Кіріспе
Албан тілінің оңтүстік диалектілер тобы – албан тілінің оңтүстік диалектілері, тосктар деп аталатын этнографиялық топта қолданылады. Тоск және гег (солтүстік диалект) арасындағы шекара Шкумбин өзені арқылы өтеді. Тоск диалекті стандартты албан тілінің негізі болып табылады. Тоск тілінде сөйлейтін ірі топтарға Мызеке аймағының мызкарлары, Лаберия аймағының лабрлары, Чамрия аймағының чамдары, Грекиядағы арваниттер және Италиядағы арбәршелер, сондай-ақ Болгариядағы Мандритсаның түпкі тұрғындары жатады. Солтүстік Македонияда 1980 жылдардың басында шамамен 3000 адам осы тілде сөйлеген.
Tosk is the southern group of dialects of the Albanian language, spoken by the ethnographic group known as Tosks. The line of demarcation between Tosk and Gheg (the northern variety) is the Shkumbin River. Tosk is the basis of the standard Albanian language. Major Tosk speaking groups include the Myzeqars of Myzeqe, Labs of Labëria, Chams of Çamëria, Arvanites of Greece and the Arbëreshë of Italy, as well as the original inhabitants of Mandritsa in Bulgaria. In North Macedonia, there were approximately 3000 speakers in the early 1980s.
Tosk ерекшеліктері
Ротацизм: протоалбан тілінде *n әрпі r әрпіне айналады (мысалы, rëra "құм"). Тоск диалектілері mb, ngj және nd топтарын сақтайды, ал Gheg диалектілерінде олар m, nj және n болып өтеді. Протоалбан тілінде *ō әрпі va болады. Мұрындық дауыстылар: Тоск диалектілерінде мұрындық дауыстылар жоқ (мысалы, sy "көз"), ал протоалбан тілінде *â және мұрындық дауыстылардың бірігісі ë болады (мысалы, nëntë "тоғыз"). e дауыстысы: кейбір диалектілердегі кейбір сөздерде e, ë болып өтеді, мысалы, Vjosë диалектісінде qen сөзі qën болып айтылады. ë дауыстысы: ë диалектіге қарай әртүрлі айтылуы мүмкін: Vuno сияқты Лабërisht диалектілерінде ë әрпі көбірек қолданылады, онда mëz "бие" деп аталады. Көптеген Тоск диалектілерінде соңғы ë әрпі түсіп, алдыңғы дауысты ұзарады. y дауыстысы: y дауыстысы Лабërisht, Чам, Арванитика және Арбереш диалектілерінде жиі i әрпіне айналады (мысалы, dy "екі" сөзі di болып өтеді). Dh және Ll: кейбір сөздердегі кейбір диалектілерде бұл дыбыстар алмасады. H: кейбір диалектілерде кез келген позицияда кездесуі мүмкін. Gl/Kl: Чам, Арбереш және Арванитика диалектілерінің кейбір түрлерінде kl және gl әрпі q және gj әрпінің орнына сақталады (мысалы, gjuhë "тіл" Чамда gluhë, Сикуло Арбереш диалектісінде gluhë және Арванитикада gljuhë болып айтылады; Арбереш диалектісінде "сүт" мағынасындағы "qumësht" сөзі "klumësh" болып келеді). Rr: кейбір диалектілерде Rr әрпі r әрпіне айналады.
Tosk dialects preserve groups mb, ngj and nd assimilated to m, nj and n in Gheg. Proto Albanian *ō becomes va.
Nasal vowels: There is a lack of nasal vowels in Tosk (e. g. sy "eye") and Late Proto Albanian *â plus a nasal becomes ë (e. g. nëntë "nine"). e vowel: The e becomes ë in some varieties in some words qën for qen in Vjosë. ë vowel: The ë may have several pronunciations depending on dialect: the ë is more backed in Labërisht dialects like that of Vuno, where mëz "foal" is ). Final ë drops in many Tosk dialects and lengthens the preceding vowel. y vowel: The y vowel often derounds to i in Labërisht, Çam, Arvanitika and Arbëresh (e. g. dy "two" becomes di). Dh and Ll: These sounds may interchange in some words in some varieties. H: This may drop in any position in some dialects. Gl/Kl: Some varieties of Çam, Arberësh, and Arvanitika retain kl and gl in place of q and gj (e. g. gjuhë "tongue" is gluhë in Çam, gluhë in Siculo Arberësh, and gljuhë in Arvanitika; "klumësh" for "qumësht" "milk" in Arbëresh). Rr: Rr becomes r in some varieties.