Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жапон әскерлері сол кезде британдық отаршылдық билікте болған Бирмаға (қазіргі Мьянма) шабуыл жасады. Британдық әскерлер кері шегінді, ал қалған билік бослығында жапондықтарды қолдайтын Рахин буддистері мен британдықтарды қолдайтын мұсылман ауыл тұрғындары арасында қырылыс болды. Жапондықтардың шабуылын тоқтату мақсатындағы «артта қалу» стратегиясының бөлігі ретінде Делидегі әскерлердің бас қолбасшысы Уэвелл «V күші» құрды. Бұл күш Солтүстік Аракандағы рохинджа жергілікті тұрғындарын қаруландырып, жапондықтардың басып кіруіне қарсы қорғаныс шебін құрды. Осы кезеңде британдықтарға адал және бірмалық ұлтшылдар арасында да зорлық-зомбылық орын алды. Иерусалимдегі Еврей университетінің Труман институтының ғылыми қызметкері Моше Йегар мұсылмандар мен буддистер арасындағы алауыздықтар Бірманың басқа аймақтарында да қайталанғанын атап өтті. Бұл шиеленіс британдықтардың шегінуімен күшейді. Жапондықтар Араканға жақындағанда буддистер мұсылмандарға қатыгездік көрсетті. Мыңдаған адам (нақты саны белгісіз) буддистер басым аймақтардан Шығыс Бенгалияға және Солтүстік Араканға қашып кетті, көптегендері қаза тапты немесе аштықтан қайтыс болды. Жауап ретінде мұсылмандар британдықтар бақылауындағы аймақтардан қарсы шабуылдар жасап, көптеген буддистерді өлтірді және оларды Оңтүстік Араканға қашуға мәжбүр етті. Жапониядағы Канда университетінің тарихшысы Ай Чан екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастардан қару алған рохинджалардың жапондықтарға қарсы тұрудың орнына, жапондықтармен ынтымақтасқан Аракан ауылдарын жоюға тырысқанын жазды. Чан жүздеген мұсылманның Солтүстік Араканға қашқанын мойындайды, бірақ оларға жасалған қатыгездік туралы хабарлардың қатты әсіреленгенін айтады. Британ армиясының байланыс офицері Энтони Ирвин, керісінше, «V күшінің» рөлін жоғары бағалады. Солтүстік Рахин штатындағы мұсылмандар 20 000-нан астам аракандықтарды, соның ішінде У Оо Кяу Кхаингті де өлтірді. Бұған жауап ретінде буддистер де көптеген рохинджа мұсылмандарын өлтірді. Бұл қақтығыста екі тараптан да қанша адам қаза тапқаны әлі анықталған жоқ және нақты ресми мәліметтер табылмады.

Жапон әскерлерінің қуғын-сүргіні

Жапон әскерлері Рохинджа мұсылмандарын және үнді мұсылмандарын қырды, зорлады және азаптады. Олар ондаған мың Рохинджаны Британдық Үндістанның Бенгалиясына қуды. Жапондар мыңдаған Рохинджаны зорлап, өлтіріп, азаптады. Осы кезеңде шамамен 22 мың Рохинджа зорлықтан қашу үшін сол кездегі Британдық Үндістанның бөлігі болған Бенгалияға шекарадан өтіп кеткен деп есептеледі. Жеңіліске ұшыраған 40 мың Рохинджа бірмалық және жапондық әскерлердің қайта-қайта жасаған қырғындарынан кейін Читтагонгқа қашып кетті. Британдық есепте қырғыннан кейін "біз басып алған аймақ негізінен мұсылман елдерінен тұрды" делінген.