Кіріспе

Француз философы Жан Бофре (bofʁɛ; 22 мамыр 1907, Аузанс қаласында дүниеге келген, 7 тамыз 1982, Парижде қайтыс болған) – француз философы және германисті, Францияда Мартин Хайдеггердің еңбектерін қабылдау және таратуда зор ықпал еткен тұлға.

Өмір

École Normale Supérieure-ді бітіргеннен кейін және әскери қызметті аяқтағаннан кейін, Бофре 1933 жылы философиядан агрегацияны тапсырып, лицейде философия пәнін оқытушы ретінде мансап бастады. Оның алғашқы философиялық қызығушылықтары 19 ғасыр неміс философиясына, әсіресе Г.В.Ф. Гегельге, Иоганн Готлиб Фихтеге және Карл Марксқа қатысты болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезеңде ол Поль Элуард, Морис Мерло-Понти, Андре Бретон және Поль Валеримен танысты. Соғыс жылдары ол тұтқынға түсіп, қашып құтылды. Кейін Лион қаласының жанында "Service Périclès" қарсылық қозғалысының мүшесі болды.

Бофре мен Хайдеггер

1946 жылы Хайдеггердің оқытушылық қызметіне денацификациялық комиссиялар күмән келтіргенде, ол Бофретпен танысты. Бофрет Хайдеггерді француз экзистенциализмінің дамуымен айналыстырды, ал Хайдеггер Бофретке жауап ретінде «Адам туралы хат» (Brief über den Humanismus) жазды. 1947 жылы Бофрет студенттерін Фрайбург им Брейсгау қаласында бір айлық франко-герман академиялық алмасудан кейін, Баден-Вюртемберг әлі француз оккупациясы астында болғанда, Тодтнаубергтегі Хайдеггерге сапарға алып барды. Хайдеггерге баратын саяхатқа таңдалған студенттердің бірі Жан-Франсуа Лиотар осы тәжірибе туралы былай деп жазды:

«Мен оның киіз үйінде дәстүрлі костюм киген, сөздері мәнді, көзі алаңдаған, ұялу мен қайғыдан мүлдем құрылған, білімімен қорғалған және тәртібімен мақтанған шалақай шаруаның бейнесін есімде сақтаймын. Осы сурет маған «Хайдеггершіл» болудан сақтап қалды. Бұл туралы мақтан тұтпаймын. Бұл жас париждіктің көзқарасынан туған, күдіксіз, тез арада пайда болған әсерлер еді. Мен оның еңбектерін оқуды жалғастырдым».

Бофрет Хайдеггердің жақын серігі болды, және Хайдеггер Жак Дерриданың еңбектерімен Бофрет арқылы танысты. Ол «фәлсафаның аңызға айналған профессоры, студенттер мен болашақ профессорлардың бірнеше буындарын тәрбиелеген» (Д. Петтигрю және Ф. Раффул, «Хайдегердің француз тіліндегі интерпретациялары», 6-бет) делінеді. Бофрет «ортодоксалды француз хайдеггерліктерінің» бастауы саналады, бұл француз философиясының сол саласы болды, ол Виктор Фариастың 1987 жылы жарық көрген «Хайдегер және нацизм» еңбегінен кейін Хайдеггердің Ұлттық Социализмге қатысы бар екенін ең қатыгездықпен жоққа шығарды. Бофрет Фариастың жұмысын жоққа шығаруының бір себебі, оның Бофреттің Холокостты жоққа шығарушы Роберт Фориссонды қолдаған жазбаларын ашқаны болуы мүмкін. * Фориссонға жіберілген хатта Бофрет былай деді: «Мен сіздермен шамамен бірдей жолды басып өткенімді және сіздермен бірдей күмәнді білдіргенім үшін күдікті деп саналғанымды ойлаймын [газ камераларының бар екендігіне қатысты]. Қасықаны, бұл ауызша айтылды». Сондай-ақ Жак Деррида Эммануэль Левинасқа қарсы Бофреттің антисемиттік шабуылынан қатты қорқып қалды. Франсуа Федье Бофрет бұл хатты 1978 жылы, Фориссон өзін шын мәнінде жоққа шығарушы деп жариялағанға дейін көп бұрын жазғанын, сондықтан ол Холокосты мүлдем жоққа шығармайтынын айтты (бұл дәлелсіз екені белгілі; Фориссон 1978 жылы Холокосты жоққа шығаратын 2 мақала жариялаған және сол жылы «Анна Франктың күнделігі» жалған екенін мәлімдеген). Бофрет бұл хатты Фориссонға, өзінің бұрынғы студентіне, көшеде зорлық көрсетілгендіктен жазды. Антисемиттік шабуыл туралы Жак Деррида тікелей естімеген: бұл туралы оған досы Роджер Лапорт хабарлаған, ал Бофрет оны мүлдем жоққа шығарды.