Фрей Луиш де Соуза (1555-1632) – португалиялық монах, жазушы. Өмірі, Сервантеспен кездесуі, әдебиетке бет бұруы, некесі туралы ақпарат. Португалия тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фрей Луис де Соуза (шын есімі Маноэль немесе Мануэль де Соуза Коутиньо; 1555 – 5 мамыр 1632) – португалдық монах және проза жазушы, Сантарем қаласында туған, Соуза Коутиньо ақсүйек әулетінің мүшесі.
Frei Luís de Sousa (born Manoel or Manuel de Sousa Coutinho; 1555 – 5 May 1632) was a Portuguese monk and prose writer, born at Santarém, a member of the noble family of Sousa Coutinho.
Ұстау және босату
1576 жылы ол Мальта орденіне қосылу үшін Коимбра университетіндегі оқуын тоқтатты. Ұзақ өтпей, Барбариялық қарақшылар оны теңізде тұтқындап, Аржелге әкеп, тұтқынға алды, сол жерде ол Сервантеспен кездесті. Бір жыл өткен соң Мануэль де Соуза Коутиньо үшін құн төленіп, ол Арагон жағалауына қонды, Валенсия арқылы өтіп, ақын Хайме Фалькаомен танысты, ол оған оқуға және тыныш өмір сүруге деген құштарлықты ұқтырды. Ұлттық апаттар мен отбасылық мәселелер оның бұл ниетін күшейтті, және ол Алкасер-Квибир шайқасынан Португалияға оралғанда осы пікіріне көз жеткізді. 1584 және 1586 жылдар аралығында ол ақын Дом Мануэльдің ұлы, Дом Жоаоның жесірі, Дона Магдалена де Вильхенаға үйленді, Камоэнс өзінің жетінші одасын осы Дом Жоаоға арнаған болатын.
In 1576, he broke off his studies at Coimbra University to join the order of Malta, and shortly afterwards was captured at sea by Barbary pirates and taken prisoner to Argel, where he met Cervantes. A year later, Manuel de Sousa Coutinho was ransomed, and landing on the coast of Aragon passed through Valencia, where he made the acquaintance of the poet Jaime Falcão, who seems to have inspired him with a taste for study and a quiet life. The national disasters and family troubles increased his desire, which was confirmed when he returned to Portugal after the Battle of Alcácer Quibir. Between 1584 and 1586, he married a noble lady, Dona Magdalena de Vilhena, widow of Dom John of Portugal, the son of the poet Dom Manuel of Portugal, to whom Camões had dedicated his seventh ode.
Португалияда
Алмадада, Лиссабонға қарама-қарсы Таго өзенінде қоныстанған ол, уақытын үй шаруасымен, әдебиеттік зерттеулермен және полк полковнигі ретіндегі әскери міндеттерімен бөлісті. Португалияның күшті одақтасымен қанауға ұшырағанын көргенде Филипп әулетіне деген патриоттық наразылығы күшейді, және 1599 жылы бұл мәселе шешімін тапты. Сол жылы Лиссабонды қорлаған обадан қашу үшін Филипп II патшалығының губернаторлары өздерінің кеңселерін оның резиденциясына көшіруге шешім қабылдады; оның осы еріксіз шешімге қарсы наразылығы ескерілмеген соң, ол үйіне өрт қойды, ал батыл әрекетінің салдарынан Португалиядан кетуге мәжбүр болды.
Settling at Almada, on the Tagus opposite Lisbon, he divided his time between domestic affairs, literary studies and his military duties as colonel of a regiment. His patriotic dislike of the Philippine Dynasty grew stronger as he saw Portugal exploited by her powerful partner, and it was ultimately brought to a head in 1599. In that year, to escape the pest that devastated Lisbon, the governors of the kingdom for Philip II decided to move their quarters to his residence; thereupon, finding his protest against this arbitrary resolution unheeded, he set fire to his house, and to escape the consequences of his courageous act had to leave Portugal.
Мадридке
Мадридке барып, ол Испания сотындағы өзінің орны мен ықпалының арқасында ешқандай жазадан құтылып қана қоймай, әдебиет зерттеулерін тыныш түрде жалғастыра алды және досы Хайме Фалькаоның еңбектерін жариялады (Мадрид, 1600). Оның келесі он үш жыл қалай өткені белгісіз, бірақ сонымен қатар, Панамада тұратын туысының үлкен коммерциялық табыс әкелу мүмкіндігін ұсынғандықтан, ол Америкада біраз уақыт өткізді деген дәстүр бар. Дегенмен, бұл сапардан нәтиже шықпаған, сондай-ақ жалғыз қызы Донья Анна де Нороньяның қайтыс болғаны туралы хабар 1604 жылы оның отанына оралуына себеп болды. 1613 жылы ол әйелімен ажырасуға келісті, ал ол Бенфика монастырында Доминикан тәртібін қабылдады, ал Донья Магдалена Алькантарадағы Сакраменто монастырына кірді. Ескі жазушының айтуынша, олардың бұл әрекетіне себеп – Палестинадан келген қажының Донья Магдаленаның бірінші күйеуі Алкасер-Квибир шайқасынан аман қалғаны туралы хабар болды, оның қаза болғаны есептелген еді және ол әлі де тірі еді; Алмейда Гаррет 1843 жылғы «Фрей Луис де Соуза» пьесасында осы аңызды мәңгілікке сақтап қалды. Алайда, бұл оқиғаға сенудің қажеті жоқ, және олардың дүниеден қол үзгендерінің қатарына қосылып, монастырға бару шешімі діни ниеттерінен туындаған болуы мүмкін, бірақ Мануэльдің жағдайында оның елінің басынан өткен қиындықтар мен қызының жоғалуы да ықпал еткен болуы мүмкін.
Going to Madrid, he not only escaped any penalty, owing no doubt to his position and influence at the Spanish court, but was able to pursue his literary studies in peace and to publish the works of his friend Jaime Falcão (Madrid, 1600). Nothing is known of how he passed the next thirteen years, though there is a tradition that, at the instance of a brother resident in Panama, who held out the prospect of large commercial gains, he spent some time in America. It is said that fortune was unpropitious, and that this, together with the news of the death of his only child, Dona Anna de Noronha, caused his return home about 1604. In 1613, he and his wife agreed to a separation, and he took the Dominican habit in the convent of Benfica, while Dona Magdalena entered the convent of the Sacramento at Alcantara. According to an old writer, the motive for their act was the news, brought by a pilgrim from Palestine that Dona Magdalena's first husband had survived the battle of Alcácer Quibir, in which he was supposed to have fallen, and still lived; Almeida Garrett has immortalized the legend in his 1843 play Frei Luís de Sousa. The story, however, deserves no credit, and a more natural explanation is that the pair took their resolution to leave the world for the cloister from motives of piety, though in the case of Manuel the captivity of his country and the loss of his daughter may have been contributory causes.
Жазу
1614 жылы 8 қыркүйекте ол өзінің діни қызметін бастады және жазушы ретінде танымал болған Фрей Луис де Соуза есімін алды. 1616 жылы орден тарихын және Браганың әйгілі архиепископы, Мартирлердің Дом Бартоломейінің өмірбаянын жинаған тағы бір белгілі доминикан – Фрей Луис Касегас қайтыс болғаннан кейін, осы еңбектерді жазу міндеті Фрей Луиске тапсырылды. Архиепископтың өмірбаяны 1619 жылы, ал Әйіргі Доминик хроникасының бірінші бөлігі 1623 жылы жарық көрді, ал екінші және үшінші бөліктері 1662 және 1678 жылдары, оның өлімінен кейін жарияланды. Сонымен қатар, үкіметтің тапсырысымен Д. Иоанн III-нің жылнамасын жазды, оны 1846 жылы Александр Геркулано басып шығарды. Шамамен он тоғыз жыл дінде болғаннан кейін, ол 1632 жылы 5 мамырда Лиссабонның Бенфика қаласында қайтыс болды, қатаң діни ұстанымдарымен және жеке ізгілігімен есте қалды. Әйіргі Доминик хроникасы мен архиепископтың өмірбаяны көптеген монастырьдық жазбаларға тән кемшілікке ие – олар көбінесе тек жақсы жақтарын ғана баяндайды және оларды шексіз мақұлдайды, сондай-ақ, құлшынықты арттыруға көмектесетін кез келген керемет оқиғаларды қабылдайды. Қысқасы, бұл кітаптар – мадақтаулар, білім беру мақсатымен жазылған және сөздің ғылыми мағынасында тарих емес. Дегенмен, олардың құрылымы мен реті өте жақсы, ал айқын, тегіс стильі, тілдің тазалығы және қарапайым, әсерлі сипаттамалары Фрей Луис де Соузаны көрнекті проза жазушысы деп санауға негіз береді. Оның метафоралары тиімді таңдалған, ол орынды жағдайларда таныс сөздер мен тіркестерді қолданады және португал тілінің байлығы – әдемі кішірек сөздерді толық пайдаланады. Оның прозасы – әсемдік, нәзіктік және күшпен сипатталады, сонымен қатар, сол дәуірге тән жасандылық пен жалған риторикадан мүлдем бос.
He made his profession on 8 September 1614, and took the name by which he is known as a writer, Frei Luís de Sousa. In 1616, on the death of Frei Luís Cacegas, another notable Dominican who had collected materials for a history of the order and for a life of the famous archbishop of Braga, Dom Bartholomew of the Martyrs, the task of writing these books was confided to Frei Luís. The Life of the Archbishop appeared in 1619, and the first part of the Chronicle of St Dominic in 1623, while the second and third parts appeared posthumously in 1662 and 1678; in addition he wrote, by order of the government, the Annals of D. John III., which were published by Alexandre Herculano in 1846. After a life of about nineteen years spent in religion, he died on 5 May 1632, in Benfica, Lisbon, leaving behind him a memory of strict observance and personal holiness. The Chronicle of St Dominic and the Life of the Archbishop have the defect of most monastic writings—they relate for the most part only the good, and exaggerate it without scruple, and they admit all sorts of prodigies, so long as these tend to increase devotion. Briefly, these books are panegyrics, written for edification, and are not histories at all in the critical sense of the word. Their order and arrangement, however, are admirable, and the lucid, polished style, purity of diction, and simple, vivid descriptions, entitle Frei Luís de Sousa to rank as a great prose writer. His metaphors are well chosen, and he employs on appropriate occasions familiar terms and locutions, and makes full use of those charming diminutives in which the Portuguese language is rich. His prose is characterized by elegance, sweetness and strength, and is remarkably free from the affectations and false rhetoric that characterized the age.
Поэзия
Фрей Луис де Соуза басқа да қабілеттерімен қатар, латын тілінде жақсы ақын болған. Архиепископтың өмірі туралы көптеген басылымдар бар, және ол француз тілінде (Париж, 1663, 1679 және 1825), итальян тілінде (1727–1728), испан тілінде (Мадрид, 1645 және 1727) және ағылшын тілінде (Лондон, 1890) жарық көрді. "História de S. Domingos" ең жаңа басылымда (6 томдық, Лиссабон, 1866) оқылуы мүмкін.
In addition to his other gifts, Frei Luís de Sousa was a good Latin poet. There are many editions of the Life of the Archbishop, and it appeared in French (Paris, 1663, 1679 and 1825), in Italian (1727–1728), in Spanish (Madrid, 1645 and 1727) and in English (London, 1890). The História de S. Domingos may be read in a modern edition (6 vols, Lisbon, 1866).
Билік органдары
Франсиско Александр Лобоның еңбектері, II. 6f 171
Инносенсио да Силва, Португалия библиографиялық сөздігі, 327-бет, 16. 72
Доктор Соуза Витербо, Мануэл де Соуза Кулиньо (Лиссабон, 1902).
Obras de D. Francisco Alexandre Lobo, ii. 6f 171
Innocencio da Silva, Diccionario bibliographico portuguez, v. 327, xvi. 72
Dr Sousa Viterbo, Manoel de Sousa Coulinho (Lisbon, I902).