Кіріспе

Жапондықтардың Кореяға шабуылдарының соңғы ірі шайқасы – Норианг шайқасы (1592–1598) Жапон әскери-теңіз күштері мен Жосон патшалығы мен Мин әулетінің біріккен флоттары арасында болды. Ол 1598 жылдың 16 желтоқсанында (ай күнтізбесі бойынша 19 қарашада) таңертең басталды және күн шыққаннан кейін аяқталды. Жосеон және Мин кемелерінен құралған, шамамен 150 кемелік одақтас күш, адмиралдар И Сунсин мен Чэнь Лин басшылығымен, Кониси Юкинагамен байланысуға тырысқан Шимазу Йосихиро басқаратын 500 жапондық кеменің жартысынан астамын жойды немесе қолға түсірді. Шимазу флотының қалғандары Пусанға қайтып оралды, ал бірнеше күннен кейін Жапонияға аттанды. Шайқас қарқынында И Сунсин аркебуздан оққа қанады және көп ұзамай қайтыс болды. Чэнь Лин бұл жаңалықты Ванли императорына жеткізді, содан бері Чэнь мен И екеуі де ұлттық батырлар ретінде құрметке ие болды.

Өмірбаян

Құрлық және теңіз шайқастарындағы кері соққыларға байланысты жапон әскерлері оңтүстік-шығыс Корея жағалауындағы бекіністер желісіне, немесе вадзёға (和城) қайтарылды. Дегенмен, вадзё бүкіл жапон әскерін қабылдай алмады, сондықтан 1598 жылғы маусымда Тоётоми Хидэёси, Кореяға жасалған жапон шабуылдарын (1592–1598) бастаған Тайко, сондай-ақ әскери Лорд ретінде, негізінен Жапон армиясының оң жақ бөлімінен 70 000 сарбазды архипелагқа көшіруге бұйрық берді. 1598 жылғы 18 қыркүйекте Хидэёси Фушими сарайында күтпеген жерден қайтыс болды. Кореядағы жапон әскерлеріне жаңа үкімет құрған Бес қария кеңесінен Жапонияға қайта оралуға бұйрық берілді. И мен Чен Конишидің шегінуіне кедергі келтірді, бірақ Кониши Мин командиріне блокаданы алып тастау үшін көптеген сыйлықтар жіберді. Бастапқыда Чэнь одақтас флотты кері қайтаруға келісті, бірақ И оған бағынбады. Содан кейін Чэнь одақтас флоттың Намхэдегі бекініс сияқты кішкентай, осал вадзёларға шабуыл жасауын ұсынды. И бұл стратегияны да қабылдамады. И ең үлкен вадзёға қолбасшылық еткен Конишиге, егер одақтастар басқа жерде соғысқан жағдайда қашып кетуіне рұқсат етілетінін айтты. 15 желтоқсанда Сачхон, Косон және Намхэден шамамен 20 000 жапон сарбазы 500 кемеге мініп, Сунчхонның одақтас блокадасын бұзу үшін Норян бұғазының шығысына қарай жинала бастады. Бұл күштердің бас қолбасшысы Сачхон вадзёсының басшысы Шимазу Ёсихиро болды. Одақтас күштердің мақсаты Шимазу флотының Кониси флотымен қосылуын болдырмау, содан кейін шабуылдап, Шимазу флотын жеңу болды. Шимазу флотының мақсаты Норян бұғазынан өтіп, Конисимен қосылып, Пусанға шегіну болды. Шимазу Конишидің Чосон-Мин одағындағы бірлікке нұқсан келтіруге тырысып жатқанын білді және олар басқа жерде болады немесе әлі де Сунчхон вадзёсын блокадалап тұрады деп үміттенеді, осылайша олардың арт жағынан шабуылға ұшырауы мүмкін. Мин флоты алты үлкен соғыс джонкісінен (әдетте флагмандық кеме ретінде қолданылатын нағыз соғыс кемелері), ескек пен желкендермен қоздырылатын, 57 жеңіл соғыс кемесінен, тек ескектермен қоздырылатын (көбінесе соғыс үшін қайта жабдықталған көліктік кемелер) және И ұсынған екі паноксоннан тұрды. Адам күші жағынан одақтас флотта Идің басқаруында 8000 теңізші мен теңіз жауынгері, Гуандун эскадрильясының 5000 Мин сарбазы және корей кемелерінде шайқасқан 2600 Мин теңізшісі болды, барлығы шамамен 16000 теңізші мен жауынгер. Мин флоты екі эскадрильяға бөлінді, үлкенін Чэнь, кішісін Дэн Цзилун басқарды. Идің бұрынғы шайқастарында болғандай, жапондықтар тиімді жауап бере алмады, өйткені корей және қытай артиллериясы олардың қозғалуына кедергі келтірді. Кемелер соншалықтай жақын келді, корей кемелері жапон кемелерінің палубасына оттайтын ағаш лақтыра алды.

Идің өлімі

Жапондықтар кері шегінгенде, И күшті қудалауға бұйрық берді. Осы уақытта жау кемесінен ұшырылған аркебус оғы оның сол жағындағы қабырға астына тиді. Ченнің өзі қатты қайғыға батып, үш рет жерге құлап, көкірегін ұрып жылады. Идің қазасы туралы жаңалық одақтас флотқа жылдам тарады. Кониши Юкинага 16 желтоқсанда бекінісін тастап, оның әскері Намеэ аралының оңтүстік жағынан жүзіп өтіп, Нориянг бұғазы мен шайқастың өту жолын айналып, кері шегіне алды. Ол шайқас жалғасып жатқанын білгенімен, Шимазуға көмектесуге әрекет етпеді. Бұл Кореядағы жапондық бекіністердің сөзсіз құлауына себеп болған маңызды жабдықтау жолдарының үзілуіне әкелді. Кониси, Шимазу, Като Киёмаса және солтүстік армияның басқа да жапондық генералдары Пусан қаласында жиналып, 21 желтоқсанда Жапонияға қайтып кетті. Соңғы кемелер 24 желтоқсанда Жапонияға аттанды. Чен Идің жерлеу рәсімінде сөз сөйледі. Содан кейін ол әскерін Мин Қытайына қайтарып алып, жоғары әскери наградаларға ие болды. Жосон шенеуніктері тағы да жапон шабуылынан қорқып, Мин әскерін қалуға өтінді. Мин келісіп, 3-4 мыңдық әскерін қалдырды, ол 1601 жылға дейін Жосонның әскерін қайта құру мен жаңа әскерлерді даярлауға көмектесті.