Кіріспе

Ирландиядағы бұрынғы қамал

Каррикминес қамалы – Ирландияның шығысындағы Дублин графтығындағы Каррикминес ауылында орналасқан археологиялық ескерткіш. Бұл қамал орта ғасырда Дублин маңындағы ағылшын билігіндегі аймақты қорғау үшін салынған. Қираған қамалдың көп бөлігі жер астында жатыр және 2005 жылы құрылысы аяқталған M50 тас жолының бағытында орналасқан. Орта ғасырлық қабырғалардың бөліктері мен қамалдың қорғаныс құрылымдарының бір бөлігі M50 айналма жолдарының ішінде немесе астында сақталған.

Ерте кезең

Каррикмайнс қамалы – 12 ғасырда Дублин мен Уиклоу арасындағы шекарада орналасқан, Гиберно-нормандық қоныстың қалдығы, ол кейін норман қамалы мен ауылына айналды. Оңтүстік жазықтықтарды қорғаған бұл қамал, ортағасырлық дәуірде Англия билігінде болған Дублин аймағы – The Pale-дің шетіндегі норман қамалы мен бекіністерінің тізбегіндегі маңызды "орталық" болды. 1402 жылы Дублинге шабуылдар жасаған Уиклоу графтығының О’Бирн тайпасы, үлкен жалдамалы әскерді Даргл өзенінің жағасындағы Брейге жеткізді. Бірақ, қалаға тікелей жол оларды Каррикмайнс бекінісіне жақын өткізер еді, сондықтан олар шабуыл жасауға шекінді. Осы кешігу Уолш отбасына, Каррикмайнс қамалының иелеріне, Дублинге жедел хабар жіберуге мүмкіндік берді. Дублин тұрғындары шешімді жауап берді: Дублин мэрі үлкен күштермен О’Бирндерге шабуыл жасап, оларды жеңді. Бұл шайқас көптеген қаза болғандықтан "Қанды Банк шайқасы" деп аталады. Маңызды бекініс ретінде қамал, бірнеше акр аумақты қорғайтын, мұнаралармен жабдықталған қабырғалармен қоршалған. Оның ішінде ағаш және тастан салынған ғимараттар, диірмендер және орталықта сарай немесе зал үйі бар елді мекен орналасқан. Қазіргі күні де осы жерде тасқа қашалған әсерлі қорғаныс құрылыстары мен 1642 жылы қамал құлау кезіндегі адам сүйектері сақталған. 1641 жылғы Ирландия көтерілісінде, қамалға ие болған католик Уолш отбасы, жергілікті ирландтармен және бірінші тәуелсіз Ирландия парламентін құруға тырысқан Конфедерациямен бірікті. Олар үшін бұл қымбатқа түсті – Ирландия Конфедерация соғыстарының ошағы болғандықтан, қамал ағылшын әскерлерімен қоршалды. Оны қайта басып алғанда, Уолш, О’Бирн және О’Тулз тайпаларының 300-ден астам өкілі қырғынға ұшырады.

M50 автожолы мен "Каррикминдер"

Қаланың қираған орындары M50 тас жолы салынғанға дейін ұзаққа созылған дау-жанжалдың нысаны болды. Бұл 2002 жылы басталды, өйткені белсенділер, оның ішінде Винсент Салафия мен Гордон Лукас, өздерін «Каррикминдер» деп атап, тас жол үшін бұл орындарды бұзып тастауға жол бермеу үшін қамалдың қираған орындарында тіктеп отырды. Оларға Дублин Тринити колледжі Тарих кафедрасының меңгерушісі профессор Шон Даффи және Ұлттық жолдар басқармасының (NRA) жетекші археологі ретінде жұмыс істеген доктор Марк Клинтон қосылды. Олар осы орынның тарихи зерттеулер үшін толыққанды пайдаланылмағанын айтты. Олар 1983 жылы мемлекеттік мекеменің кеңесі бойынша жоспарланған жаңа жол қамалдың айналысымен жүргізілген кезде, M50 тас жолының бағыты 1998 жылы қамал арқылы неге өзгертілгенін сұрады. 2005 жылы M50 тас жолы мен қиылысы толық аяқталды.

Жоғарғы соттың шешімі

2006 жылғы 26 шілдеде "Айрланд таймс" газетінде жарияланған хабарламаға сәйкес, Жоғарғы Сот Каррикминес қамалының аумағын сақтауға қатысты жаңа заңдардың конституциялық екенін бірауыздан растады. Ұлттық ескерткіштер туралы 2004 жылғы заңның 8-бабы ұлттық ескерткіштерге қатысты "қорғау шараларын қысқартады" деп атап өткен бес судьядан тұратын сот, Ирландия Конституциясы Оирехтасқа мұндай заңдар қабылдауға тыйым салмайды деген шешімге келді. Соттың пікірінше, Қоршаған ортаны қорғау, мұра және жергілікті басқару министрі нұсқаулар берген кезде археологиялық мұраны сақтаудың артықшылықтары мен жол құрылысының нәтижесінде туындайтын жалпы қоғамдық мүдделерді теңгерлеуге құқылы. 8-бап Каррикминес қамалының аумағындағы жұмыстардың Министрдің нұсқауы бойынша жүргізілуін қарастырды. Сот, Министр 8-бап бойынша өкілеттіктерін конституциялық шеңберде пайдаланған жағдайда, қажет деп санаған нұсқауларды бере алады деп тапты. Бұл, мәселен, Каррикминес қамалындағы жол жұмыстары енді Ұлттық ескерткіштер туралы заңдармен реттелмейтінін білдіреді, дегенмен қамал ұлттық ескерткіш ретінде мойындалды және жұмыстар нәтижесінде табылған ордың көп бөлігі жойылатын болады. 8-бапқа сәйкес, Dún Laoghaire–Rathdown округі әкімдігі, жер иесі ретінде, жұмыстарды жүргізу үшін ешқандай мемлекеттік органның келісімін алуға міндетті емес және Оирехтастың мақұлдауы қажет болған жоқ. Сондай-ақ, 1930 жылғы Ұлттық ескерткіштер туралы заң бойынша лицензия алу талап етілмеді, ал An Bord Pleanála жоспарланған жұмыстардың қоршаған ортаға елеулі әсер ететінін қарастырудан және экологиялық бағалау туралы есеп дайындаудан тыйым салынды. Сотта "жұмыстарды жүргізу үшін тек Министрдің нұсқауы қажет" делінген. Ол, Министр Дик Рош 2004 жылдың тамызында берген нұсқаулар Еуропалық комиссияның экологиялық директиваларының талаптарын бұзды және осылайша жарамсыз деп есептелді деген талаптарды қабылдамады. Жоғарғы Сот, Доминик Даннның 2004 жылдың қыркүйегіндегі 8-бапқа және Министрлік нұсқауларға қарсы шағымын Жоғарғы Соттың қабылдамауына шағымдануына байланысты үкім шығарды. Данн өзінің ісін Еуропалық Әділет сотына апару ниетін білдірді.

NRA-ның сақтау жоспары

Ұлттық автожол басқармасы бір шешім ұсынды, олардың сөзіне қарағанда, ол бірегей тарихи ескерткіштердің кең аумақтарын сақтап қалуға және Оңтүстік-Шығыс тас жолының уақтылы аяқталуын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Жоспарға сәйкес, ортағасырлық қабырғалардың қосымша бөліктері және қамалдың қорғаныс құрылымдарының бір бөлігі M50 айналымының ішінде немесе астында сақталуға тиіс болған. Дегенмен, An Taisce ұйымының айналыстың біреуін кішірейте түсу және кіріктіру жолдарын түзету туралы талаптары жоспарда ескерілмеген. NRA және Dún Laoghaire–Rathdown округі кеңесінің өкілдері қаланы сақтау үшін бар күштерін салғанын мәлімдеді. Екі жыл ішінде қазба жұмыстарына 6 миллион евро жұмсалды, ал археологтар тас жолындағы жұмыстар жаңадан басталғанда 40 000-нан астам артефакт (оның ішінде қару-жарақ, монеталар, адам дене қалдықтары және керамикалық бұйымдар) тапты.

Сыбайлас жемқорлық туралы айыптаулар

2006 жылдың 26 шілдесінде Қылмыстық активтер бюросы (CAB) жоғары соттың бұйрығын табысты түрде алды, ол Carrickmines, County Dublin мекенжайындағы Jackson Way Properties Ltd компаниясына тиесілі жер активтерін тоқтатып, сатуын қадағалады. CAB бұл жерлердің 1997 жылдың 16 желтоқсанында Dún Laoghaire–Rathdown округтік кеңесі тарапынан ауыл шаруашылығынан өнеркәсіптік мақсатқа қайта бөлінгенін мәлімдеді, бұл Франк Данлоптың кеңесшілерге пара беріп, қайта бөлу дауысына қолдау көрсету үшін сыбайлас ақша төлеуі нәтижесінде болды. Осы дауыс беру нәтижесінде мүліктің құны бар болғаны 8 миллионнан 61 миллион еуроға дейін өсті. CAB Фрэнк Данлоптан бірнеше жылжымайтын мүлік дамытушыларына қарсы куә ретінде жауап алды және оның көрсетмелерін жазды. Аталған жерлер 2003 және 2004 жылдары Махон трибуналының тергеу нысаны болды.