Халкидон кеңесін қабылдамайтын христиандық тармақтары

Кіріспе

Халкидон кеңесінің қаулыларын қабылдамайтын христиандық тармақтары – 451 жылы өткен Төртінші Жалпыэкуменикалық Кеңестің діни қаулыларын қабылдамайтын христиандық тармақтарын қамтиды. Халкидондық емес дін өкілдері Халкидонның Христиандық туралы анықтамасын (қос табиғатты бекіткен) әртүрлі себептермен қабылдамайды. Осылайша, Халкидондық емес христиандық, Халкидондық христиандыққа қарсы тұрады. Бүгінде Шығыс Православ шіркеулері Халкидондық емес христиандықтың басым бөлігін құрайды.

Шолу

Халкидондық емес дәстүрдің ең маңыздысы – Шығыс православиесі деп аталады. Бұл дәстүрдің ішінде көптеген ежелгі христиан шіркеулері бар, соның ішінде Александрияның копт православие шіркеуі, Сирия православие шіркеуі (кейде «якобит» деп те аталады), Армения апостол шіркеуі, Эфиопия православие тевахедо шіркеуі, Эритрея православие тевахедо шіркеуі және Маланкара православие сириялық шіркеуі. Шығыс шіркеуінің христологиясы (яғни, несториандық христиандық) Ефес соборы қабылданбағаны үшін «ефестік емес» деп аталуы мүмкін, бірақ 544 жылы Мар-Аба I Синодында Халкидон соборының қабылдануына қол қою үшін ақырында жиналды. Александрия және Антиохия патриархаттарында Халкидон анықтамасын қабылдамау, айқай-шудың себебіне айналды. Мысыр және Сирия халқының көп бөлігі соборға қарсы болса, билеуші топты құрайтын Византиялық грек азшылығы көбінесе соборды қабылдады. Бұл екі тарап Александрия және Антиохияның ежелгі тақтарын иелену үшін күресті, бұл сол кезде христиан әлеміндегі ең беделді үшінші және төртінші тақтар еді. Ақырында, ешбір тарап шіркеудің үстінен толық билікке ие болмады. Нәтижесінде, 1500 жылға жуық Александрия және Антиохияның екі бөлек патриархаты болды, олар қазір де бар. Қазіргі Александрияның копт православие шіркеуі – Халкидонды қабылдамайтын, египеттік патриархалдық фракция, ал Александрияның грек православие шіркеуі Халкидонды қабылдағандардан құралған. Сириялықтар үшін Сирия православие шіркеуі – жергілікті сириялық семиттік халқының патриархалдық фракциясы, ал Антиохияның грек православие шіркеуі Халкидонды қабылдағандардан тұрады. Үндістанда және Парсыда да, шығыс православиесі мен Ассирия шіркеуі арасында айқай-шу болды. Бүгінгі күні Кералада Ассирия шіркеуінің және Сирия православие шіркеуінің қатар өмір сүруімен қатар, Сирия православие шіркеуінен бөлінген тәуелсіз Шығыс православие шіркеуі де бар, ол Маланкара православие сириялық шіркеуі деп аталады. 18-шы ғасырдан бастап, үштікке сенбейтін және унитариандық христиандар Халкидондық емес, олардың өздерінің ерекше дәстүрлері, әртүрлі үштікке сенбейтін теологиялары және басқару жүйелері бар. Мұндай топтардың ең ірілері – Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері шіркеуі (соңғы күнгі қасиеттілер қозғалысы), Ехоба куәгерлері және Iglesia ni Cristo.

The most substantial non Chalcedonian tradition is known as Oriental Orthodoxy. Within this tradition are a number of ancient Christian churches including the Coptic Orthodox Church of Alexandria, the Syriac Orthodox Church (sometimes referred to as "Jacobite"), the Armenian Apostolic Church, the Ethiopian Orthodox Tewahedo Church, the Eritrean Orthodox Tewahedo Church and the Malankara Orthodox Syrian Church. The Christology of the Church of the East (i. e., Nestorian Christianity) may be called "non Ephesine" for not accepting the Council of Ephesus, but did finally gather to ratify the Council of Chalcedon at the Synod of Mar Aba I in 544. Within the Patriarchates of Alexandria and Antioch, the rejection of the Chalcedonian definition became a cause of schism. While the common people of Egypt and Syria mostly objected to the Council, the Byzantine Greek minority that formed the ruling class mostly accepted the Council. These two parties vied for possession of the ancient sees of Alexandria and Antioch that formed, at the time, the third and fourth most prestigious sees in Christendom, respectively. Ultimately, neither group absolutely dominated either church. The end result was the existence of two distinct patriarchates of Alexandria and Antioch for almost 1500 years, continuing in the present time. What is now known as the Coptic Orthodox Church of Alexandria is the native Egyptian patriarchal faction of Alexandria that reject Chalcedon, whereas the Greek Orthodox Church of Alexandria is composed of those who accept Chalcedon. For Syrians, the Syriac Orthodox Church forms the patriarchal faction of the native Syrian Semitic population whereas the Greek Orthodox Church of Antioch is composed of those who accept Chalcedon. In India and to a lesser degree in Persia, the schism that occurred was between the Oriental Orthodox and the Assyrian Church of the East. Even today in Kerala, there is a continuing presence of both the Assyrian Church of the East and the Syriac Orthodox Church along with an independent Oriental Orthodox Church which is separated from Syriac Orthodox Church called the Malankara Orthodox Syrian Church. In the 18th century and onwards, Nontrinitarian and Unitarian Christians are necessarily non Chalcedonian having their own separate traditions, different nontrinitarian theologies, and polities. The largest such groups are the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (Latter day Saint movement), Jehovah's Witnesses and the Iglesia ni Cristo.