Кіріспе
Көбінесе ежелгі кесенелер мен жерлеу үйінділері. "Қытай пирамидалары" термині Қытайдағы пирамида пішіндес құрылыстарды білдіреді, олардың көпшілігі Қытайдың ерте императорлары мен олардың әулеттік туыстарының қалдықтарын сақтау үшін салынған ежелгі кесенелер мен жерлеу үйінділері болып табылады. Олардың шамамен 38-і Шиань қаласының солтүстік-батысында, Шэньси провинциясының Гуанчжун жазығында орналасқан. Ең танымал – Шианьның солтүстік-шығысында және Терракота армиясы табылған жерден 1,7 км батыста орналасқан Бірінші Цин императорының кесенесі.
The term Chinese pyramids refers to pyramidal shaped structures in China, most of which are ancient mausoleums and burial mounds built to house the remains of several early emperors of China and their imperial relatives. About 38 of them are located around – north west of Xi'an, on the Guanzhong Plains in Shaanxi Province. The most famous is the Mausoleum of the First Qin Emperor, northeast of Xi'an and 1.7 km west of where the Terracotta Army was found.
Ең ертедегі қабірлер
Қытайдағы ең ерте қабірлер Пекиннің солтүстігінде, Ішкі Моңғолия автономиялық аймағында және Ляонинде табылған. Олар неолиттік Хонгшан мәдениетіне (б.з.д. 4700–2900 жылдар) жатады. Ляониндегі Нюхелианг жерінде пирамида пішіндес құрылым бар.
Батыс елдеріндегі ақпарат
1667 жылы иезуит Әкесі Афанасиус Кирхер өзінің "China monumentis Illustrata" атты кітабында қытай пирамидалары туралы жазды. Қытайда "пирамидалардың" бар екендігі Батыс әлемінде 1910 жылдарға дейін көбінесе белгісіз болып келді. Олар Шиань маңында көптеп құжатталды, алғаш рет 1912 жылы батыс саудагерлері Фред Майер Шродер мен Оскар Мамен, сондай-ақ 1913 жылы Виктор Сегаленнің экспедициясы оларды тіркеді. Ол Бірінші императордың мазары және аймақтағы басқа да дөңгелек обалар туралы "Mission archéologique en Chine" (1914): "L'art funéraire à l'époque des Han" еңбегінде жазды.
Сенсациялық мәлімдемелер
Қытайдағы пирамидалар туралы кеңінен хабардар болу Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай орын алды. Бастапқы көптеген әңгімелер «Ұлы ақ пирамида» (Маолинг) деп аталатын құрылыстың бар екендігіне назар аударды. Бұл – б.з.д. 156–87 жылдары өмір сүрген Хан императоры Вудың Шэньси провинциясының Синьпин қаласында орналасқан қабірі. АҚШ Әскери Әуе күштерінің ұшқышы Джеймс Гаусман Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Үндістан мен Қытай арасындағы рейсінде ақ асыл таспен әшекейленген пирамиданы көрген деген қаңтар бар. «Транс-Ворлд Эйрлайнз» әуе компаниясының Шығыс аймағы директоры полковник Морис Шихан 1947 жылғы 28 наурыздағы «Нью-Йорк Таймс» газетінде пирамидамен кездескенін куәландырды. Шиханның пирамидасының суреті 1947 жылғы 30 наурызда «Нью-Йорк Санди Ньюс» газетінде жарияланды. Кейін бұл сурет Джеймс Гаусманға тиесілі деп есептелді. Крис Майер суреттегі пирамиданың Сиань қаласының сыртындағы император Вудың Маолинг мавзолейі екенін көрсетті. Псевдотарихистер өз теорияларын насихаттау арқылы Батыстағы бұл пирамидалар туралы хабардарлықты арттырды. Хартвиг Хаусдорф оның шетелдіктер салғанын болжады, ал Филип Коппенс бұл теорияны қайталады. Осы пирамида тәрізді қабір үйінділерінің бар екендігі туралы Батыс ғалымдары 1947 жылғы жариялымнан бұрын-ақ білген. «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі мақаладан кейін көп ұзамай, «Science News Letter» (қазір «Science News») газетінде қысқа хабар жарияланды: «Осы аймақтағы қытай пирамидалары саз бен топырақтан тұрғызылған, олар Мысыр пирамидаларына қарағанда үйінділерге көбірек ұқсайды, және бұл аймаққа сирек кісі келеді. Бұл аймақта болған американдық ғалымдардың пікірінше, 1000 фут (305 м) биіктігі, барлық Мысыр пирамидаларынан екі есе жоғары, шамадан тыс көрінеді, өйткені бұл аймақтағы қытай үйінділерінің көпшілігі салыстырмалы түрде төмен салынған. Сиань қаласының оңтүстік-батысында 64 шақырым жерде орналасқан бұл аймақ археологиялық жағынан маңызды, бірақ пирамидалардың көп бөлігі зерттелмеген». Қазіргі уақытта Сианьның кейбір пирамидалары туристік орындарға айналған, мысалы, Батыс Хан әулетінің Хан Ян Линг мавзолейі, және олардың бірнешеуіне мұражайлар қоса берілген.
Сиань, Шэньси маңындағы Цинь династиясының кесенелері
Линьтун қаласындағы Бірінші Императордың мазары. Бұл – Қытайдағы ең ірі жерлеу обасы. Бастапқы биіктігі , қазіргі биіктігі , ал өлшемдері – . Бұл қысқа ғұмырлы Императорлық Цинь әулеті тұсында (б.з.д. 221–206 жж.) салынған. Сиань қаласындағы Император Цинь Эршидің мазары.