Кіріспе

Израильдік саясаттанушы Дэвид Букай Хайфа университетінің Таяу Шығыс зерттеулері профессоры. Ол "Ислам фундаментализмі және араб саяси мәдениеті" кітабының авторы. Оның мамандану салалары: араб-израиль қақтығысы, араб елдері арасындағы қатынастар және палестиналық мәселе, халықаралық терроризм мен фундаменталистік ислам, теориялық мәселелер және Таяу Шығыстағы саяси қолданылуы, Асадтың Израиль және Ливанға қатысты сыртқы саясаты, сондай-ақ Таяу Шығысты мәдени тұрғысынан түсіну.

Көзқарастар

Букай Ханттингтонның «Әлеуметтік өркениеттер қақтығысы» деген тезисін қолдайды. Оның пікірінше, «Батыс саяси мәдениеті» мен «Араб-ислам саяси мәдениеті» арасында зор айырмашылық бар. Букайдың өзі де көп дау тудыратын пікірлері бар. 2003 жылы Иерусалимде өткен конференцияда сөйлеген сөзінде ол «Ислам фундаментализмінің агрессивтілігі мен фанатизмі – тіршілікке қауіпті құбылыс» деді. Ол «Ислам мен демократия мүлдем үйлеспейді, өзара келісімге келмейді. Бұл Заманауилыққа да қатысты, ол Ислам өркениеті үшін қауіп ретінде қарастырылады», – деп мәлімдеді. Сондай-ақ, «Батыс көшбасшылары мен саясаткерлері Ислам мен палестиналық терроризмнің демократиялық қоғамның өзін-өзі өлтіру және қирату синдромы – SARS ауруы екенін түсінуден бас тартады. Бұл күрес – Нұрдың ұлдары мен Қараңғылық ұлдарының арасындағы соғыс екенін, олар – ежелгі ғұндардың қазіргі мәдениетті жою үшін жасаған шабуылы екенін түсінгенше әлем қауіп-қатерге тап болып отыра береді» деді. Букай «Араб-ислам саяси мәдениеті» кітабында: «Бұл – қалыс-қалыққа айналған, тез арада даусыз шындыққа айналатын, сынға келмейтін мәдениет. Бұл – қиялдауға бой беру, әсіресе, әрбір күнді маңызды санап, барлығын есте сақтап, ештеңеге кешірім жасай алмайтын, құпияларға сене білетін қоғам. Бұл қоғамда жалған айту мінез-құлықтың маңызды бөлігі, ал жалғанды дін ғұламалары қолдайды» деп жазады. «Хаарец» газетінің мәліметінше, Букай осы кітапта: «Арабтар мен мұсылмандардың ешқайсысында, ешқандай әлеуметтік топта, ешқандай әлеуметтік жағдайда ешқандай айыптау, өкініш, ар-ұждан болмайды» деп жазған. Сондай-ақ, ол студенттеріне «араб немесе мұсылман «УаЛлахи» деп бастағанда, ол жалған айтуға ниеттенгені анық» деген құжат таратқан көрінеді. Букай 2008 жылы Иерусалимде өткен «Джихадқа қарсы» конференциясында баяндама жасады. Бұл конференцияны депутаты Арьех Эльдад ұйымдастырды, оған Герт Вилдерстің «Фитна» фильмі көрсетілді. 2016 жылы жарық көрген «Ислам және имансыздар: джихад, да’уа және хижра саясаты» кітабында Бат Йеордың «Еуразия» тезисі «танымал зерттеу» ретінде сілтеме жасалған.

Сын

Адам құқықтары жөніндегі араб қауымдастығы 2004–2005 оқу жылында Хайфа университетінде Букай лекцияларында бірқатар ұятсыз және арабтарға қарсы пікірлер айтқан деп мәлімдеді, оның ішінде "террористердің басын отбасыларының алдында атып тастау керек", осы арқылы қорқытып ұстауға, және "бір іздеуде жүрген адамды жою үшін үйді, ішіндегі барлығымен бірге қирату керек", "арабтар тек алкоголь мен секс туралы ойлайды" және "арабтар ақымақ, адамзатқа ешқандай пайда келтірмеген" сияқты сөздерді айтқан. Букай бұл айыптамаларды жоққа шығарып, оған тағылған пікірлердің өйстелгенін жазды. Университет ректоры өз зерттеуін жүргізіп, күдік тудырған сөздердің "көрсетілгендей айтылмағанын және әртүрлі контексте айтылған сөйлемдердің бөліктері манипуляция арқылы біріктірілгенін" анықтады. AAHR сонымен қатар "Ойлаудағы алғашқы мәдени кемшілік: араб мінезі" атты мақаласындағы бірқатар мәлімдемелерге қарсы шықты; олар Жамандауға қарсы лига тарапынан да сынға ұшырады, ол олардың "ескі және зиянды стереотиптердің құрсауына түсіп, өте қиратуға ұшырауы мүмкін көңіл көтерушіліктерді білдіретінін" мәлімдеді.

Мақалалар

Сионистер, постсионистер және псевдосионистер: Медианың солшыл кешені және әл-Ақса интифадасы, С. Шаран (ред.). Израиль және постсионистер. Брайтон: Сассекс академиялық баспасы, 2003. "Жаңа исламдық анархистік топтар", Д. Букай. Мұхаммедтің құбыжықтары.