Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мьянмадағы Чиндуин өзені, сондай-ақ Нингти өзені деп те аталады, Мьянма аумағында толығымен ағатын және елдің басты өзені Иравадидің ең ірі саласы болып табылады. Оның ресми атауы Чиндвинн деп жазылуы мүмкін.
River in Myanmar
The Chindwin River , also known as the Ningthi River , is a river flowing entirely in Myanmar, and the largest tributary of the country's main river, the Irrawaddy. Its official name is also spelled Chindwinn.
Салалар
Ую өзені – Чиндуин өзеніне Хомалин қаласынан төмен, сол жағынан құятын ең ірі саласы. Хпакант танымал нефриті кен орындары Ую өзенінің бастауында жатыр. Митха өзені Кале аңғарын кесіп өтеді және одан әрі төмен ағыс бойында оң жағынан қосылады. Калева қаласы олардың қосылған жерінің сол жағасында орналасқан. Тизу өзені Үндістанның солтүстік-шығысындағы Нагаленд штатының орталық бөлігінен бастау алады. Ол Зюнхебото және Фек аудандары арқылы ағып, соңында Чиндуин өзеніне құяды.
Uyu River is the largest tributary joining the Chindwin river just below Homalin on the left. The famous jade mines at Hpakant lie in the headwaters of the Uyu. Myittha River drains the Kale valley and joins on the right further downstream. The town of Kalewa is on the left bank of their confluence. Tizu River originates from central Nagaland in northeast India. It flows through Zünheboto and Phek districts and finally joins the Chindwin river.
Қоршаған орта
Чиндуин өзенінің көп бөлігі таулар мен орманды алқаптарда жатыр. Оған қол жеткізу қиын болғандықтан, көп бөлігі табиғаты бұзылмаған күйде сақталған. Бирма үкіметі жақында Хукаунг аңғарында сирек кездесетін жолбарысты қорғау үшін өте кең (2500 шаршы миль) қаулы орнатуға қадам салды.
Much of Chindwin's course lies within mountain ranges and forests. Due to the difficulty of access, much of it remains unspoilt. The government of Burma recently created a very large (2,500 square mile) sanctuary for the endangered tiger within the Hukawng Valley.
Тарих
Чиндуиннің батысындағы таулар құрметті, бірақ әскерлер үшін толығымен өтпес емес. Қабау аңғары Манипур патшалығының батысқа қарай көптеген жорықтарына куә болды, әсіресе патша Гарибануадж (1709–1748) тұсында, оның әскері Чиндуин және Му өзендерін кесіп өтіп, Мьедуды жаулап алып, астанасы Аваның қарсы жағындағы Сагаингке дейін жеткен. 1758 жылы патша Алангпая Бірма тағына көтерілгеннен кейін жағдай өзгерді. Бірма әскері Манипур мен Ассамға шабуыл жасап, батыс таулары арқылы өтіп, тіпті Британдық Үндістанға да шағылысты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, жапондықтар теңіз жолын кесіп тастағанда, генерал Джозеф Стилвелл басқаратын британдық армия және басқа одақтас күштер сол таулар арқылы аяқпен Үндістанға шегінді, бұл ауру мен аштықтан туған қасіретті салдарға әкелді. Қытайға көмек жеткізу үшін Хюкаунг аңғары арқылы Ледо жолы салынды. Чиндуин жапондықтардың Үндістанға басып кіру әрекеттеріне де, одақтас күштердің Бирманы қайта басып алуына да үлкен тосқауыл болды.
The mountain ranges to the west of the Chindwin are formidable, yet not totally impregnable to armies. The Kabaw valley saw many an invasion by the kingdom of Manipur to the west, most notably during the reign of King Garibaniwaj (1709–1748) when his army crossed over the Chindwin and the Mu, took Myedu, and reached as far as Sagaing opposite the capital Ava. The tables were turned in 1758 after King Alaungpaya ascended the Burmese throne. The Burmese army invaded and occupied Manipur and Assam marching across the western mountain ranges, and even encroached upon British India. During World War II, when the Japanese had cut off sea access, the British army and other allied forces under General Joseph Stilwell retreated on foot to India across the same mountains, with disastrous results, mainly due to disease and hunger. The Ledo Road was built across the Hukawng valley to supply China. The Chindwin was a major barrier both for the Japanese trying to invade India and for the Allied forces to reoccupy Burma.
Этнография және мәдениет
Шыңғыр өзені Батыс Бирма мәдениетіне зор әсер етеді. Орталық қытай-тибет тілдері осы өзеннің аңғарларында пайда болған.
The chindwin river has a great impact on the culture of western Burma. Central Sino Tibetan languages originated from valley areas of this river.
Экономика
Чиндуин өзені Хомалин қаласына дейін жүйретін кемелермен қамтамасыз етіледі. Оның су жинау алабындағы терек ормандары ежелгі заманнан бері бағалы ресурс болып келген. Хукаунг аңғары мұндағы көптеген бірман ақығының болуымен танымал. Өзен бойында жаде кен орындары бар, бірақ Ую өзенінің бастауындағы Хпакант – әлемдегі ең жақсы жаде, яғни жадеит немесе императорлық жаде табатын жалғыз жер, сонымен қатар балыққа толы.
The Chindwin is served by regular river going vessels up to the town of Homalin. Teak forests within its drainage area have been a valuable resource since ancient times. The Hukawng Valley is known for its abundance of Burmese amber. Along the river, there are deposits of jade, but Hpakant in the headwaters of the Uyu river is the only place in the world where the finest jade known as jadeite or imperial jade is found, along with an abundance of fish.