Кіріспе

Збигнев Евгений Годлевский (3 тамыз 1952 – 17 желтоқсан 1970) – 1970 жылы Гдыня қаласындағы поляк протестері кезінде қауіпсіздік күштерінің қолынан қаза тапқан поляк жасөспірім. Оқиға ел бойынша "Янку Висневский туралы баллада" деген атпен танымал болған өлең мен ән арқылы кеңінен тарады.

Өмірбаян

1970 жылғы 17 желтоқсанда Польшада коммунистік режимге қарсы демонстрациялар барысында, армия өндірістік саботажға жол бермеу деген сылтаумен Гдыня қаласында қалалық пойызбен келген жұмысшыларға оқ атты. Полиция кем дегенде 40 бейкүнә адамды өлтірді. Полиция мен танктардың қосауынан есік панелімен тасымалданған белгісіз жас жігіттің денесі, жазушы Кшиштоф Доугиалоға оның жайлы өлең жазуға шабыт берді. Янек Вишневский деген есімді Dowgiałło әскерилер немесе милиция өлтірген 18 жастағы жұмысшыны бейнелеу үшін ойлап тапты. Оның нақты атын білмейтін автор, оған поляк тілінде жиі кездесетін символдық есім берді, ол өте ұзақ сақталды. Кейін оппозиция бұл атылып өлтірілген адамның аты Збигнев Годлевский екені және ол жақын орналасқан Эльблонг қаласында тұрғаны анықталды.

Есте сақтау

Бұл оқиға ел бойынша "Янку Вишневский туралы баллада" деп аталатын өлең мен ән арқылы кеңінен танымал болды; бұл туынды кейде "Гдынялық Янек туралы ән" (Pieśń o Janku z Gdyni) деп те аталады. Мәтінін Кшиштоф Доугиало жазса, әннің музыкасын Миечислав Чолева жазған. Ән, Янек Вишневскийдің тарихымен бірге, 1981 жылғы "Темір адам" фильмінің соңында орындалғанда (актриса Кристина Янда және Жацек Качмарски бірлесіп) танымал болды.