Христиандық теология
-
Афанасийлік Сенім Намасы: Ұш Құдай Тұжырымы және Христологиясы
Афанасийлік кредо: Христиандық сенім мәлімдемесі, үштік және Христиан тағылымын түсіндіреді. Тарихы, маңызы және қазіргі қолданылуы туралы біліңіз.
-
Аполлинарийшылдық: Христиандық ағым және доктринасы
Аполлинаризм – 390 ж. пайда болған христиан діни ағымы. Иса Мәсіхтің құдайлық санасы болғанын, ал адамдық санасы болмағанын қатысты ерекше көзқарас.
-
Апостолдардың Иман Жарғысы
Апостолдардың иман сөздері: христиандық иманның негізгі қағидалары, Құдай Әке, Ұл және Киелі Рухқа сенім. Тарихы, мағынасы және қолданылуы туралы ақпарат.
-
Сенім қағидалары мен дін ұстанымдары
Діншілдердің нанымы: Кредо – діншіл қауымның негізгі сенімдерін түйіндейтін мақала. Никей және Апостолдар кредосы туралы біліңіз.
-
Католик терминінің тарихы мен мағынасы
Католик сөзінің шығу тарихы, мағынасы және христиан дініндегі орны. "Католик" атауының грек тілінен бастаулары, кең мағынасы мен қолданылуы.
-
Иса Мәсіхтің денесінің иллюзия екендігі туралы көзқарас
Докетизм: христиан дініндегі қате сенім. Иса Мәсіхтің денесі – жалған, тек сыртқы көрініс дейді. Тарих, теология, Никей кеңесі талқыланады.
-
Христиан дініндегі кеңестер мен доктриналар
Экуменизм кеңестері: Христиан дінінің доктринасы, басқару және тәртібін анықтайтын епископтардың әлемдік жиналысы. Тарихы, маңызы мен бөліністері.
-
381 жылғы Константинополь соборы және христиан дініндегі келіспеушіліктер
381 ж. Константинополь соборы: христиан дініндегі Никейлік сенімді бекіту, Иса Мәсіх туралы доктринаны кеңейту және ариандыққа қарсы күрес. Тарих, дін.
-
Никейлік дінні ұстанымдар: 325 жылғы бірінші Экумендік кеңестің мәлімдемесі
Никейлік дін: 325 ж. Никей кеңесінде қабылданған христиан нанымының негізгі мәлімдемесі. Православие және Католик шіркеулерінде маңызды.
-
Құдайдың бір жақтылығы: Патрипассианизм туралы теологиялық көзқарас
Христиан дініндегі патрипассианизм – Әке, Ұл және Киелі Рух бір Құдайдың түрлі көрінісі деген сенім. Триниті доктринасына қайшы, бұл діни ағым туралы біліңіз.
-
Исаның таза тууына қарсылық тарихы мен түрлері
Исаның таза тууына қарсылық тарихы, христиандық пікірлердегі адамдық жағына баса назар аудару, псилантрoпизм туралы ақпарат. Құдайлық мәселесі де қарастырылады.
-
Сабеллизм: Христиан дініндегі бірлік туралы көзқарас
Сабеллианизм – христиан дініндегі бір құдайлық тұлғасын мойындау туралы көзқарас. Ариан дауларында айыпталған, қазіргі христиан шіркеулерінде қабылданбайды.
-
Рухтың шығу тегі туралы христиан діни көзқарастары
Жанның шығу тегі туралы христиан дініндегі тұжырым. Традициянизм – жан ата-анадан таратынын айтады, ал жаратылыс – Құдай тікелей жасайды. Діни көзқарас.
-
Тертуллиан: Латын христиандығының әкесі және теолог
Тертуллиан – ерте христиан жазушысы, Латын христиан әдебиетінің негізін қалаушы. «Құдай Үштігі» терминін енгізген, теологиялық дамуға үлкен үлес қосыпты.
-
2-ғасырдағы христиан қозғалысы: Монтанизм және жаңа пайғамбарлық
Монтанизм – II ғасырдағы христиан қозғалысы, жаңа пайғамбарлықты қабылдаған. Рим-католик философиясымен қатысы жоқ, қатаң этика мен Рухқа сүйенуді ұстанып, ағымнан шығарылды.
-
Византиялық төртінші кеңесі: Моноэнергизм мен Монотелизмнің айыпталуы
680-681 жж. Константинополь соборы: моноэнергизм мен монотелитизм ағымдары айыпталды. Иса Масихтің екі энергиясы мен екі құдіреті анықталды. Діни даулар шешілді.
-
Христос табиғаты туралы ілімдер: Монофизитшілік пен диофизитшілік
Монофизитшілік – христиан дінтануындағы бір ғана табиғаттың (құдайлық) Иса Мәсіхте болғанын айтатын доктрина. Антиохия және Александрия мектептері арасындағы дау.
-
Христиан дініндегі бір жақты ерік туралы ілім
Монотелитизм – 7 ғасырда пайда болған христиан діни доктринасы. Ол Христос тек бір құдайлық ерікке ие дегенді ұсынды, бірақ кейіннен қабылданбады.
-
Халкидондық Христиандық: Құдай мен адам табиғатының бірігуі туралы ілім
Халкедондық христиандық – 451 ж. кеңесінің қағидаларын қабылдайтын христиандық бағыт. Иса Мәсіхтің екі табиғатының (құдайлық және адамдық) бірігуі, доктринасы, тарихы.
-
Ұлы Апостасия: Христиандық Діндердегі Түсінік
Ұлы Апостасия: Христиан дініндегі бастапқы нанымнан тайып кету туралы түсінік. Католик, Протестант және Православие сияқты дәстүрлі шіркеулердің қателіктері мен қалпына келтіру қажеттігі.
-
Соццинизм: Антитринитарлық ілім және Польша бауырларының тарихы
Социнианство: нетринитарлық христиан діні, Құдайдың біртұтастығы, Исаның адамдық табиғаты, еркін қабілеттер туралы теологиялық көзқарастар. Польша және Трансильвания.
-
Христиандық пен Ислам: Қарым-қатынас және Ерекшеліктер
Христианство мен Ислам діндерінің қарым-қатынасы: тарихы, негізгі ұстанымдары, ортақ және ерекше белгілері. Әбрахамдық діндер туралы ақпарат.
-
Каппадокия Әулиелері: Христиандық Діни Ілімнің Негізін Қалаушылар
Каппадокиялық Әкелер: христиан дінінің негізін қалаушылар, үш теолог (Василий, Григорий Нисский және Назианзский) туралы мақала. Троица доктринасы, монастырь дәстүрі.
-
Құдайға жақындасу: Діни ұғымдар мен трансформация процесі
Қазақ тілінде: Діни ұғым – христиандық теологиядағы құдайлану (theosis) туралы, құдайдың күшімен адамның рухани жаңаруы, өзінің толық әлеуетін ашу жолы.
-
Діндегі дәстүрлі сенімдер мен қағидалар
Ортодоксия – дін саласындағы дұрыс сенімге ұстану. Христиандық, Иудаизмдегі дәстүрлер, кредолар мен кеңестерге сәйкестік. Тарихы, мәдени ерекшеліктері.
-
Орта ғасырлық Христиандық доктринасы: Бір энергия туралы ілім
Моноэнергизм – ерте ортағасырлық христиан діни ұғымы. Христоста тек бір "энергия" болғаны туралы сенім. Дыоэнергизмге қарсылық, ағым, ересі. ⛪️📚
-
Маркионизм: Ерте христиандық дуализм және теологиясы
Маркионизм – ерте христиан діни ағымы. Римде 144 ж. пайда болған, Жаңа және Ескі өсиет Құдайларын бөліп қарастырған. Павел апостолдың ізбасары саналды.
-
Антиохия Патриархы Теофил: Өмірбаяны мен еңбектері
Теофил Антиохиялық (169-183 ж.ш.) – Антиохия Патриархы, христиандыққа келген жазушы. «Автоликтиң алдындағы қорғаны» ең белгілі шығармасы. Діни тарих.
-
Үш таңдаудың қиындықтары
Трилемма – үш жағымсыз таңдаудың қиын жағдайы. Мағынасы дилеммаға ұқсас, бірақ үш нұсқа бар. Мысалы, христиан дінтануда қолданылады.
-
Құдай Троицасына ғана арналған құлшылық
Қасиетті Үштікке ғана арналған құлшылық – латрия. Католик және Православ дінтануларындағы маңызды ұғым, ішкі құлшылыққа баса назар аударады. Гипердулия, дулия туралы да ақпарат бар.
-
Христиан ғибадатханасының діни тұжырымы
Христиан дінтануындағы Эклезиология – шіркеудің, оның тарихының, құтқарудағы рөлінің, басқару құрылымының және рухани жетекшілігінің ғылымы.
-
Сассанид Персиясындағы христиан шіркеулерінің 431 жылғы бөлінісі
431 жылғы христиандық шіркейлердің бөлінісі: Сассанид Персиясындағы Несториандық ағым, Кирил мен Несторий арасындағы теологиялық дау, және Шығыс шіркеуі тарихы.
-
Иса Масих тұлғасындағы Құдайлық пен адамдық қасиеттерінің өзара әрекеттесуі
Жәсін Христостың екі табиғатының (Құдайлық және адамдық) өзара әрекеттесуі – communicatio idiomatum. Доктринаның тарихы, дамуы және маңызы туралы біліңіз.
-
Құдайдың құдіретсіздікке ұшырауы туралы ілім
Теопаскизм – Құдайдың қасірет тартатынына сенім. Христиан дінтанудағы маңызды мәселе, Эфес соборы мен Шығыс Ассириялық Шіркеуі арасындағы даудың түбі.
-
Әдіабендік Хенан: Шығыс Шіркеуінің теологы және Нисибис мектебінің басшысы
Хенан Адиабенский (610 ж.ө.) – шығыс христиан дінбасы, Нисибис мектебінің басшысы. Византия теологиясына жақын, Антиохиялық ағымға қарсы болды.
-
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жаңа православие ағыны
Жаңа ортодоксия: 1-ші Дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болған христиандық теологиялық ағым. Карл Барт, Рейнхольд Нибур есімдерімен байланысты. Либералдық теологияға қарсылық.
-
IV ғасырдағы Ариандықтар: Гомойан діні мен теологиясы
Ариандық бағыт, 365 ж. дейін христиан дініндегі маңызды ағым. Ұқсастық тұжырымы, готттарды дінге өткізудегі рөлі, Никей кеңесі. Ариус пен Евсевийдің ілімдері.
-
Ортақ діни достық: Тарихи дәуірдегі бір жынысты адамдардың қарым-қатынасын бекіту рәсімі
Орта ғасырдағы христиан дінінде бір жынысты адамдарды «әулие туысқандық» арқылы біріктіретін дәстүр. Тарихы, мағынасы, және қазіргі даулар туралы біліңіз.
-
Сермий қаласындағы Ариандық даулар мен христиандық кеңестері
Сирмий қаласы: Рим империясының бұрынғы астанасы, Ариан даулары мен христиандық кеңестер орталығы. 347-378 жж. өткен Сирмий кеңестері тарихы.
-
Шіркеудің қате жібермеу қағидасы және оның түрлері
Шіркеудің қатесіздігі – христиан дініндегі маңызды түсінік. Әулие Рух шіркеуді негізгі қағидалардан жаңылысқа түсірмейді. Католиктер мен православие теологтары қолдайды.
-
Христиан дінінде қасиетті дәстүрдің негізі
Қасиетті дәстүр – христиан дініндегі доктриналық және рухани билік негізі. Киелі кітапты түсіну үшін дәстүр маңызды. Католик, Православ шіркеулерінің көзқарасы.
-
Христиандық діннің мәдениеттерге бейімделуі
Христиандық ілімдері мен дәстүрлерінің түрлі мәдениеттерге бейімделуі – инкультурация. Әртүрлі діни ағымдардағы маңызды түсініктер мен тарихы.
-
Құдай Ұлы: Христиан дініндегі үштік құдайдың екінші жаратылысы
Құдай Ұлы – христиан дініндегі Әулие Үштік екінші тұлғасы. Иса Мәсіх ретіндегі оның мәні, мәңгілік Сөз (Логос) және Әке-Құдаймен бірлігі туралы ақпарат.
-
Құдай мен адамның біртұтас болуы: Гипостатикалық одақ
Христиан дініндегі "гипостатикалық одақ" – Иса Мәсіхтің құдайлық және адамдық табиғаттарының бір жеке тұлғада бірігуі. Құдай да, адам да болғандығын түсіндіреді.
-
Шығыс православие иконаларында Әулие Үштік бейнесі
Шығыс православие иконографиясында Әулие Үштік маңызды орын алады. Ескі және Жаңа өсиеттік Үштік иконалары, Авраамға келген үш періште туралы айтады.
-
Катерина ЛаКугна: Құдай туралы ілім және үштік құдай концепциясы
Католик теологы Кэтрин ЛаКугна (1952-1997) өмірі мен еңбектері. «God For Us» авторы, үштік құдай туралы ілімді қазіргі христиан өміріне бейімдеуге тырысты.
-
Евсевий Дорилейский және Христологиялық даулар
Евсевий Дорилейский – V ғасыр епископы, Несторийшілдік пен Эвтихиандыққа қарсы күрескен. Христиан доктринасының даму тарихы, діни келіспеушіліктер.
-
IV ғасырдағы жартылай ариандық көзқарас
4 ғасырдағы жартылай ариандық – Әке мен Ұл арақатынасы туралы христиандық көзқарас. Ол Әке мен Ұлдың мәңгілік емес екенін, бір зат емес екенін көрсетеді.
-
Иконаға құлшылық және иконадағы дау-жанжалдар тарихы
Иконаға табыну, иконаларды құрметтеу, иконадулизм – христиан дініндегі иконаларға көрсетілетін сыйыну мен құрметтің мағынасы. Иконадастыру тарихы.
-
Халкидон кеңесін қабылдамайтын христиандық тармақтары
Халкидон кеңесінің қаулыларын қабылдамайтын христиандық тармақтары: Орталық Шығыс православиесі, тарихы, теологиялық ерекшеліктері.
-
Шіркеу Әкелері мен Патристика тарихы
Шіркеу Әкелері мен патрология: ерте христиан жазушыларының өмірі мен шығармашылығы, тарихы, кезеңдері (I-VIII ғ.) туралы маңызды мәліметтер.
-
Қасиеттілік: Дің мен мемлекеттің өзара байланысы мен ықпалы
Сакрализм – дін мен мемлекеттің бірігуі, «кімнің аймағы, сол дінді шешеді» қағидасы. Әлеуметтік қарым-қатынастарды қастерлі санау. Тарих, дін, саясат.
-
Christian apologetics
-
Құдайдың мәнісі мен энергияларының ажыратылуы
Құдайдың мәнісі мен энергиясы – Шығыс православиесіндегі маңызды ұғым. Григорий Паламаның еңбектері, гесихазм және Бараамның қарсылығы туралы ақпарат.
-
Иса Мәсіхтегі құдайлық пен адамдық арақатынасы: Эвтихиандық көзқарас
Есустің Алламен қарым-қатынасын түсіндіретін Эвтихиандық ілім. Құдайлық адамзатты жұтып қойғандай, біртұтас табиғат туралы теологиялық көзқарас.
-
Synods of Antioch
-
Құдайдың екі тұлғалы құдайлығы туралы теологиясы
Бінітаризм – христиан дінтануындағы Құдайдың екі тұлғасы туралы түсінік. Бір Құдайға сенумен қатар, Исаның (Ұлдың) мәртебесін жоғары бағалайды. Діни зерттеулер.
-
1672 жылғы Иерусалим Соборы
1672 ж. Иерусалим синоды: Православ шіркеу тарихы, Лукарис ілімі, кальвинизм айыптаулары, кітаптың нақтылығы туралы пікірлер.
-
Метаусиосис: Мағынасы мен діни маңызы
Метаусиосис: грек сөзі, оusia (мәні, ішкі шындық) өзгеруін білдіреді. 1672 жылғы Иерусалим Синоды нан мен шараптың Христиан денесі мен қанына өзгеруін түсіндіреді.
-
Вальтер Бауэр: Правоверие мен ағымдар ерте христиандықта
Вальтер Бауэр (1877-1960) – неміс дінтанушысы, жаңа өсиет грек тілінің лексикографы. «Ерте христиандықтағы ортодоксия мен ересі» ең белгілі еңбегі.
-
Шіркеу доктринасының негіздері
Діни доктрина: Шіркеулердің ресми теологиясы, негізгі сенімдері, догмалар мен діни келіспеушіліктерге қарсы тұру жолдары. Құдай туралы білім.
-
Құдай Ұлы мен Әкесінің мәні туралы діни теория: Homoiousios тұжырымы
Христиан дініндегі "Homoiousios" тұжырымы – Иісус пен Құдай арасындағы мән жағынан ұқсас, бірақ толық бір емес екенін түсіндіреді. Тринитарлық дау, Ариандықпен күрес.
-
Христиан дініндегі келісімшілдік: Біріктіруге жасалған тыраныштер
Христиан дініндегі іренизм – ақыл-ой арқылы христиандық жүйелерді біріктіруге бағытталған ұстаным. Бірлік, бейбітшілік, және мәдениеттілік қағидаларын ұстанады.
-
Католиктік: Мағынасы мен кең таралуы
Католиктік – христиан дініндегі жалпы қабылданған наным-сенімдер мен дәстүрлер. "Католиктік" сөзі "әмбебап", "көшпелі" мағынасын білдіреді. Діни терминология.
-
Trinitarian universalism
-
Incarnation (Christianity)
-
Old Roman Symbol
-
Proto-orthodox Christianity
-
Perichoresis
-
Prosopon
-
Theodore Abu Qurrah