Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Франк патшалығы 9 ғасырдан 933 жылға дейін.
Frankish kingdom from the 9th century to 933
Төменгі Бургундия патшалығы, сондай-ақ Кисжуран Бургундия деп аталатын бұл тарихи патшалық, қазіргі Францияның оңтүстік-шығысында орналасқан. Оның аты Рона өзені аңғарында Жоғарғы Бургундиядан төменде жатуынан шыққан. Бұл патшалыққа Арелат патшалығының бір бөлігі де кірген. Төменгі Бургундияның шекаралары: оңтүстікте – Жерорта теңізі, оңтүстік-батыста – Септимания, батыста – Аквитания, солтүстікте – Жоғарғы Бургундия патшалығы, ал шығыста – Италия патшалығы.
The Kingdom of Lower Burgundy, also called Cisjurane Burgundy, was a historical kingdom in what is now southeastern France, so called because it was lower down the Rhône Valley than Upper Burgundy. It included some of the territory of the Kingdom of Arelat. The borders of Lower Burgundy were the Mediterranean Sea to the south, Septimania to the southwest, Aquitaine to the west, the Kingdom of Upper Burgundy to the north, and the Kingdom of Italy to the east.
Тарих
Батыс франк патшасы Людовик Кекеш 879 жылғы 10 сәуірде қайтыс болды. Оның екі ересек ұлы – Людовик пен Карлман болды. Виен графы Босо екі бауырына да адалдықтан бас тартып, шілде айында Прованс корольдігінің тәуелсіздігін жариялады. 879 жылғы 15 қазанда Рона және Саона өзендері маңындағы аймақтың епископтары мен ақсүйектері Мантайль синодында бас қосып, Людовик Кекештің орнына Босоны патша етіп сайлады. Ол Батыс Еуропада бір ғасырдан астам уақыттан бері сайланған алғашқы каролинг емес патша болды. Бұл франктар арасында патшалық тегіне қарамастан, "еркін сайлау" болып есептелді, әйтсе де оның анасы каролинг әулетінен шыққан еді. Прованс корольдігі Арль, Экс, Вьен, Лион (Лангрессіз) архиепископтарының шіркеулік провинцияларын, сондай-ақ Безансонды және Тарентез, Узес, Вивье епархияларын қамтыды. Босо тиімсіз билеуші болды, ал 882 жылы Батыс Франкияның королі Карлман корольдікті Батыс франк мемлекетіне қайта қосты. 884 жылғы 12 желтоқсанда Карлман қайтыс болған соң, сол корольдіктің ақсүйектері (оның ішінде Төменгі Бургундия) Чарльз Ірі денеліге патшалыққа шақырды. 887 жылғы қарашада Каринтиялық Арнульф өзінің ағасы Чарльзды тақтан түсірді. 890 жылы Босоның ұлы Луи Соқыр Төменгі Бургундияның патшасы болды. Луи Соқырды Италияға Тоскана графы Адалберт II шақырды, ол Фриули графы Беренгардың Италия түбегін бақылауға алуына жол бергісі келмеді. Луи Беренгарды жеңіп, Папа Бенедикт IV-тің қолдауымен Киелі Рим императоры атанды. Бірақ келесі жылы Беренгар Луиді жеңіп, Италиядан қуғынға шығарды және ешқашан қайтып келмеуге уәде алды. 905 жылы Луи тағы да Италияға жорық жасады, бірақ жеңіліп, антына адал болмағаны үшін соқырланды. Луи Италия королі және Киелі Рим императоры атақтарын Беренгарға жоғалтты. Соқыр болған Луи Прованс графы Арльский Югоны өзінің регенті етіп тағайындады. 924 жылы азамат соғысы кезінде Юго Италия королі болып сайланды және келесі екі жыл бойы өзінің қарсыласы Жоғарғы Бургундия королі Рудольф II-ні Италиядан қуғынға шығарды. 928 жылы Луи қайтыс болды, ал оның орнына Юго отырды. Римнің тиімді билеушісі Марозиямен некелесіп, билігін кеңейте алмағаннан кейін, Юго өзінің билігінің келесі бес жылын мажар шабуылдарымен және андалузиялық қарақшылармен күреске арнады. 933 жылы Юго Жоғарғы Бургундияның Рудольфымен келісімге келіп, оған Төменгі Бургундия корольдігін сыйға берді, соның нәтижесінде екі Бургундия бірігіп Бургундия корольдігін құрды, ол 12 ғасырдан бастап Арль корольдігі деп те аталады.
The West Frankish King Louis the Stammerer died on 10 April 879 and was survived by two adult sons, Louis and Carloman. Boso, Count of Vienne, renounced allegiance to both brothers and in July claimed independence of the Kingdom of Provence. On 15 October 879, the bishops and nobles of the region around the rivers Rhône and Saône assembled in the Synod of Mantaille and elected Boso king as successor to Louis the Stammerer, the first non Carolingian king in Western Europe in more than a century. This was the first "free election" of a king among the Franks, without regard to royal descent, though his mother was a Carolingian. The Kingdom of Provence comprised the ecclesiastical provinces of the archbishops of Arles, Aix, Vienne, Lyon (without Langres), and probably Besançon, as well as the dioceses of Tarentaise, Uzès, and Viviers. Boso was an incompetent ruler and by 882 King Carloman of West Francia reintegrated the kingdom into the West Frankish realm. When Carloman died on 12 December 884, the nobles of that kingdom (which included Lower Burgundy), invited Charles the Fat to assume the kingship. Arnulf of Carinthia deposed his uncle Charles in November 887. In 890 Boso's son Louis the Blind was crowned King of Lower Burgundy. Louis the Blind was invited into Italy by Adalbert II of Tuscany who wished to keep Berengar of Friuli from gaining control of the Italian peninsula. Louis defeated Berengar and was crowned Holy Roman Emperor by Pope Benedict IV. Berengar defeated Louis the next year, forced him to flee Italy and promise to never return. In 905, Louis again invaded Italy but was defeated and blinded for breaking his oath. Louis lost his titles of King of Italy and Holy Roman Emperor to Berengar. Blinded, Louis made Hugh of Arles, the Count of Provence, his regent. Hugh was elected King of Italy in 924 during a Civil War, and he spent the next two years ejecting his opponent, King Rudolph II of Upper Burgundy, from Italy. Louis died in 928 and was succeeded by Hugh. After failing to expand his power by a marriage to Marozia (the effective ruler of Rome), Hugh spent the next five years of his reign fighting Magyar raids and Andalusian pirates. In 933, Hugh made peace with Rudolph of Upper Burgundy by giving him the Kingdom of Lower Burgundy, and the two Burgundies were combined into the Kingdom of Burgundy, also known from the 12th century as Kingdom of Arles.