Кіріспе
1988 жылғы 24 сәуір мен 8 мамырда Францияда президенттік сайлау өтті. 1981 жылы Социалистік партияның жетекшісі Франсуа Миттеран Франция президенті болып сайланды және солшылдар заң шығарушы сайлауда жеңіске жетті. Алайда 1986 жылы оңшылдар парламентте көпшілікті иеленді. Президент Миттеран РПР-ның басшысы Жак Ширак басқаратын консервативті кабинетпен "бірге өмір сүруге" мәжбүр болды. Ширак ішкі саясатқа жауапкершілік алды, ал президент өзінің "қорық аймағына" – сыртқы саясат пен қорғаныс саясатына назар аударды. Сонымен қатар, атқарушы биліктің екі басшысына қарсы бірнеше танымал кандидаттар да оппозицияда болды. Ширактың кабинеті байлық салығын жою және кейбір мемлекеттік компанияларды сату арқылы либералды консервативті саясатты ұстанып, президент Миттеран қолдаған әлеуметтік қозғалыстардың қарсылығына тап болды. Осы арада Ширактың оңшыл көшбасшылығына бұрынғы UDF премьер-министрі Реймонд Барр қарсы шықты. Барр "Бесінші Республиканың рухымен" үйлеспейтінін айтып, "бірлесе өмір сүру" қағидатын сынап, белгілі бір танымалдылыққа ие болды. Ол атқарушы биліктің екі басшысына балама ретінде көрінді. 1988 жылдың қаңтар айында өзінің кандидатурасын жариялаған кезде, SOFRES сауалнама институтының мәліметінше, Ширак бірінші турда 19,5% дауыс алды, ал Барр 23% дауыс жинады. Бірақ ақпан айының басынан бастап Ширак UDF-тің ішкі дағдарысынан пайдаланып, оңшыл кандидаттардың арасында көш бастады. Сол жақта социалистік кандидаттың кім болатыны белгісіз болды. Миттеран өзінің үміткер болатынына көзі жетпеді, ал оның ішкі қарсыласы Мишель Рокард кандидатура үшін күш жинады. Сауалнамалар бойынша сайлауда жеңіске жетуге үміткер болған қазіргі президент наурыз айының соңында өзінің кандидатурасын жариялады. Ол француз халқына ашық хат жазып, "ұлттандыру да, жекешелендіру де жоқ" деген орташа бағдарлама ұсынды және "мемлекеттің кланның иелігіне өтуіне" қарсы "біртұтас Францияны" жариялады, бұл Ширак пен РПР-ге бағытталған еді. Ол Андре Лажуини басқаратын француз коммунистік партиясының әлсіреуінен пайда көрді. Лажуиниге "реформашы коммунист" Пьер Жукин және троцкист Арлетт Лагуйлер солшыл дауыстар үшін бәсекелес болды. Сонымен қатар, эколог Антуан Ваэхтер жасылдарды не солшылдармен, не оңшылдармен одақтастырудан бас тартты. Оңшылдардың радикалды бағытындағы "Ұлттық Фронттың" жетекшісі Жан-Мари Ле Пен өткен парламенттік сайлаудағы ФН-нің жақсы нәтижесін нығайтуға тырысты. 1980 жылдардың басындағы экономикалық дағдарысты 4% өсіммен жеңген француз экономикасы сайлаушылардың санасынан экономикалық мәселелерді ығыстырды, сондай-ақ іске асырылған әлеуметтік бағдарламалар Миттеранға екінші мерзімге қол жеткізу үшін экономикалық аргументтер берді, бұл өткен парламенттік сайлаудағы сәтсіздікке қарамастан оған мүмкіндік берді.
Presidential elections were held in France on 24 April and 8 May 1988. In 1981 the Socialist Party leader, François Mitterrand, was elected President of France and the Left won the legislative election. However, in 1986, the right regained a parliamentary majority. President Mitterrand was forced to "cohabit" with a conservative cabinet led by the RPR leader Jacques Chirac. Chirac took responsibility for domestic policy while the President focused on his "reserved domain" – foreign affairs and defense policy. Moreover, several other prominent candidates opposed the two heads of the executive. Chirac's cabinet advocated liberal conservative policies, in abolishing the solidarity tax on wealth and selling some public companies. It was faced with opposition from social movements, supported by President Mitterrand. Meanwhile, the leadership of Chirac over the right was challenged by the former UDF Prime Minister Raymond Barre. Barre gained some popularity by condemning the principle of the "cohabitation", claiming that it is incompatible with the "spirit of the Fifth Republic". He appeared as an alternative to the executive duo. In January 1988, when he announced his candidacy, Chirac was credited with 19.5% in the first round by SOFRES polls institute, against 23% for Barre. But, from the start of February, Chirac benefited from the internal divisions in the UDF, and took the lead among the right wing candidates. On the left, the identity of the Socialist candidate was uncertain. Mitterrand said he was not sure he would run, and meanwhile, his internal rival Michel Rocard campaigned for the nomination. The favourite to win the election according to the polls, the incumbent president announced his candidacy at the end of March. He wrote an open letter to the French, where he proposed a moderate programme ("neither nationalisations, nor privatizations") and advocated a "united France" against "the appropriation of the state by a clan", targeting Chirac and the RPR. He benefited from the decline of the French Communist Party, represented by André Lajoinie. Lajoinie was faced with competition for the far left vote by a "reforming Communist", Pierre Juquin and a Trotskyist, Arlette Laguiller. Meanwhile, the Ecologist Antoine Waechter refused to ally the Greens with either the left or the right. On the far right, the National Front leader, Jean Marie Le Pen, tried to confirm the FN's good result in the previous legislative election. The French economy shrugging off the early 1980s recession with 4% growth that year put the economy off the minds of voters as well as popular social programs being implemented, both of which gave Mitterrand the economic argument to achieve a second term despite the fallback in the last legislative election that caused cohabitation.
Нәтижелер
Екінші тур екі атқарушы билік басшысы арасындағы бәсекеден тұрды, бірақ біріншісі Ұлттық фронтқа күтпегендей жоғары дауыс берумен және Коммунистік партияның нашар нәтижесімен ерекшеленді. Барре Ширакты қолдады. Екі финалист және "бірлескен өмір" жағдайының басты тұлғалары арасындағы теледебат өте шиеленісті болды. Миттеран қарсыласын "Премьер-министр мырза" деп атап, өзінің басымдығын көрсеткісі келді. Ширак: "Мұнда сіз президент емессіз, ал мен премьер-министр емеспін. Біз тең дәрежедегі екі кандидатпыз. Мінездік, сізге Миттеран мырза деп атауға рұқсат етіңіз" деді. Миттеран: "Премьер-министр, сіз толыққанды дұрыс айтасыз" деп жауап берді. Бұдан бөлек, екі кандидат 1986 жылғы қыркүйектегі террористік шабуылдарға қатысты пікірлерде келіспеді. Франсуа Миттеран Франция президенті болып қайта сайланды. Жак Ширак үкімет басшысы қызметінен кетті. Мишель Рокард оның орнына келді, содан кейін Социалистік партия парламенттегі салыстырмалы көпшілікті иеленді, президент Миттеран Ұлттық Ассамблеяны таратып жіберді. Ширак 1995 жылғы сайлауда жеңіске жетіп президент болды.