Кіріспе

Америкалық жазушы және саяси белсенді (1894–1966)

Элизабет Элоиз Киркпатрик Диллинг (19 сәуір 1894 – 30 сәуір 1966) – американдық жазушы және саяси белсенді. 1934 жылы ол «Қызыл желі – кім кім және патриоттарға арналған радикализм нұсқаулығы» атты кітап жариялады, онда 1300-ден астам күдікті коммунист және олардың жақтастары тізімделген. Оның кітаптары мен лекциялық сапарлары оны 1930-шы жылдардағы ең белгілі оңшыл белсенді және «Жаңа мәміле» саясатының ең өткір сыншысы ретінде таныстырды, ол оны «Жаһуди мәмілесі» деп атады. 1930-шы жылдардың ортасы мен соңында Диллинг нацистік Германияға симпатия білдірді. Диллинг Екінші дүниежүзілік соғыстағы әйелдердің оқшаулану қозғалысының ең танымал көшбасшысы болды, бұл Конгреске одақтастарға көмектесуден бас тартуға күш түсіретін халықтық науқан еді. 1942 жылы ол 28 соғысқа қарсы белсенділермен бірге бүлікшілік қылды деген айып тағылды, бірақ 1946 жылы айыптар алынып тасталды. Академиялық зерттеулер соғысқа қарсы «аналар қозғалысын» және жалпы оңшыл белсенді әйелдерді көбінесе назардан тыс қалдырғанмен, Диллингтің жазбалары оңшыл топтар арасында оның бекінген ықпалын қамтамасыз етті. Ол «Пауль Реверс» атты антикоммунистік ұйымды құрды және «Америка бірінші комитетінің» мүшесі болды.

Жас шағы мен отбасы

Диллинг 1894 жылғы 19 сәуірде Иллинойс штатының Чикаго қаласында Елизавета Элоиз Киркпатрик болып дүниеге келді. 1918 жылы ол заңгер мамандығын оқыған инженер Альберт Диллингке тұрмысқа шықты. Елизаветаның мұраға алған ақшасы және Альберттің Чикаго кәріздік округінің бас инженері лауазымының арқасында олардың отбасы қаржылық жағдайы жақсы болды. Олар Чикаго қаласының маңындағы Уилметтеде тұрды. Олардың екі баласы болды: 1920 жылы Киркпатрик және 1925 жылы Элизабет Джейн. Отбасы 1923 және 1939 жылдар аралығында кем дегенде он рет шетелге саяхаттады, бұл тәжірибелер Диллингтің саяси көзқарасын қалыптастырды және оны Американың басымдығына сендірді. 1923 жылы олар Ұлыбритания, Франция және Италияны аралады. Бірінші дүниежүзілік соғысқа Американың араласуына британдықтардың ризашылық танытпауына ашуланған Диллинг, болашақта Американың еуропалық қақтығыстарға қатысуына қарсы болуға уәде берді. Олар 1931 жылы бір айды Кеңес Одағында өткізді, онда жергілікті гидтер, Диллингтің айтуынша, еврейлер болған, оған коммунизм әлемді жаулап алатынын айтты және АҚШ картасын көрсетті, онда қалалар совет батырларының есімдерімен аталыпты. Ол саяхаттарын үй кинофильмдерінде бейнеледі, мысалы, Мәскеу шіркеуінің астындағы өзенде жалаңаш жүзіп жүрген адамдарды түсірді. Ол коммунизмнің «атеизміне, сексуалдық бұзылысына, отбасының ыдырауына [және] таптық жеккөрушілігіне» қатты наразылық білдірді. Ол Азиядағы жалғыз христиан мемлекеті деп есептеген Жапонияға сапар шекті және 1939 жылы Испанияға екінші рет барып қайтты. Диллинг 1936 жылы нацистік Германияны мақтағаны туралы былай деп жазды: «Нацизм өзінің шабуылдарын соғыста Германияға көмектескен ұлтшыл неміс еврейлеріне қарағанда, құлсаушыл, революциялық коммунистік яһудилерге көбірек бағыттады; егер ол кінәсіздерді де кемсіткен болса, онда ол Ресейдегідей сәтті болған жағдайда жоспарланған және жақын арада болатын коммунистік революция неміс халқына тигізердей қатыгездік пен өлім-жұлымға ұшыратпады».

Антикоммунизм

Диллингтің саяси белсенділігі 1931 жылы Иллинойсқа оралғаннан кейін кездестірген "қатал қарсылық" тудырды, "Ресей туралы шындықты айтқаныма қарамастан, қала маңындағы 'интеллектуалдық' достары мен өз епископтық пасторым қарсы болды". Дәрігердің кеңесімен ол көпшілік алдында сөйлеуді хобби ретінде бастады. Чикагодағы радио хабаршысы, Мюди Киелі кітап институтында сабақ беретін Айрис Маккорд, оған жергілікті шіркеулерде баяндама жасауға көмектесті. Бір жыл ішінде Диллинг күйеуінің еріп, Орта Батысты, Солтүстік-Шығысты және кейде Батыс жағалауын аралап жүрді. Ол Кеңес Одағының үй киноларын көрсетті және аптасына бірнеше рет, көлемі бірнеше жүз адамға жететін аудиторияға, Америка революциясының қыздары (DAR) және Америка легионы сияқты ұйымдар ұйымдастырған шараларда бірдей сөзді қайталап айтты. 1932 жылы Диллинг Пол Реверс атты антикоммунистік ұйымды құрды, штаб-пәтері Чикагода орналасқан бұл ұйымның соңында 200 жергілікті бөлімшесі болды. 1934 жылы негізін қалаушы полковник Эдвин Маршалл Хэдлимен туындаған даудан кейін ол ұйымнан шығып кетті, ал ұйым қызығушылықтың болмауынан көп ұзамай таратылды. Маккордтың ынталандыруымен оның лекциялары 1932 жылы Уилметтегі жергілікті газетте жарияланды, содан кейін "Қызыл революция: Біз оны осы жерде қалаймыз ба?" атты кітапшаға жиналды. Диллинг DAR мыңдаған дана басып шығарды және таратты деп мәлімдеді. Кітап сегіз рет қайта басылып, 1941 жылға қарай 16000-нан астам дана сатылды. Мыңдаған данасы тегін таратылды. Ол Чикагодағы кітап дүкендерінде және Диллингтің үйінен пошта арқылы сатылды. Оны ККК, Ақ Камелия рыцарлары, Неміс-Американдық Бунд және Арий кітап дүкендері таратты. Джеральд Уинродтың жаңа журналына жазылғандар бір данасын алды; фундаменталистік уағыздаушы У. Б. Райли, Солтүстік-Батыс Киелі кітап оқу мектебінің президенті, жүздеген данасын таратып жібергенін мәлімдеді; ал Муди Киелі кітап институты оны жарнамалап, сатты. Оны DAR және Американдық легионның лауазымды тұлғалары қолдады. Көшірмелерін Пинкертон детективтік агенттігі, Нью-Йорк полиция департаменті, Чикаго полиция департаменті және Федералдық тергеу бюросы сатып алды. Лос-Анджелестегі қару-жарақ өндіруші 150 дана сатып алып, таратты, ал көз жасын төгуші газ өндіруші 1500 дана сатып алып, оларды Стандарттық мұнай компаниясына, Ұлттық гвардияға және жүздеген полиция бөлімдеріне таратты. 1935 жылы Диллинг өзінің альма-матеріне барды, онда университет президенті Роберт Мейнард Хатчинс, білім реформаторы Джон Дьюи, белсенді Джейн Аддамс және республикашыл сенатор Уильям Бора сияқты адамдарды коммунистік симпатизанттар деп айыптады. Бөлшек сауда магнаты Чарльз Р. Уолгрин немересі университет профессорларының коммунистер екендігіне шағымданғаннан кейін, оны жұртшылықтың алдында тыңдау үшін көмек сұрады. Олар университетті жабуды талап етті. Иллинойс штатының заң шығарушы органы мәселені талқылау үшін жиналды, ақырында бұл талаптардың негізсіз екендігі туралы шешім қабылдады. Диллинг Иллинойс штатының Бас ассамблеясында жарты сағатқа созылған сөз сөйледі, тыңдаушылар "әрбір коммунисті өлтіру" туралы шақырды. Ол: "Шикаго университеті коммунизммен ауырып, оның жұқпасы қоғам мен ұлтқа қауіп төндіретіні анық" деп мәлімдеді. Диллингтің келесі кітабы, Рузвельттің қызыл жазбасы және оның негізі, 1936 жылғы президенттік сайлаудан екі апта бұрын жарық көрді, сәл сәтті болды. Оның көптеген кейінгі жазбалары сияқты, ол көбінесе үзінділердің бірікпеген тізбегі болды. Президент Франклин Д. Рузвельттің "Иудейлік келісім" (Диллинг Жаңа келісім деп атаған) қазірдің өзінде Қызыл желісінің негізгі тақырыбы болды және ол басқа жерде талқыланып жатты. Диллинг кейінірек Америка Құрама Штаттарының антиамерикандық қызметтері жөніндегі комитеті негізінен оның екі кітабының арқасында құрылған деп мәлімдеді. Ол Бораға қарсы "Бора: "Іштен бұзушы"" атты кітапша жазды, егер ол президенттікке сайланса, сайлаушылар екі коммунист арасында таңдау жасауға мәжбүр болады деп қорқады. Ол республикалық ұлттық конвенцияда 5000 дана таратып, оның жеңілісіне себепкер болғанын мәлімдеді. Тарихшы Глен Джинсон былай деді: "Барлық ультра оңшыл әйел басшылардың ішінде Диллинг Элеонора Рузвельтті ең көп сынға алған. Рузвельттің қызыл жазбасы және оның негізі (Чикаго: өзін-өзі жариялады, 1936), Диллинг Элеонора Рузвельтті сынға алуға Франклин Рузвельтті айыптауға қарағанда көбірек орын берді. Оның айыптауларының арасында Элеонора жезөкшелерді көңілдестірді, қара нәсілділермен араласқан, коммунистік ұйымдарға қосылды, балаларын ерекше қамқорлықсыз қалдырды, әлсіз күйеуін басып тастады және еврейлермен байланыс жасады. Бәлкім, әйелдің саяси идеологиясын анықтау үшін Элеонора Рузвельтке қатысты оның пікірінен жақсы белгі болмауы мүмкін". 1938 жылы Диллинг Патриоттық зерттеу бюросын құрды, Чикагодағы кең ауқымды архив, штат қызметкерлері Мюди Киелі кітап институтынан шыққан "христиан әйелдері мен қыздарынан" тұрды. Ол Патриоттық зерттеу бюллетенінің тұрақты жариялануын бастады, саяси және жеке көзқарастарын көрсететін жаңалықтар бюлетені, оны қолдаушыларына тегін жіберді. Басылымдар көбінесе 25-30 беттен тұратын, мұқабасында автордың жастық суреті жеке стиль берді. 1939 жылы Диллинг өнеркәсіпші Генри Фордтан Мичиган университетінде коммунизмді зерттеу үшін 5000 доллар алды. 1920 жылдары оның антисемиттік газеті "The Dearborn Independent" таратқаннан басқа, Форд ондаған антисемиттік насихатшыларды қаржылық жағынан қолдады. Диллинг университеттің кітапханасында "радикалдар" жазған жүздеген кітаптарды тапты. Оның 96 беттік есебі университеттің "Марксизммен уланған, кәсіби теоретиктерге американдық жастарды коллективистік насихатпен зарарсыздандыруға рұхсат берген американдық колледждердің типік үлгісі" екенін көрсетті. Ол Лос-Анджелес сауда палатасы оған UCLA-ны зерттеу үшін төлем жасағанда да, балаларының университеттерін, Корнелл мен Солтүстік-Батысты зерттегенде де ұқсас қорытындыға келді. 1940 жылы президенттік сайлауға әсер етуді үміттене отырып, Диллинг "Сиырқаз" кітабын жариялады, еврей коммунизмі туралы өз теорияларын баяндады. Кітап "Реверенд Фрэнк Вудруфф Джонсон" псевдонимімен жарияланды. Аведис Деруниан Диллингтің "Еврейлер менің антисемит екенімді дәлелдей алмайды, мен олардан ақылдымын" деген сөзін айтқанын хабарлады. Оның күйеуі антисемитизм туралы айыптаулар оның заң практикасына зиян келтіреді деп қорқыды. Ол 1942 жылы ажырысу процесінде кітаптың авторы екенін мойындады. Ол кітапты B'nai B'rith-ке жауап ретінде жазғанын түсіндірді. Ол: "Олардың жасырын жатқан өтірік айтуын, осы елде әркімнің әділ сотқа қол жеткізуіне кедері келтіруін ашыққа шығарады" деді (содан кейін ол сотқа шақырылды).

Оқшауланушылық

Диллинг АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы шыққан изоляционист әйелдер топтарының жаппай қозғалысының орталық тұлғасы болды, бұл қарсылық "аналық" көзқарасқа негізделген. 1941 жылы осы топтардың мүшелерінің саны бір миллионнан алты миллионға дейін жетеді. Тарихшы Кари Фредериксонның сөзінше: "Олар соғыстың қамқор аналыққа қарама-қарсы екенін және әйелдер ретінде Американың еуропалық қақтығысқа араласуына жол бермеуде ерекше мүдделі екендерін айтты. Олар аналық аргументтерін оңшыл, Рузвельтке қарсы, британға қарсы, коммунизмге қарсы және антисемиттік үндеулермен ұштастырды". 1941 жылдың басында, қозғалыс өрбу кезеңінде, Диллинг Чикагода және Орта Батыстағы басқа қалаларда митингтерде сөйледі, сондай-ақ "Аналар крест жорығы" H. R. 1776-ны жеңуге бағытталған күш-жігерін үйлестіру үшін топ құрды. 1941 жылдың ақпан айында осы белсенділердің жүздегені екі апта бойы Капитолийді пикетке шығарды. Диллинг 84 жастағы сенатор Картер Гласс кеңсесінің дәлізінде 25-тен астам наразымен бірге отырып ереуіл ұйымдастырғанда тұтқындалды. Алты күндік сот процесінен кейін ол жылап, тәртіпсіздік жасағаны үшін кінәлі деп танылып, 25 доллар айыппұл төледі. Гласс ФБР-ді әйелдер топтарын тергеуге шақырды және 7 наурызда The New York Times газетінде бұл әйелдердің "өзін-өзі құрметтейтін балықшы әйелінің өзі ұяларлық шулы тәртіпсіздікке" себеп болғанын мәлімдеді. "Менің ойымша, олардың аналар екенін анықтау қажет. Ұрпақ үшін, олардың солай болмауын шын жүректен тілеймін". Изоляционист көшбасшы Кэтрин Кертис "Аналар қозғалысының" беделіне нұқсан келгенін сенді және Диллингтің "балуандық" тактикасын "коммунистік" және "әйелге жараспайтын" деп жеке сынады. Пёрл-Харборға шабуылдан кейін көптеген әйелдер тобы соғысқа қарсылық білдіруді жалғастырды, бұл олардың одақтастары "Бірінші Америка комитетінен" ерекшеленді. Диллинг 1944 жылғы президенттік сайлауда Томас Э. Дьюиді қолдады, бірақ оны "халықаралық еврейлердің аяғына жығылғаны" үшін айыптады. Оның саяси белсенділігі 1942 жылдың ақпанында басталған, көпшілікке жария болған ажырасу процесі нәтижесінде азайды, оның барысында ерлер мен әйелдердің қатысуымен ондаған төбелес болды, ал Диллингке үш рет сотқа шақырылды. Сотталушы Рудольф Дезорт төрт айлық сот процесінде "нервтік күйзеліске" ұшырармын деп қорқып, айтты. Альберт қарсы талап ашты, алкоголизм мен есірткіге тәуелділік туралы айыптаулар келтірді және оны "сыныптық және діни жеккөрушілікті" қоздыратын фанатик деп айыптады. Ол радио хабаршысы Уолтер Винчелл бұл туралы хабарлағаннан кейін, жала жабу үшін сотқа берді. Альберт өзінің адвокаты Морис Вайншенкті әйеліне Бюроға қаржы салғандардың тізімін, соның ішінде кез-келген [[Ось державалары]]ның тізімін ұсынғанын талап еткені үшін жұмыстан босатты. 1941 жылы фашистік пропаганданы тергеу үшін шақырылған үлкен жюри бірнеше әйелдер басшыларын куәлік беруге шақырды, соның ішінде Диллинг, Кертис және Ван Хайнинг. Рузвельт Бас прокурор Фрэнсис Биддлге қудалауды бастауға ықпал етті, және 1942 жылдың 21 шілдесінде Диллинг пен тағы 27 соғысқа қарсы белсендіге бейбіт және соғыс уақытында әскери тәртіпсіздікке себепкер болу үшін сөз байласу бойынша екі айып тағылды. Бұл іс үкіметтің отандық бүлікшілдікке қарсы науқанының маңызды бөлігі болды, тарихшы Лео П. Рибуффо бұл науқанды "Қоңыр қорқыныш" деп атады. 1943 жылдың қаңтарында айыптаулар мен айыпталушылардың тізімі кеңейтілді. 1944 жылдың қаңтарында айыптау мерзімі тағы да ұзартылды. 1944 жылдың 29 қарашасында судья Эдвард Айхер жүрек талмасынан қайтыс болды. Федералды судья Джеймс М. Проктор сот процесін күшін жойды деп жариялады. Ал 1946 жылдың 22 қарашасында федералды судья Болита Лоус айыптауды жоққа шығарды, өйткені үкімет неміс заговорлары туралы ешқандай нақты дәлел ұсынбады. Кейінірек Биддл бұл іс-әрекетті "көңіл көшіргіш фарс" деп атады.

Соғыстан кейінгі басылымдар

1946 жылы сот ісі тоқтатылғаннан кейін Диллинг "Патриотикалық зерттеулер бюллетенін" жариялауды жалғастырды, ал 1964 жылы "Христиандыққа қарсы қастандық" кітабын шығарды. Кітапта "Христос пен христиандарға деген шайтандық жек көрушілік, барлық Темір Қоршау елдерінде олардың жаппай өлтіруіне, азаптауына және құлдық еңбекке жауапты екендігі" ашып көрсетілген – барлық елдердің басшылығында Талмудшылар тұрған. Ол қайтыс болғаннан кейін кітап "Иудей діні: қазіргі уақыттағы ықпалы" деп қайта аталды. Диллинг 1966 жылдың 30 сәуірінде Небраска штатының Линкольн қаласында қайтыс болды.

БАҚ сілтемелері

Диллингке негізделген "Аделаида Тарр Гиммич" атты кейіпкер Синклер Льюисдің "Бұл жерде олай болмайды" (1935) романында кездеседі. Кітапта АҚШ-та фашистік биліктің орнауы суреттеледі. "Онда, миссис Диллинг кім? Ол қандай ерекше тағаммен тамақтанып, соншалықты өсті: және тігін тігумен немесе петуния өсірумен айналысса да болатын ол, неліктен ерлер мен әйелдерді еш көрмеген күйінде олардың кемшіліктерін іздеуді хоббиі етіп алды?" — Гарри Торнтон Мур, "Отансүйер әйелдің кітабы", "Жаңа Республика", 8 қаңтар 1936 жыл. "Елизавета Диллингтің дәліздерде ашумен айқайлап жүргенін көргенде, жек көрушілік әйелдің бетіне толыққанды ие болған сияқты еді. Ол қудаланған әйелге ұқсады. Бірақ ол ашу-ызаның сыртында емес, өзінің санасында екенін білмеді." — Макс Лернер 1941 жылғы кездесуін сипаттайды, PM, 1943/44 жылдар.

Шығармалары

Конгресс кітапханасының деректеріне сәйкес, Диллинг өзінің кітаптарының алғашқы басылымдарын Иллинойс штатындағы Кенилворт қаласында, Чикаго қаласының ортасынан шамамен 20 шақырым солтүстікке қарай баспадан шығарған. Кейіннен олар елдің әртүрлі баспаханаларында қайта жарияланды, мысалы, 1960 жылдары Элизабет Диллинг қоры, 1970 жылдары Арно Пресс және 1980 жылдары Sons of Liberty баспаханалары.