Кіріспе
Көптеген сүтқоректілердің қонысық тесігіне жақын орналасқан бездер. Анальды бездер немесе анальды қалталар – көптеген сүтқоректілердің қонысық тесігіне жақын орналасқан шағын бездер. Олар сыртқы қонысық сфинктері мен ішкі қонысық сфинктері арасында орналасқан. Бездің ішкі қабырғасындағы май бездері түр ішіндегі жекелеген өкілдерді тануға арналған сұйықтықты бөліп шығарады. Бұл қалталар көптеген етқоректілерде, оның ішінде қасқырларда, аюларда, теңіз суыры және кинкажуларда кездеседі.
The anal glands or anal sacs are small glands near the anus in many mammals. They are situated in between the external anal sphincter muscle and internal anal sphincter muscle. Sebaceous glands within the lining secrete a liquid that is used for identification of members within a species. These sacs are found in many species of carnivorans, including wolves, bears, sea otters and kinkajous.
Анатомия
Анальды бездер анальдық каналдың қабырғасында орналасқан және өздерінің каналдары арқылы каналдың люменімен байланысады, бұл каналдар анальдық клапандарда, пектинатты сызыққа жақын ашылады. Адамдарда орташа есеппен 12 анальды без болады (олар анальдық каналдың шеңбері бойынша тең бөлінген).
Функция
Адамдарда бездер муцин бөліп шығарады (оның құрамы тік ішек шырышты қабығынан бөлінетін муцинден өзгеше). Олардың функциясы әлі анықталған жоқ.
Иттер мен мысықтар
Иттер мен мысықтар негізінен анальды бездерінің секрециясын өз аумағын белгілеу үшін пайдаланады және әдетте, әр нәжіс шығарған сайын аз мөлшерде сұйықтық бөліп шығарады. Көптеген жануарлар уайымдағанда немесе қорқып қалғанда да осы бездерін босатады. Денсаулығы жақсы иттердің анальды қаптарының ішкі мазмұны әртүрлі болуы мүмкін. Анальды бездердің бітелуі немесе инфекциясы кезінде дискомфорт сезімі байқалуы мүмкін. Анальды қаптың бітелуі безден шығу тетігіне кедергі келтіруден туындайды. Әдетте, қап ауыртпайды және ісінеді. Анальды қаптың инфекциясы ауырсынуға, ісінуге және кейде іріңге және қызбаға әкеледі. Алғашқы емдеу көбінесе ветеринар маманы арқылы анальды қаптарды қолмен босатуды қамтиды. Бұл процедураның жиілігі пациенттің жеке дискомфорт деңгейіне байланысты, апта сайын немесе бірнеше ай сайын болуы мүмкін. Тамақтанудағы талшықтардың мөлшерін арттыру да жиі ұсынылады.
Қазандықтар
Опоссумдар "өлімге салынғандай" жасамағанда анальды бездерін қолданады. Опоссум өлімді еліктегенде, бездерден жағымсыз иісті сұйықтық бөлінеді, бұл оның шіріп жатқанын көрсетеді. Опоссумдар Carnivora қатарына жатпайды, олардың анальды қаптары иттің және олардың туыстарының қаптарынан өзгеше. Касторей – кастор қапшықтарынан шығатын химиялық қосылыс, бастапқыда ашық сары түсті жұқа сұйықтық. Ол қапшықтардың және басқа дене жүйелерінің әртүрлі метаболикалық қосылыстарынан, сондай-ақ шығарылған зәрден тұрады. Анальды бездердің түсі ақшыл сабаннан қоңырға дейін өзгереді. Кастор қапшықтарымен салыстырғанда, анальды бездер күштірек иіс шығарады. Иіс жинау жиілігі көктемде және қыс айларында мұз ерігеннен кейін ең жоғары болады. Бұл су көздерінің көп болуына байланысты, бобрлар лай жинауға мүмкіндік алады. Бадджерлердің анальды без секрециясы (АБС) көбінесе зерттелмейді, бірақ олардың құрамындағы ұшқыш органикалық қосылыстар (ҰОҚ) байланыс үшін маңызды ақпарат береді. Кеңірдек асты безі АБС сияқты жеке ерекшеліктерді көрсететін қарым-қатынасқа көмектеседі. Бадджерлер бір-біріне қатысты агрессивті мінез танытады және балалары көбінесе нәресте өлтіруге ұшырайды. Анальды қапшық себуммен жабылып, мангуст құйрығын түсіргенде жабық болып қалады, ал құйрығын көтергенде ашылады. Осы пастаны шығаратын орган – анальды бездер, микробтармен толған. Гиенаның екі түрінде де ашыту бактериялары бар болғамен, дақты гиенаның (Crocuta crocuta) анальды безіндегі микробтар жолақты гиеналардағы микробтардан өзгеше. Дақты гиена пастасында көптеген кокус және таяқша тәрізді бактериялар кездеседі. Салдарда, Firmicutes, Actinobacteria, Bacteroidetes және Proteobacteria гиена пастасында ең көп таралған бактериялар екені анықталды.
Иттер мен үй мысықтары
Иттер мен мысықтардың нәжісі мен анальді бездерінде табылған бактериялар, олардың артқы жағын (тілдеу және шайнау) үнемі жалауы мен шайнауы салдарынан, ауыздарында да кездеседі. Денсау иттер мен мысықтардың нәжісінде әдетте кездесетін бактериялар – стрептококктар мен энтерококктар, атап айтқанда, Enterococcus faecium, Streptococcus bovis және Enterococcus faecalis. Иттерде саққаның ішкі қуысына секрет бөлетін көптеген бездер бар, олар оны сұйықтықпен толтырады. Анальді қапшықтардың құрамында шамамен 88% су, 11,5% органикалық және 0,5% бейорганикалық заттар болады. Анальді бездің секретінде сиал қышқылымен және лизозим, иммуноглобулин А және лактоферрин сияқты басқа да микробқа қарсы ақуыздарға бай муцин қамтылған. Анальді бездердің қалыпты флорасының құрамында болғандықтан, грам-оң кокктер де көптеп кездеседі. Органикалық құраушылардың басым бөлігі – қысқа тізбекті май қышқылдары мен триметиламин. Анальді қапшық сұйықтығы анальдық каналға секрецияланады немесе сығылып шығарылады, бұл олардың нәжісі арқылы жеке аумақтың иіс белгісі ретінде қызмет етеді.