Италияның Сенигалия қаласының тарихы

Кіріспе

Сенигалья (немесе Синигалья; ежелгі итальян тілінде Синигалья; Романьол тілінде: S'nigaja) – Италияның Адриатика теңізі жағалауындағы коммуна (муниципалитет) және порты бар қала. Ол Италияның Марке облысындағы Анкона провинциясында орналасқан және провинция орталығы Анконадан солтүстік-батысқа қарай шамамен 30 километр қашықтықта жатыр. Сенигальяның кішкентай порты Миса өзенінің құйылатын жерінде орналасқан. Бұл – роман тілдерін жіктеудегі ең маңызды бөлгіш сызықтардың (изоглостардың) бірі – Масса-Сенигалья сызығының соңғы нүктелерінің бірі.

Тарих

Сенигалияны алғаш рет б.з.д. 4 ғасырда Галл тайпасының бірі – Сенон тайпасы қоныстандырған, олар жағалау аймағына қоныс аударған. Б.з.д. 284 жылы аймақ пен елді мекенді римдіктер басып алды, олар Агер Галликус деп аталатын аймақты басқару үшін Сена Галлика колониясын құрды. "Сена" - "Сенон" сөзінің бұзылған түрі, ал "Gallica" ("Галлия" деген мағынада) оны Этруриядағы Саенадан (Сиена) ерекшелейді. Б.з.д. 207 жылы римдіктер мен карфагендіктер арасындағы Метавр шайқасының алдында Сена Галлика Карфаген генералы Хасдрубал Барканың Италияға шабуыл жасауының ең оңтүстік нүктесі болды. Сенигалияны Рим империясының құлдырауы кезінде Аларик талқандады және Византия империясының құрамына кіргеннен кейін нығайтылды. Оны 8 ғасырда ломбардтар, 9 ғасырда сарацендер қайтадан қиратты. Бұл ортағасырлық Адриатикадағы Пентаполис герцогтігінің бес қаласының бірі болды. Епархия мен епископтық көптен бері құрылған болатын, ал қалада экономикалық даму болды, соның ішінде 13-ші ғасырда Магдалена жәрмеңкесі құрылды. Сенигалия графы Сергий Марсель графының қызымен құда болғаннан кейін жәрмеңке кеңінен танымал болды. Сергийдің қызбен құда болған кезде Марсель графы оған Мария Магдалинаның реликвияларын сыйлады. Көрмеге Еуропа мен Леванттың саудагерлері де келді. XV ғасырда Сенигалияны Гвельфтер мен гибеллиндер соғысы кезінде қарсыластар бірнеше рет басып алды. Риминидің Сигизмунд Пандольфо Малатестасы қаланы 1450-1455 жылдары бекіністі. Рим папасы Пий II өзінің немере інісі Антонио Пиколоминиді [?], бірақ 1464 жылы тұрғындар Папа Павел II-ге адалдықты ант берді. 1472 жылы Джакомо Пиколомини қаланы басып алуға тырысты, бірақ сәтсіз аяқталды. 1503 жылы атақты Лукреция Борджияның ағасы және Папа Александр VI-ның заңсыз ұлы Чезаре Борджия Сенигалияда өзінің кейбір адал емес жақтастарына қарсы төңкеріс жасады. Рим папасы Сикст IV - делла Ровере әулетіне иелік етуді тапсырды. 1516 жылы бұл уақытша жойылды, папа Лео X иелікті өзінің немере інісі Лоренцо II де Медичиге тапсырды, содан кейін 1624 жылдан бастап Дела Ровере отбасы билікті өз қолына алды, содан кейін Сенигалия Рим папасының Урбино провинциясына қосылды. Сенигалия - Джованни Мария Мастай Ферреттидің, Папа Пий IX-тың туған жері. Ол 1792 жылы осы жерде дүниеге келген, 1846 жылы папа болған және Италия бірігуінен бұрын Папалық мемлекеттерді басқаратын соңғы папа болған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала мен оның порты SMS Zrínyi атты жауынгерлік кеме басқаратын австро-венгерлік теңіз флотының бірліктерінің қарқынды оқ жаудырылуынан қираған. Қала 1930 жылы және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде болған жер сілкінісі кезінде қатты зақымдалған.

Senigallia was first settled in the 4th century BC by the Gallic Senone tribe, who had settled the coastal area. In 284 BC, the area and the settlement were taken over by Romans, who established the colony Sena Gallica there to control the region they called the Ager Gallicus. "Sena" is probably a corrupted form of "Senones" and "Gallica" (meaning "Gaulish") distinguished it from Saena (Siena) in Etruria. In the prelude to the Battle of the Metaurus between Romans and Carthaginians in 207 BC, Sena Gallica was the southernmost point of Carthaginian General Hasdrubal Barca's invasion of Italy. Senigallia was ravaged by Alaric during the decline of the Roman Empire and fortified when it became part of the Byzantine Empire. It was again laid waste by the Lombards in the 8th century and by the Saracens in the 9th. It was one of the five cities of the medieval Adriatic duchy of Pentapolis. The diocese and the bishopric had long been established, and the city saw economic development, including the establishment of the so called Magdalena Fair around the 13th century. The fair's popularity grew when Sergius, count of Senigallia, became engaged to the daughter of the count of Marseilles. On his engagement, the count of Marseilles presented Sergius with relics, said to be of Mary Magdalene. The fair was visited by merchants from both Europe and the Levant. In the 15th century, Senigallia was captured and recaptured many times by opposing sides during the Guelph and Ghibelline war. Sigismondo Pandolfo Malatesta of Rimini fortified the town in the years 1450–1455. Pope Pius II made his nephew Antonio Piccolomini Lord of Senigallia in [? ], but in 1464 the residents pledged loyalty to Pope Paul II. In 1472, Giacomo Piccolomini tried, but failed, to seize the town. In 1503 Cesare Borgia, the brother of the famous Lucrezia Borgia and illegitimate son of the Pope Alexander VI, carried out a coup at Senigallia against some of his disloyal supporters. Pope Sixtus IV assigned the lordship to the Della Rovere family. In 1516, this was temporarily revoked by Pope Leo X, who transferred the Lordship to his nephew Lorenzo II de' Medici, then again the Della Rovere family took over from 1624, when Senigallia eventually was annexed to the Papal States' legation (province) of Urbino. Senigallia is the birthplace of Giovanni Maria Mastai Ferretti, Pope Pius IX. He was born here in 1792, became pope in 1846, and was the last pope to rule the Papal States before Italian unification. During the First World War, the town and its port were devastated by intensive shelling by units of the Austro Hungarian Navy led by the battleship SMS Zrínyi. The town was also badly damaged by a powerful earthquake in 1930 and during the Second World War.

География

Муниципалитет Белведер Остренсе, Мондольфо (PU), Монте Сан Вито, Монтемарчано, Морро-д'Альба, Остра және Трекастеллимен шектеседі. Муниципалитет құрамына Беттолеле, Борго Биккья, Борго Катена, Борго Пассера, Бругнетто, Каннелла, Кастелларо, Чезанелла, Чезано, Чиарнин, Филетто, Габриелла, Гроттино, Мандриола, Марзокка, Монтигнано, Ронцителли, Сант-Анжело, Сан-Силвестро, Скапеццано және Валлоне кішкентай елді мекендері (frazioni) кіреді.