Жаңа Англия топонимдерінің түпнұсқалық тамырлары

Кіріспе

АҚШ-тың Жаңа Англия аймағында жергілікті халықтардан алынған көптеген жер аттары бар. Жаңа Англия АҚШ-тың солтүстік-шығысында орналасқан және Коннектикут, Мэн, Массачусетс, Нью-Гэмпшир, Род-Айленд және Вермонт штаттарынан тұрады. Төменде белгілі қалалардың, маңызды су көздерінің және таулардың аттары келтірілген. Жаңа Англияда жүздеген мың жер аты болғандықтан, бұл тізімді толықтыру мүмкін емес дерлік.

Атауларды қалыптастыру және беру

Осы бөлімдегі барлық атаулар бізге тек ағылшын тілі ана тілі болған және басқа тілді сирек білетін адамдар арқылы жетті. Екі тілді білетін аз ғана дереккөздердің арқасында, кейбір атаулардың түпнұсқа тілдерінде қалай бөлінгенін білуге мүмкіндік алдық. Мұндай тізімдерде осы атаулар көбінесе оңай түсінілетіндіктен жиі кездеседі. Көптеген атауларды ағылшын қоныс аударушылар алған, олардың мағынасын білмеген. Табиғатынан қызығушылық танытып, жергілікті тұрғындардан атаулардың мағынасын сұраған, немесе өздері болжам жасаған, немесе екеуін де жасаған. Жергілікті тұрғындар өздері білетін, бірақ жетілмеген тілінде атауды түсіндіруге мәжбүр болды. Олар ағылшын тіліндегі тіл элементтерін түсіндіруге тырысудың орнына, көбінесе сол жердің қолданылуын немесе қызығушылық тудыратын ерекшеліктерін айтып, еркін түсіндірген. Олар өз тілінің құрылымын тіл білгіштерінің түсінуімен ешқашан таныс болған емес. Ұрпақтары, негізінен ағылшын тілінде сөйлейтін, ата-бабаларының тілінде мағыналы сөздерді қалай айқастыруды білмейді. Осылайша, атауларды шамамен екі санатқа бөлуге болады: түпнұсқа морфологиясы белгілі бір дәрежеде белгілі болғандары және белгісіз болғандары. Соңғы санаттағы мағыналар тек дәстүрлі, бірақ дәстүр міндетті түрде ана тілінде сөйлейтін адамнан келмейді. Бұл қоныс аударушының болжамы болуы мүмкін, ата-бабалардың қасиетті сөздерінің әлеуметтік арнасы арқылы берілген, немесе басқа түсіндіру болмағандықтан сақталған. Бұл механизмді екі мағыналы санаты бар атауларда жақсы көруге болады. Мысалы, атаудың "көліктік жер" немесе "қайыңдар" деген мағынаны білдіретінін оқи аласыз, бірақ бұл мағыналар атаудың морфологиясында тікелей көрсетілмейді. Дегенмен, бұл жерлер осы мақсаттар үшін қолданылған болуы мүмкін. Екінші жағынан, кейбір қоныс аударушылар олар осы мақсаттар үшін қолданылған деп болжаған болуы мүмкін. Морфологиясы жоқ жағдайларда, атаудың "дұрыс мағынасы" туралы пікірталасқа түсудің мәні аз, бұл Жаңа Англия тұрғындарының қоныстану кезеңінен бері таныс әрекет, және сіз оны Wikipedia-да да көп көресіз. 17 ғасырдың басында ағылшын отаршылары алғаш рет қоныстанған Жаңа Англияда, көбінесе алгонкин тілдері отбасының тілдерін сөйлейтін, әртүрлі тайпалар тұрған. Біздің жергілікті тұрғындарымыз осы топтың шығыс тармағында сөйлейді. Көбінесе бүкіл аймақтар, мысалы, Массачусетс, сол аймақта тұратын тайпаның атымен аталды, және бұл ағылшын тіліндегі атауларға ғана тән емес. Бұл жағынан алғанда, жергілікті тайпалар классикалық Еуропа тайпаларынан ешқандай айырмашылығы жоқ, олардың аттары әлі де Еуропа картасында кездеседі. Еуропалық тайпалардың аттары сияқты, жергілікті атаулар да ұзақ уақыттан бері жоғалып кеткен ежелгілікке дейін жетеді. Жергілікті тұрғындарының өзі олардың мағынасын білмеуі мүмкін. Осы атаулар үшін бізде негізінен дәстүр бар, бірақ тіпті оны да күмәнді қарастыру керек.

All the names in this section come to us only through persons whose first language was English and only rarely knew any other. From the few sources who were bilingual, we are fortunate to have some concept of how some of the names were segmented in the languages from which they came. Those names often tend to predominate in lists such as these, just because they are more easily understood. Most names were received by English settlers who had little idea what they meant. Being naturally curious, they asked the natives what the names meant or conjectured among themselves or both. The natives were faced with having to explain the name in a language they knew but rudimentarily. They interpreted freely, often giving the use or features of interest about the place rather than trying to explain the elements of their language to the English. They never had a linguist's understanding of the structure of their language. Their descendants, speaking primarily English, no longer knew how to produce meaningful utterances in the language of their native forefathers. Consequently, the names can be divided into roughly two categories: those for which the original morphology is known to some degree and those for which it is not. The meanings of the latter category are traditional only, but the tradition may not necessarily descend from a native speaker. It may have been a settler's conjecture, passed on through the social mechanism of the sacred words of the forefathers or simply because no other interpretation was available. The mechanism can be seen most clearly in names for which both categories of meaning exist. You might read that a name is supposed to mean "the place of portage" or "the pines" when in fact those meanings are not even implied by the morphology of the name. It is entirely possible, however, that those places were used for those purposes. On the other hand, some settler may have guessed that they were used for those purposes. In cases where there is no morphology there is little point in argument over the "correct meaning" of the name, an activity enjoyed by New Englanders since settlement times, and which also you will undoubtedly see much of in Wikipedia. New England in the early 17th century when English colonists first landed was tenanted by variously named tribes for the most part speaking languages of the Algonquian family. Our aboriginals spoke an eastern branch of the group. It often happened that whole regions were named after the tribe inhabiting it, such as Massachusetts, nor does this appear to have been an English naming convention only. In this the aboriginals were non different from the tribes of classical Europe, whose names still dot the map of Europe. Like the tribal names of Europe, the native names descended from an antiquity long lost. The natives themselves may not have known what they meant. For these names we have mainly tradition, but even that should be regarded as more speculative than not.