Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Мускетон» операциясы
Operation Musketoon
Екінші дүниежүзілік соғыстағы «Musketoon» операциясы: британ-норвегтік командостары Германияның Норвегиядағы Glomfjord электр стансасына шабуыл жасап, соғысқа дейін жапты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
"Мускетон" операциясы – Екінші дүниежүзілік соғыстағы британдық-норвегиялық коммандолық шабуылдың кодовое атауы. Операция 1942 жылдың 11-21 қыркүйегі аралығында Норвегиядағы неміс басқаруындағы Гломфьорд электр стансасына қарсы жүргізілді. Шабуылға No. 2 коммандосынан екі офицер мен сегіз сарбаз, сондай-ақ Арнайы операциялар басқармасына қарасты Норвегия Қарулы күштерінен елден қуылған екі адам қатысты. Су асты қайығымен Солтүстік теңізді кешіп, Норвегияға жеткен коммандостар стансаға шабуыл жасап, оны зақымдады, нәтижесінде станса соғыс аяқталғанға дейін жабылды. Неміс іздеу тобынан жасыру үшін коммандостар екі топқа бөлінді. Төрт адамнан тұратын бір топ Швецияға жетіп, кейін Ұлыбританияға қайтарылды. Екінші топ тұтқындалды; бір адам жараларынан көз жұмды, ал қалған жетісі Германияға жеткізіліп, сұраққа тартылып, содан кейін Заксенхаузен концлагерінде атылды.
Operation Musketoon was the codeword of a British–Norwegian commando raid in the Second World War. The operation was mounted against the German held Glomfjord power plant in Norway from 11 to 21 September 1942. The raiders consisted of two officers and eight men from No. 2 Commando and two men of the Norwegian Armed Forces in exile who were part of the Special Operations Executive. Crossing the North Sea by submarine, on arrival in Norway they attacked and damaged the plant, which was closed for the rest of the war. To evade German search parties, the commandos split into two groups. One group of four men reached Sweden and were eventually repatriated to the United Kingdom. The second group was captured; one man died of wounds and the other seven were taken to Germany, interrogated and then executed at Sachsenhausen concentration camp.
Өмірбаян
1940 жылы британдық экспедициялық корпусы Дюнкерктен «Динамо» операциясы кезінде эвакуацияланғаннан кейін премьер-министр Уинстон Черчилль немістерге зиян келтіру және британдықтардың рухын көтеру үшін күш жинап, жабдықтауға шақырды. Черчилль Біріккен штабтар басшыларына Германия басып алған Еуропаға қарсы шабуыл жоспарларын ұсынуды бұйырды: «Олар жау жағалауында үрейлі билік орната алатын, арнайы даярланған, «аңшы» класындағы әскерлермен дайын болуы керек». №2 командосы – британдық армияның командос бөлімшесі. Бастапқы №2 командосы, басқа командос бөлімшелерінен өзгеше, британдық еріктілерден құрылды және бастапқыда парашюттік бөлімше ретінде құрылуы тиіс еді. 1940 жылдың 22 маусымында №2 командосы парашюттік міндеттерге берілді, ал 21 қарашада 11-ші арнайы әуе күштері батальоны, соңынан 1-ші парашюттік батальон болып қайта аталды. 11-ші арнайы әуе күштері батальоны деп қайта аталғаннан кейін, екінші №2 командосы құрылды. Олардың алғашқы операциясы – 1941 жылдың желтоқсанында Вагсоға жасалған шабуылда (Operation Archery) №3 командосына екі топтың көмектесуі, содан кейін 1942 жылдың наурыз айында Сент-Назаирге жасалған шабуыл болды. №2 командосының қатысуымен келесі операция – «Мускетун» операциясы. Мақсаты – Нарвиктің оңтүстігінде орналасқан, аймақтағы алюминий зауытын қуатпен қамтамасыз ететін Гломфьорд электр стансасын жою еді. Гломфьорд электр стансасы 1918 жылы Гломфьордтың соңында, теңізге тік түсетін үстіртте салынған. Станса үш ғимараттан тұрды: ең ұзыны – машиналар залы, ортаңғы ғимаратта басқару бөлмесі мен кеңселер орналасқан, ал соңғы ғимарат үш қабатты және «аппараттар үйі» деп аталды. Бұл ішкі көлдерден таудан төмен түсетін екі су құбырымен қуат алатын су электр стансасы еді. Алюминий зауытынан басқа, станса жергілікті ауылдарды да қуатпен қамтамасыз етті.
After the British Expeditionary Force had been evacuated from Dunkirk in Operation Dynamo in 1940, the Prime Minister Winston Churchill called for a force to be assembled and equipped to inflict casualties on the Germans and bolster British morale. Churchill told the joint Chiefs of Staff to propose measures for an offensive against German occupied Europe, "They must be prepared with specially trained troops of the hunter class who can develop a reign of terror down the enemy coast". No. 2 Commando was a commando unit of the British Army. The original No. 2 Commando, unlike the other commando units, was formed from British volunteers and was always intended to be a parachute unit. On 22 June 1940, No. 2 Commando was turned over to parachute duties and on 21 November, was renamed the 11th Special Air Service Battalion and eventually 1st Parachute Battalion. After its renaming as the 11th Special Air Service Battalion, a second No. 2 Commando was formed. Their first action was when two Troops supported No. 3 Commando in the Vaagso Raid (Operation Archery) in December 1941, followed by the St Nazaire Raid in March 1942. The next action involving men of No. 2 Commando was Operation Musketoon. The objective was to destroy the Glomfjord power plant, south of Narvik, which supplied an aluminium plant in the area. Glomfjord power station was built at the end of Glomfjord in 1918 on a plateau dropping straight down to the sea. The plant comprised three buildings, the longest was the machinery hall, the middle building housed the control room and offices and the last building was three storeyed and known as the apparatus house. It was a hydroelectric power station supplied by two water pipes coming down the mountain from inland lakes. Apart from the aluminium factory, the station supplied power to local villages.
Миссия
No 2 бөлімнен 2 офицер мен 8 сарбаз, сондай-ақ Норвегия Тәуелсіз ротасынан 2 норвегиялық старшина, Арнайы операциялар басқармасының құрамында, "Мускетун" операциясы үшін таңдалды. Рейдті Канаданың Онтарио штатынан келген капитан Грейм Блэк және оның орынбасары капитан Джозеф Хоутон басқарды. No 2 бөлімінен басқа сарбаздар: роталық сержант-майоры Миллер Смит, сержант Ричард О'Брайен, бомбардиер Уильям Чадли және сарбаздар Джон Фейркло, Сирил Абрам, Эрик Кертис, Реджинальд Макехэм және Фред Тригг. Норвегиялық екі старшина – Ерлинг Джупдрает және Сверре Гранлунд. Норвегияға аттанғанға дейін команда Шотландиядағы үлкен поместьеде екі апта дайындықтан өтті. Жоспарлау кезінде коммандостарды рейдтен кейін Short Sunderland дидропланымен алу жоспарланған, бірақ ұшаққа қауіп туғандықтан миссия алдында бұл жоспар тоқтатылды. Команда бейтарап Швецияға қарай жол тартатын болды. Әрбір сарбазға арнайы жабдықтар берілді, оның ішінде Норвегия мен Швецияның жібек картасы, Ресейдің күріш қағазынан жасалған картасы және норвегиялық крона банкноттары. Олар сонымен қатар екі компас (әрбір жағаға тігілген), пила ағашы, айқас пышағы және Colt M1911 тапаншасын алып жүрді. Капитан Хоутонмен бірге тек үнсіздендірілген Sten мылтығы ғана алынып келді.
Two officers and eight men from No. 2 Commando and two Norwegian corporals from the Norwegian Independent Company 1, part of the Special Operations Executive were selected for Operation Musketoon. The raid was commanded by Captain Graeme Black, from Ontario in Canada and the second in command, Captain Joseph Houghton. The other men from No. 2 Commando were Company Sergeant Major Miller Smith, Lance Sergeant Richard O'Brien, Lance Bombardier William Chudley and privates John Fairclough, Cyril Abram, Eric Curtis, Reginald Makeham and Fred Trigg. The two Norwegian corporals were Erling Djupdraet and Sverre Granlund. Before leaving for Norway, the team trained for a fortnight on a large country estate in Scotland. During the planning the commandos were supposed to be picked up after the raid by a Short Sunderland flying boat but this was cancelled before the mission due to the risk to the aircraft. The party was to head for neutral Sweden instead. Each man was issued with special equipment, including a silk map of Norway and Sweden, a rice paper map of Russia and Norwegian Kroner banknotes. They also carried two compasses (one sewn into each collar tab) a hacksaw blade, a fighting knife and a Colt M1911 pistol. The only other small arm taken was a suppressed Sten gun, carried by Captain Houghton.
Теңіз арқылы өту
Түнгі теңіз арқылы шабуылшыларды тасымалдау үшін, командир Квервилльдің басқаруымен, Ерақы француз флотына тиесілі француз су асты кемесі "Юнон" пайдаланылды. "Юнон" силуэті бойынша неміс су асты кемесіне (U-бот) ұқсағандықтан таңдалды, егер су бетінде байқалса, бұл артықшылық берер еді. Су асты кемесі 1942 жылдың 11 қыркүйегінде сағат 11:40-та Оркней аралдарынан шығып, британдық суларда және "Thunderbolt" кемелерінің сүйемелдеуімен жолға шықты.
To transport the raiders across the North Sea, a , French submarine Junon, belonging to the Free French Navy was used, under the command of Commander Querville. Junon was selected because in silhouette it had the appearance of a German U boat, which could be advantageous if sighted on the surface. The submarine left the Orkney Islands at 11:40 on 11 September 1942, under escort in British waters by , and Thunderbolt.
Шабуыл
Су асты кемесі фьордтың түбіне қонды, қараңғы түскен соң сағат 21:15-те су бетіне шығып, командаларды моторлы қайықпен жағаға түсірді. Жағаға жеткен соң, олар қайықты тастар мен мүктердің астына жасырып, таулар арқылы Гломфьордқа бет алды, Svartisen-ге ешкім байқамай жетті. Хоутон және норвегиялық Гранлунд алдын ала барды, топ тауға көтерілуге кіріспес бұрын аймақты таныстыру үшін. Бір кезде олар шыңға жету үшін тік тік тас бетін кесіп өтуге мәжбүр болды. Командалар өздерінің болуына күдік туғанын білмеді. Неміс топографиялық тобы сол аймақта болды, ал оның командирі, лейтенант Вильгельм Деhne, Гломфьордтың үстінде белгісіз адамдарды байқады. Кейін ол Player's сигареттерінің бірнеше бумасын және лагерьдің қалдықтарын тапты. Командалар үшін сәттілікке қарай, оның Гломфьордқа қайту жолы оны электр стансасын қарап тұрған жаңа лагерьден алыс өткізді. Қалған тоғыз команда электр стансасының арт жағына бет алды; жетісі машиналар залына кірді, екеуі күзетте қалды. Электр стансасындағы командалар немістердің басқару бөлмесінен шығып кеткенін және тек норвегиялық инженердің ғана жұмыс істеп жатқанын анықтады. Сержант Смит пен қатардағы Fairclough электр стансасындағы машиналардың арасына жарылғыш заттарды орнатуға міндеттелді, ал қалған командалар норвегиялық жұмысшылардың жұмыс істеп, ұйықтаған жерін анықтады. Жұмысшылар жиналып, стансадан 1 шақырымнан астам (2 км) ұзындықтағы кіру туннелі арқылы кетуге бұйрық берілді, бұл станция мен фьордтағы ауылдар арасындағы жалғыз құрлық жолы болды. Туннельге жақындағанда, Гранлунд бір неміс күзетшісін өлтірді, ал екіншісі туннельден қашып, дабыл беру үшін жүгірді. Неміс күштерінің келуін кешіктіру үшін командалар туннельдің ішіне түтін бомбаларын тастады. Осы уақытқа дейін станциядағы командалар екі турбина мен генераторларға 10 минуттық кешіктіру механизмі бар пластикалық жарылғыш заттарды орнатты. Брюс Блэкпен соңғы сөйлескен британдық адам болды; 1942 жылдың 13 қазанында олар Берлиндегі SS Рейхскаупссіздік бас басқармасының (RSHA) штаб-пәтеріне әкелінді, онда оларды Gruppenführer Генрих Мюллер бірінен соң бірі сұраққа тартып алды. Олар Берлинде 22 қазанға дейін болды, содан кейін оларды Заксенхаузен концлагеріне алып кетті. Келесі күні, 23 қазанда, олар мойнынан атып өлтіріліп, денелері өртелді. Бұл командалар 1942 жылдың 18 қазанында Адольф Гитлер шығарған «Командалық бұйрық» бойынша өлген алғашқылар болды, ол барлық ұсталған командаларды өлім жазасына кесуді талап етті. Қызыл Крестке берілген ресми неміс мәлімдемесінде жеті адам қашып, қайта ұсталмаған делінген.
The submarine settled on the bottom of the fjord until darkness and surfaced at 21:15 to put the commandos ashore by dinghy. Reaching the shore, they hid their dinghy under some stones and moss, then set out across the mountains to Glomfjord, reaching the Svartisen undetected. Houghton and Granlund, a Norwegian, went ahead to reconnoiter the area before the party began to climb the mountain. At one stage they had to traverse a near vertical rock face before reaching the summit. The commandos did not know that their presence was suspected. A German topographical party was in the area and its commander, Leutnant Wilhelm Dehne, had spotted some unidentified figures above the Glomfjord. Later he discovered some Player's cigarette packs and the remains of a camp. Fortunately for the commandos, his route back to Glomfjord took him away from their new camp overlooking the power station. The other nine commandos had set out for the rear of the power plant; seven entered the machinery hall, leaving two commandos on guard. The commandos in the power station discovered that the Germans had left the control room and only a Norwegian engineer was on duty. Sergeant Smith and Private Fairclough were detailed to plant their explosives amongst the machinery in the powerhouse and the other commandos located the area where the Norwegian workforce worked and slept. The workers were gathered up and ordered to leave the station via an access tunnel over 1 mile (2 km) long, which was the only land route between the station and the villages in the fjord. On their approach to the tunnel, a German guard was killed by Granlund and another managed to run off down the tunnel to raise the alarm. In order to delay German reinforcements, the commandos left smoke bombs inside the tunnel. By this time the commandos in the station had set their plastic explosives with 10 minute delay fuses on both turbines and generators. Bruce was the last British person to speak to Black; on 13 October 1942 they were taken to the SS Reichssicherheitshauptamt (RHSA) headquarters in Berlin, where they were interrogated one by one by Gruppenführer Heinrich Müller. They remained in Berlin until 22 October, when they were taken to Sachsenhausen concentration camp. On the next day, 23 October, they were shot in the back of the neck and their bodies cremated. These commandos were the first to die under the Commando Order issued on 18 October 1942 by Adolf Hitler, which called for the execution of all captured commandos. The official German story given to the Red Cross was that the seven men had escaped and not been recaptured.
Салдары
Рейд үлкен жетістік деп есептелді, себебі соғыс аяқталғанға дейін электр станциясы жабылуы мүмкін болды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін О'Брайенге "Ерекше көзге көргендігі үшін" медалі, ал Тригг пен Фэрклоуға әскери медальдар табысталды. Гранлунд 1943 жылғы ақпан айында, "Қарға" операциясы аясында, норвегиялық суасты қайығы Норвегия жағалауында батып кеткен кезде бір британдық және төрт норвегиялық коммандоспен бірге қаза тапты. Тригг Италияда қаза тауып, Кассино ескерткішіне жерленген; О'Брайен мен Фэрклоу соғыстан аман қалды. 1945 жылғы 15 қарашада Блэкке "Құрметті қызмет ордені" берілді, ал Хоутонға 1942 жылғы 22 қарашаға дейін кері күшпен әскери крест табысталды. Блэк пен Хоутон және "Мускетун" операциясының қалған бес адамы Саксенхаузен концлагерінің ескерткіш тақтасында және Бруквуд ескерткіш алаңында мәңгі есте қалды. Бруквуд ескерткіші – Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан және қабірі белгісіз британдық және Достастық әскерлерінің ерлер мен әйелдеріне арналған. Норвегиядағы неміс қолбасшысы, генерал-оберст Николаус фон Фалькенхорст соғыстан кейін тұтқындалып, "Коммандос бұйрығын" орындаудағы рөлі үшін британдық әскери сотында сотталды. Оның қол астындағы күштерге коммандос рейдтерінде тұтқынға алынған адамдарды өлтіруге немесе соғыс тұтқындарын Sicherheitsdienst (SD) -ке өлім үшін тапсыруға шақыруында кінәлі деп танылды, ол өлім жазасына кесілді, бірақ кейін мүкімілігі өмір бойына бас бостандығынан айыруға ауыстырылды. 1953 жылы босатылып, 1968 жылы қайтыс болды.
The raid was considered a great success as it seemed likely that the power station would be closed for the duration of the war. After returning to the United Kingdom and a debriefing, O'Brien was awarded the Distinguished Conduct Medal and Trigg and Fairclough were awarded Military Medals. Granlund was killed in February 1943, along with one British and four Norwegian commandos as part of Operation Seagull, when the Norwegian submarine sank off the Norwegian coast. Trigg was killed in Italy and is buried at the Cassino memorial; O'Brien and Fairclough survived the war. On 15 November 1945, Black was awarded the Distinguished Service Order and Houghton the Military Cross backdated to 22 November 1942. Black and Houghton and the other five men of Operation Musketoon are commemorated on the Sachsenhausen Concentration Camp memorial plaque and the Brookwood Memorial. The Brookwood memorial is for men and women of the British and Commonwealth armies who died during the Second World War and have no known grave. The German commander in Norway, Generaloberst Nikolaus von Falkenhorst, was captured after the war and tried by a British military court, for his part in carrying out the Commando Order. Found guilty on all eight charges of urging the forces under his command to kill men captured in commando raids or handing prisoners of war over to the Sicherheitsdienst (SD) for execution, he was sentenced to death, which was later commuted to life imprisonment. He was released in 1953 and died in 1968.