Кіріспе

1963 жылғы The Beatles әні

"Please Please Me" әні – ағылшын рок тобы The Beatles шығарған ән. Бұл олардың Ұлыбританиядағы екінші және АҚШ-тағы алғашқы синглы болды. Сондай-ақ, бұл олардың бірінші LP-сінің атау трегі, ол синглдың табысын арттыру мақсатымен жазылған. Ән Джон Леннонның туындысы (авторлық құқығы Маккартни–Леннонға берілген), бірақ оның соңғы нұсқасына продюсер Джордж Мартиннің ықпалы зор болды. Сингл 1963 жылдың 11 қаңтарында Ұлыбританияда жарық көрді және "New Musical Express" мен "Melody Maker" чарттарында 1-орынға шықты. Дегенмен, ол "Record Retailer" чартында 2-орынға ғана ие болды, ол кейіннен Ұлыбританияның сингл чарты болып дамыды. Осы себепті, ол The Beatles-тің №1 жинағына енбеді. Бастапқыда "Ask Me Why" әнімен бірге шыққан сингл 1963 жылдың ақпан айында АҚШ-та үлкен әсер қалдыра алмады, бірақ 1964 жылдың 3 қаңтарында қайта шығарылғанда ("From Me to You" әнімен бірге) "Billboard Hot 100" чартында 3-орынға жетті. Ән 1982 жылдың 6 желтоқсанында Parlophone компаниясымен Ұлыбританияда қайта шығарылды.

Құрамы

The Beatles "Love Me Do" әнімен шағын сәттілікке қол жеткізді, бірақ Ливерпуль мен Гамбургтен тыс жерлерде олар әлі дерлік танылмаған еді. Мұның бір себебі, топтың соңғы Гамбург маусымын бастауға міндетті болғаны, ал "Love Me Do" британдық чарттарға енген кезде, оны өз елінде белсенді түрде насихаттау мүмкін болмады. Дегенмен, олардың продюсері Джордж Мартин бұл үміт беретін бастама деп салып, екінші сингл шығаруға шешім қабылдады. "Please Please Me" әнінің тарихы алуан түрлі. Джордж Мартин осы әннің бастапқы нұсқасы "керексіз" болғанын, тым баяу болғанын және нәтижесінде топ іздеген үлкен хит болу мүмкіндігінің аз екенін айтты. Мартин: "Мен әлі де олардың [алдыңғы] "How Do You Do It?" жазбасын шығаруды ойлап отырдым", - деді. Бұл Митч Мюррейдің бұрын жазылған композициясы, оны Мартин "Love Me Do" орнына балама дебюттік сингл ретінде жазуға талап еткен. Топ өздерінің материалдарын ғана жазуға қызығушылық танытты. Маккартни: "Біздің топтың "How Do You Do It?" әнін қабылдамауы – біздің топтың ерекшелігін көрсетті". Ринго Старр: "Біздің бәріміз: "Біз осы әндерді өзіміз жаздық және оларды орындағымыз келеді" деген қағиданы қорғауға дайын болғанымызды есімде сақтаймын", - деді. Джордж Мартин олардың тілегіне ақыры көнді, бірақ кейін: "[Егер олар маған "Please Please Me" әнінің басқа нұсқасын тыңдауға көндірмегенде, "How Do You Do It?" әнін шығарған болар едім", - деді. Мартиннің "How Do You Do It?" әніне деген сенімі Gerry & the Pacemakers тобының осы әнімен бірінші орынға шығуымен расталды. Леннон "Please Please Me" әнін блюздік, баяу темпте жазуды жоспарлаған. Леннон: "Мен оны жазған күні Рой Орбисонның "Only the Lonely" әнін естідім. Сондай-ақ, мен Бинг Кросбидің "Маған бір сәтке құлақ салыңыз" деген әнінің сөздеріне қызығушылық таныттым. "Өтінемін" деген сөздің екі рет қолданылуы. Сондықтан бұл Рой Орбисон мен Бинг Кросбидің үйлесімі болды", - деді. Бастапқыда ән вокалда жиексіз болды, онда гармония немесе жауаптар болған жоқ, сондай-ақ гармониканың кіріспесі де болмады. Кейіннен Леннон: "Please Please Me – менің әнім. Бұл менің Рой Орбисонның әнін жазуға жасаған әрекетім еді, сенерсіз бе? Мен оны Менлов даңғылындағы үйімнің жатын бөлмесінде жаздым, ол үй менің тәтемнің үйі еді", - деді.

Жазу

The Beatles алғаш рет "Please Please Me" әнін Джордж Мартинге 1962 жылдың 4 қыркүйегінде таныстырды. Ринго Старр "Anthology" кітабында былай деді: "Қыркүйектегі алғашқы сапарымда біз Джордж Мартин үшін бірнеше тректерді орындап көрдік. Тіпті "Please Please Me" әнін де орындадық. Мен оны есімде сақтаймын, себебі оны жазбаға түсірген кезде мен бір қолымда марака, екінші қолымда барабан таяқшасымен бас барабанды ойнадым". Джон Леннон "Anthology" кітабында былай деді: "Біздің 'Love Me Do' әніміз топ-30-ға енген еді және біз әлемнің төбесінде тұрғанымызды ойладық. Содан кейін 'Please Please Me' пайда болды – және мінеки! Біз оны мүмкіндігінше қарапайым етуге тырыстық. Бұрын жазған әндеріміздің кейбіреулері тым еркін болған, бірақ осы әнді тікелей хит-парадқа бағыттадық. Оны 'Love Me Do' әнінің B жағы ретінде қалдыруға жаздадық. Бірақ 'Love Me Do' әнін жазған түні шаршап қалғандықтан ойымызды өзгерттік. Оны бірнеше рет қайталап көрдік және екінші жағына келгенде 'Please Please Me' әнін пайдалануды жоспарлаған едік. Біздің продюсеріміз Джордж Мартин аранжировкамызды тым күрделі деп ойлады, сондықтан оны қарапайым етуге тырыстық. Бірақ біз қатты шаршадық және дұрыс орындай алмадық. Біз жұмысымызға жауапкершілікпен қараймыз және асығуды ұнатпаймыз". Алайда Уайт 26 қарашадағы соңғы жазбаға студияда болмады және тек 11 қыркүйектегі сессияға шақырылды. 26 қарашада жазылған нұсқада Леннонның гармоникада ойнауы ерекше көзге түседі және "Love Me Do" және "From Me to You" сияқты ерте Beatles әндері сияқты, әнді ашады. Маккартни мен Леннон бастапқыда әнді бөлісіп орындайды, Маккартни жоғары нотаны ұстап тұрса, Леннон төмен қарай сырғып кетеді – осы әдісті Everly Brothers тобының "Cathy's Clown" (1960 жылдың сәуірі) хит-әнінен үйренген. Маккартни былай деді: "Мен жоғары нотада тұрып, әуен одан төмен қарай құлап жатқанда оны ұстап тұрдым". Ринго Старр өзінің қабілетіне қатысты "Love Me Do" сессияларындағы күмәнді жоюға тырысты. "Love Me Do" әні көбінесе жергілікті жанкүйерлеріне сүйенген, ал "Please Please Me" әні жаңалыққа толы болды, әсіресе Beatles енді Ұлыбританияға оралып, "Thank Your Lucky Stars" сияқты танымал телешоуларда көріне алды. 1962 жылдың 26 қарашасында студияға қайтып келген кезде әннің аранжировкасы түбегейлі өзгертілді, және Джордж Мартин олардың алғашқы үлкен хиті болатынын болжады, осы үшін 18 рет жазба жасалды. Альбомның стерео нұсқасы үшін жаңа микс жасалды, ал 1963 жылдың 25 ақпанында Мартин 16, 17 және 18-ші түпнұсқалық жазбалардан жасалған микс жасады. Бұл стерео нұсқада Леннон соңғы өлеңінде қате жіберіп, "come on" деген сөзді күлкілі үнмен айтады. Стерео-миксте Харрисонның соңғы өлеңнің алдындағы гитаралық партиясы да ерекшеленеді; әннің басындағыдай, ол гармониканы дәл қайталаудың орнына, үшінші нотада төртінші сатыға төмендейді, қадамдық қозғалыспен төмен түспейді. Ән "McCartney–Lennon" деп көрсетілді, сондай-ақ "Please Please Me" альбомындағы барлық Леннон–Маккартни әндері де осылай аталды. Ән жазу авторлығы "With the Beatles" атты екінші альбомы үшін "Lennon–McCartney" ретінде өзгертілді.

Баспа ісі

Рей Коулменнің "Брайан Эпштейн: The Man Who Made the Beatles" атты өмірбаянына сәйкес, Эпштейн EMI-нің "Love Me Do" әнін (EMI-нің еншілес компаниясы Ardmore & Beechwood баспасында жарық көрген) насибаттау шараларына қанағаттанбады және Джордж Мартиннен осы синглді жақсырақ ілгерілететін баспагерді ұсына ала ма деп сұрады. Мартин үш үміткерді ұсынды, солардың бірі Дик Джеймс болды. Эпштейн ертесіне сағат 11:00-де онымен кездесуді, ал сағат 10:00-де басқа бір EMI еншілес компаниясымен кездесуді белгіледі. Бірінші кездесуге уақытында келген Эпштейнге, онымен кездесуге тиіс басшы әлі келмегені хабарланды. 10:25-ке дейін күтіп тұрған ол, кездесу уақытын сақтай алмайтын ұйыммен іс жүргізуге дайын емес деп шешіп, кетіп қалды. Джеймстің кеңсесіне 20 минут ертерек келген Эпштейн рецепционистке кешірім сұрап, тағайындалған уақытқа дейін күте алатынын айтты. Бірақ рецепционист Джеймске телефон соғып, ол дереу кеңсесінен шығып, Эпштейнге құлшыныс білдіріп, жұмысты бастады. Эпштейн синглді орындады, ал Джеймс оның бірінші орынға шығар екенін айтты. Эпштейн Джеймс осыған қол жеткізе алса, оған ұзақ мерзімді келісімшарт жасауға дайын екенін мәлімдеді. Джеймс ITV телешоуының продюсері Филип Джонсқа телефон соғып, "Thank Your Lucky Stars" бағдарламасы арқылы әнді ойнатып, "The Beatles" тобының келесі бағдарламаға қатысуын қамтамасыз етті. Екеуі де қол алысып, олардың және "The Beatles" тобының зор байлыққа ие болатынына келісті.

Ұлыбританияда шығарылған

Жаңа сингл 1963 жылғы 11 қаңтарда Ұлыбританияда, ел тарихындағы ең суық қыстардың бірінде жарық көрді. 19 қаңтарда көптеген адамдар үйде қарға қамалып, "Битлз" тобының "Thank Your Lucky Stars" кешкі телешоуында осы әнді орындағанын тамашалады. Әннің жалпыға танылуы, сондай-ақ топтың ерекше сырт келбеті мен шаш үлгісі көп назар аударды, және промоутер Артур Хауес оларды бірнеше ұлттық гастрольдерге шақырды. Алғашқы гастроль ақпан айында Хелен Шапироның, наурыз айында Томми Роу мен Крис Монтестің, ал мамыр айында Рой Орбисонның қосымша тобы ретінде өтті. Гастроль кестесіндегі үзілістерде "Битлз" тобы әнді бірнеше BBC ұлттық радио бағдарламаларында орындады. Гастрольдер мен телеарнадағы көрсетілімдер, сондай-ақ кең ауқымды баспасөз жариялымдары синглді британдық хит-парадтардың көшбасшылығына көтерді, ал "Битлз" тобы, өзінің қысылуына орай, Томми Роу мен Рой Орбисон гастрольдерінде басты орындаушылар қатарына қосылды.

АҚШ-тың түпнұсқалық нұсқасы

Capitol Records, EMI-нің АҚШ лейблі, "Please Please Me" әнін АҚШ-та шығару құқығын алды, бірақ одан бас тартты. Оның орнына ол Transglobal компаниясына берілді, ол EMI-нің еншілес компаниясы болып табылады және шетелдік жазбаларды АҚШ лейблдерімен орналастырумен айналысады. Мартин мен The Beatles менеджері Брайан Эпштейннің қанағаттандыруы үшін жазбаға мүмкіндігінше тезірек американдық дистрибьютор табу қажет болды. "Please Please Me" әні Atlantic лейбліне ұсынылды, бірақ олар да бас тартты. Соңында, 1962 жылы Frank Ifield-тің "I Remember You" хитін шығарған Vee Jay лейбліне (Capitol да бас тартқан жазба) "Please Please Me" әнін АҚШ-та шығару құқығы ұсынылды және олар оны қабылдады. АҚШ-тағы шығарылымның нақты күні ондаған жылдар бойы белгісіз болды, бірақ 2004 жылы жарияланған зерттеулер "Please Please Me"/"Ask Me Why" синглінің Vee Jay лейблінен 7 ақпан 1963 жылы шыққандығын көрсетті. Чикагодағы WLS радиостанциясының диджейі және Vee Jay атқарушы директоры Эварт Абнердің досы Дик Бионди 1963 жылдың ақпан айынан бастап, мүмкін 8 ақпан күні радиода ойнады, осылайша АҚШ-та The Beatles әнін алғаш рет ойнаған диджей атанды. Сол кездегі легендарлы диджей және музыкалық директор Арт Робертс осы жазбаның станцияда алғаш рет қалай ойнатылғанын айтады:

WLS радиостанциясында "Please Please Me" әні 15 наурызда "Silver Dollar Survey" тізімінде 35-орынға жетті, эфирде көрсетілген екі аптасына қосымша. Алайда, ән 1964 жылға дейін басқа да ірі ұлттық американдық тізімдерге енген жоқ. Vee Jay синглінің алғашқы басылымдары, каталог номері 498 болған, типографиялық қатеге тап болды: топтың аты екі "t" әрпімен "The Beattles" деп жазылған. WLS 1963 жылы Silver Dollar Survey тізімінде осы жазуды қолданды. Кейінгі басылымдарда бұл қате түзетілді. Дегенмен, дәл осы қате 1964 жылы "I Want to Hold Your Hand" әнінің алғашқы екі аптасында Silver Dollar Survey тізімінде де кездесті. Сонымен қатар, Vee Jay басылымында әннің авторлары екі жағында да "J. Lennon P. McCartney" деп көрсетілген, ал UK Parlophone басылымында есімдер кері ретпен тізімделген. Алайда, Чикагоны қоспағанда, жазба шамамен 7310 дана сатылып, сәтсіздікке ұшырады. Бүгінде Vee Jay 498 синглінің көшірмелері – этикеткадағы The Beatles атының дұрыс немесе бұрыс жазылуына қарамастан – құнды коллекционерлік заттар болып саналады.

АҚШ-тағы екінші релиз

"I Want to Hold Your Hand" әнінің АҚШ-та жылдам жарық көргеніне байланысты, Vee Jay лейблы 1964 жылдың 3 қаңтарында "Please Please Me" әнін қайта шығарды. Сол күні Битлз тобының кадрлары NBC телеарнасының The Jack Paar Program бағдарламасының прайм-тайм эпизодында көрсетілді. Қауіпсіздік үшін лейбл "From Me to You" әнін B-жағына қоюды шешті, себебі Дел Шеннонның орындауы 1963 жылы шағын хит болған еді. Жаңа сингл 581 каталогтық нөмірмен шығарылды. Бұл жолы "Please Please Me" әні үлкен сәттілікке ие болып, Billboard Hot 100 чартында 1964 жылдың 14 наурызында аяқталған аптада 3-орынға дейін көтерілді, тек "I Want to Hold Your Hand" және "She Loves You" әндерінен қана артта қалды. "Please Please Me" әні 1964 жылдың 4 сәуірінде Hot 100 чартында 5-орында болды, сол күні Битлз тобы чарттың алғашқы бес орынын бірден иеленді. Vee Jay лейблы жазбаның мүмкіндігінше көп данасын тез басып шығаруды қалағандықтан, әртүрлі басып шығару зауыттарынан біркелкілік талабын қоймады. Осының салдарынан, таңбалаудың көптеген түрлері пайда болды. Кейбіреулері әннің атына үтір қосып, "Please, Please Me" деп жазды. Сонымен қатар, жазбаның кейбір даналары суретті мұқабамен шығарылды. Алғашқы жарнамалық даналарында "Please Please Me" әні "Битлманияны бастаған жазба" деп жарияланған арнайы мұқабасы болды. Мұқабадағы мәтінде Битлз тобының Пэардың бағдарламасында пайда болғаны және ақпан айында Эд Салливан шоуында да қатысуы жоспарланғаны көрсетілген. Бұл мұқаба өте сирек кездеседі. Қайта шығарылған басылымның кем дегенде 1,1 миллион данасы сатылды. Vee Jay лейблы RIAA мүшесі болғанда, бұл сингл алтын сертификатқа ие болар еді.

Сыни қабылдау

Rolling Stone журналы әнді барлық заманның 500 ең үздік әнінің тізімінде 184-орынға қойды, бұл тізімдегі «The Beatles» әндері ішінде 15-орынға ие етті. «Please Please Me» әні «The Beatles» тобының Ұлыбританияның ұлттық теледидарындағы алғашқы көрсетілімі үшін таңдалды, ол 1963 жылдың 19 қаңтарында «Thank Your Lucky Stars» бағдарламасында орын алды.

Мұқабалар

1983 жылы Фаусто Леали 1984 жылғы «Fausto Leali and his Novelty» альбомында (Jolly Hi Fi Records, LPJ 5038) итальян тіліндегі нұсқасын шығарды, мәтінін Данпа жазды және «Please please me» деген дәл сол атауды қолданды (Jolly Hi Fi Records, J 20209).