Кіріспе

Көптеген склероз және Крон ауруын емдеуге қолданылатын дәрі.

Көптеген склероз

Қан-ми тосқауылынан Т лимфоциттері сияқты қабыну жасушаларының өтуі, эндотелий жасушаларындағы рецепторлармен өзара әрекеттесу арқылы жүзеге асып, MS-тің зақымдану тудыратын симптомдарына себеп болады деп саналады. Натализумаб жасуша бетіндегі α4β7 интегралин рецепторлары молекулаларына бөгет қойып, иммундық жасушалардың орталық нерв жүйесіне өтуін азайтады. Бұл эффект VCAM 1 генін экспрессиялайтын эндотелий жасушаларында және остеопонтин генін экспрессиялайтын паренхималық жасушаларда байқалады. MS моделін жасау және терапияны сынау үшін пайдаланылған жануарларда натализумабты қайталап енгізу ми паренхимасына лейкоциттердің миграциясын және зақымдануды азайтты, бірақ бұл адамдар үшін клиникалық маңызға ие ме, жоқ па, әлі белгісіз.

Крон ауруы

α4β7 интегранының және адресиннің (сонымен қатар MADCAM1 деп аталады) эндотелиялық жасуша рецепторларының өзара әрекеттесуі Крохн ауруын тудыратын ішектің созылмалы қабынуына себеп болады деп саналады. Адрессин негізінен жұқа ішектегі венулалардың эндотелийінде өрнектеледі және Т лимфоциттерін Пейер пластырындағы лимфалық тіндерге бағыттауда маңызды рөл атқарады. CD науқастарында ішек қабынуының белсенді орындарында адресиннің өрнектелуі артады, бұл қабыну мен рецептор арасындағы байланысты көрсетеді. Натализумаб қабыну орындарында α4β7 интеграны мен адресин арасындағы өзара әрекеттесуді тоқтатуға мүмкіндік береді. Жануарлар моделінде тітіркену синдромы бар егеуқұйрықтарда VCAM 1 өрнектелуінің жоғары деңгейі анықталды және VCAM 1 генінің CD-де де рөлі болуы мүмкін, бірақ оның рөлі әлі толық анықталған жоқ. Бастапқыда астроцитомаға байланысты деп есептелген үшінші өлім жағдайы Крохн ауруымен емделіп жатқан науқаста тіркелді. Науқас натализумабты азатиоприн, кортикостероидтар және инфликсимабпен бірге қабылдаса да, ПМЛ инфекциясының белгілері натализумаб монотерапиясы қайта басталғаннан кейін ғана пайда болды. ПМЛ-дің бұрынғы тарихынан басқа, ПМЛ даму қаупі бар науқастарды анықтауға белгілі әдіс жоқ. Натализумабтың нұсқауында иммундық басуға ұшыраған немесе ПМЛ тарихы бар адамдарға қолдануға болмайды деп көрсетілген. Дегенмен, ПМЛ-дің ұзақ мерзімді тәуекелдері әлі белгісіз.

Құқықтық мәртебе

Натализумаб бастапқыда 2004 жылы бір жылдық клиникалық сынақтардағы тиімділігіне байланысты FDA-ның жеделдетілген Fast Track бағдарламасы арқылы көп склерозды емдеу үшін бекітілген. 2005 жылдың ақпан айында, бекітілгеніне төрт ай өткен соң, өндіруші екі прогрессивті мультифокалды лейкоэнцефалопатия жағдайына байланысты натализумабты өз еркімен қайтарып алды. Көп склерозбен ауыратын адамдардың өкілдері препаратты АҚШ нарығына қайтару үшін күш-жігер жұмсады. 2006 жылдың маусым айында консультативтік комитеттің ұсынысы және екі жылдық қауіпсіздік және тиімділік деректерін қараудан кейін, FDA натализумабты көп склероздың барлық қайталану формалары (қайталану-ремиссия, екінші прогрессивті және прогрессивті қайталану) бар пациенттерге бірінші немесе екінші қатарлы терапия ретінде қайта бекітті. Натализумабты қабылдап жатқан пациенттер бақылау үшін тіркелуге міндетті. 2008 жылдың сәуір айында Health Canada натализумабты Азық-түлік және дәрі-дәрмектер туралы ережелердің F тізіміне, дәрігердің қадағалауын қажет ететін рецепт бойынша берілетін препарат ретінде қосты. 2007 жылы ЕМА Крон ауруы үшін натализумабты нарыққа шығаруға қатысты өтінішті оның қауіп-пайда арақатынасына байланысты алаңдаушылықтарға байланысты қабылдамады. 2008 жылдың қаңтар айында FDA оны орташа және ауыр Крон ауруының ремиссиясын күйінге келтіру және ремиссияны сақтау үшін бекітті.

Биологиялық ұқсас заттар

2023 жылдың 20 шілдесінде Еуропалық дәрілік заттар агенттігінің (EMA) Адамға арналған дәрілік заттар комитеті (CHMP) оң пікір білдіріп, көп склерозды емдеуге арналған Tyruko дәрілік затына саудаға рұқсат беруді ұсынды. Tyruko дәрісі 2023 жылдың қыркүйегінде Еуропалық Одақта медициналық қолдануға рұқсат алды. 2023 жылдың тамызында FDA Tyruko (natalizumab sztn) препаратын мақұлдады және Sandoz Inc компаниясына да мақұлдау берді.