Кіріспе

Ломбард диалектілерінің тобы. Батыс Ломбард – Италияда таралған роман тілі – Ломбард тілінің диалектілер тобы. Ол Милан, Монца, Варезе, Комо, Лекко, Сондрио, Кремонаның шағын бөлігі (Крема және оның айналасындағы аудандардан басқа), Лоди және Павия Ломбард провинцияларында, сондай-ақ Новара, Вербано Кузио Осола Пьемонт провинцияларында, Александрия провинциясының шығыс бөлігінде (Тортона), Верчеллидің (Вальсезия) шағын бөлігінде және Швейцарияда (Тичино кантоны және Граубюнден кантонының бір бөлігінде) кең таралған. Бұл тіл көбінесе бұрынғы Милан герцогтығының аймағының атымен Инсубрик (Insubria және Insubres қараңыз) немесе Милан тілі деп аталады, ал Клементе Мерлодан кейін Cisabduano (әдеби аудармасы – "Адда өзенінің осы жағында") деп те аталады.

Батыс ломбард және итальян тілдері

Итальян тілінде сөйлейтін ортада Батыс ломбард тілі жиі итальян тілінің диалектісі деп қате аталады. Батыс ломбард және стандартты итальян тілдері мүлдем ерекше. Ломбард тілінің кейбір диалектілерін сөйлейтіндер бір-бірін түсінуде қиындықтарға тап болуы мүмкін және қарым-қатынас үшін ортақ тіл қажет, бірақ Батыс ломбард тілінің барлық диалектілері өзара түсінікті. Көбінесе бұл дауыстыларға және дамуына байланысты. Батыс ломбард тілі Ломбардияда немесе басқа ешқандай жерде ресми мәртебеге ие емес. Ломбардиядағы жалғыз ресми тіл – итальян тілі.

Әйелдік

Әйелдік сөздердің көпшілігі "а" жалғауымен аяқталады; әйелдік санның көпше түрі жалғаусыз болады (la legora / i legor ; la cadrega / i cadregh). Соңғы дауысты әрпі бастапқы ұзындығын сақтайды (соңғы емес буындарда ешқандай айырмашылық жоқ), ол дауысты дыбыспен келгенде көбінесе ұзын, ал дауыссыз дыбыспен келгенде қысқа болады. Сөздің түбірі белгілі бір дауыссыз дыбыстар тобымен аяқталса, дауыссыз дыбыстардың арасына "i" әрпі немесе бейтарап дауыс қосылуы мүмкін (мысалы: миландық тілінде жекеше түрі "scendra", көпше түрі "scendr > scender"). Сын есімдерде көпше және еркек санның формалары көбінесе бірдей болады.

Ерлік

Көптеген еркек есімдерде жалғау жоқ, ал еркек сөздердің көпше түрі әрқашан жалғаусыз болады (el tramvaj / i tramvaj; el lett / i lett). Сөз түбірі белгілі бір дауыссыз топтарымен аяқталса, жекеше және көпше формаларға да дауыссыздың арасына шва қосылуы мүмкін; әйтпесе, жекеше есімдерге соңғы о (айтылуы /u/), ал көпше есімдерге i қосылады. In немесе, көбінесе ett-пен аяқталатын еркек сөздердің көпше түрі itt болады (fiolin/fiolitt). ll-мен аяқталатын сөздердің көпше түрі j болады (el sidell / i sidej; el porscell / i porscej; el cavall / i cavaj). Осыған ұқсас өзгеріс белгісіздік есімдігінде де кездеседі: жекеше ell > el, көпше elli > ej > i. a әрпімен аяқталатын еркек сөздер өзгермейді және олар өз есімдері, ежелгі грек тілінен алынған сөздер немесе пирла сияқты фразеологиялық сөздер, бұл адамды кемсіту үшін қолданылатын термин.

Орфографиялық

Батыс ломбард әдебиетіндегі ең маңызды орфография – классикалық миландық орфография. Оны Карло Порта (1775–1821) және Делио Тесса (1886–1939) қолданған. Милан филологиялық үйірмесі оны жетілдірді. Басқа орфографиялар: тичинелік, комаскалық, босиналық, нуаресаттық және леккелік.