Кіріспе

Американдық журналист және жазушы Азаде Моавени (парсы тілінде: آزاده معاونى, 1976 жылы туған) – ирандық-американдық жазушы, журналист және ғалым. Ол Халықаралық дағдарыс тобының гендер және қақтығыстар бағдарламасының бұрынғы директоры және Нью-Йорк университетінің Артур Л. Картер журналистика институтының доценті. Ол төрт кітаптың авторы, оның ішінде бестселлер болған «Ердің еріксіз соғысы» және «Жас жесірлер үйі» кітабы көптеген жүлделерге үміткер болған. Ол «The New York Times», «The Guardian» және «The London Review of Books» басылымдарына материалдар жазады.

Білім

Моавени 1979 жылғы революциядан бұрын Ираннан кеткен ирандық ата-анасының қызы ретінде Калифорния штатының Пало-Альто қаласында дүниеге келді. Ол Санта-Круз қаласындағы Калифорния университетінде білім алып, саясат және тарих мамандықтарын оқыды. Оукс колледжінде, университеттегі сана тарихы бағдарламасының орталығында, ол Bayit Elie Wiesel бағдарламасын басқарды және университет газеті «City on a Hill Press»-тің бас редакторы қызметін атқарды. Ол Фулбрайт стипендиясын жеңіп алып, Каирдегі Америка университетінде араб тілін оқыды.

Мансап

Моавени Каирде адам құқықтары жөніндегі белсенді және редактор Хишам Касем басқаратын The Cairo Times газетінде журналист ретінде хабар беруді бастады, кейіннен ол редактор Халед Даудпен бірге жұмыс істеген Al Ahram Weekly журналында аймақ және кітаптар туралы жазды. Ол алғаш рет 1999 жылы Иранға журналист ретінде 1999 жылғы студенттік көтеріліс туралы «Аль Ахрам» газетіне хабарлау үшін барған. Келесі үш жылды ол Тегеранда «Time» журналында, алдымен жастар мәдениеті мен Иран реформа қозғалысын қамтитын репортер, содан кейін Ливан, Сирия, Ирак және Мысыр туралы хабарлайтын аймақтағы тілші ретінде өткізді. 2001 жылы мамыр айында ол Израильдің Ливанның оңтүстігінен кетіп жатқаны туралы баяндады және Хезболланың басшысы Хасан Насрулламен сұхбат жасады. Нью-Йоркте Time журналына арнап Біріккен Ұлттар Ұйымында дипломатия және Ирактағы инспекция режимі туралы баяндады. АҚШ-тың Иракқа басып кіруінен аз уақыт бұрын Моавени Лос-Анджелес Таймс газетіне қосылды және соғыс және оның салдары туралы газетке хабарлады. Ол аятолла Бакир әл Хакимнің Тегераннан Нажаф арқылы келген конвойында Саддам Хусейн құлағаннан кейін елге сүргіндегі шиит ирак оппозициясы оралған кезде саяхаттады. Бағдадтағы «Таймс» бюросында ол Бағдад мұражайының тоналуы, Ирактың Күрдістандағы саяси қайта өрлеу және Бағдадтағы қауіпсіздіктің артуы қыздарды мектептен үйде ұстауға әкелгенін баяндады. 2005 жылы Моавени «Липстик Джихад» атты мемуарларын жариялады. Ол Иранның реформа қозғалысы мен әйелдер құқығын қорғау қозғалысының гүлдену кезеңіндегі Иран жастары мәдениетінің дамуы туралы баяндады. Көптеген тілдерге аударылған бестселлер, кітап университеттерде Орта Шығыс зерттеулерінен бастап журналистикаға дейін гендерлік зерттеулерге дейінгі пәндер бойынша кеңінен оқылатын негізгі мәтін болып табылады. Мичико Какутани бұл жағдайды былай деп сипаттады: «Екі әлемде аутсайдёр болу сезімі Моавени ханымның күнделікті өмірін қиындатқан шығар, бірақ бұл оны керемет өткір бақылаушы, тек американдық және ирандық мәдениеттердің айырмашылықтарына ғана емес, сонымен қатар бүгінгі Тегеран өмірінің ирониясы мен қарама-қайшылықтарына да жақсы бейімделген адам етеді. Time журналының колумнистi ретiнде ол келесi екi жылды Тегеранда тұрып, гендерлiк мәселелер мен аналық туралы жазды. Ол Нобель сыйлығының лауреаты Ширин Эбадимен бірлесіп, 2006 жылы жарық көрген «Иранның оянуы: үміт революциясының естеліктері» атты мемуарларын жазды. Кітап жиырмадан астам тілге аударылды және Эбадидің Иранның алғашқы әйел судьясы ретінде өмірбаянын және оны сол рөлден айырған революцияны қолдағанын баяндайды. Онда адам құқықтары жөніндегі заңгерлер мен журналистердің 1990-шы жылдары қоғамдық пікірдің көмегімен дискриминациялық заңдарды қалай өзгертуге тырысқаны көрсетілген. «Нью - Йорк таймс» газетінде бұл кітап «тезірек, қызықты әрі бос» деп жазылған, ал «Сиэтл пост интеллигенсер» газетінде «бұл жылы оқыған кітаптарыңыздың ішіндегі ең маңыздысы» деп аталды. Моавенидің 2010 жылы жарық көрген «Тегеранда баллы ай» атты кітабы Ахмадинежад тұсында өскен ұрпақтың көңілі қалмағанын көрсетеді. Ол жасырын музыканттармен, жарыс жүргізушілерімен, жас радикалдармен және ғалымдармен кездесуі туралы әңгімелерді «Иранның келесі ұрпағын ислам жүйесіне қарсы қоятын мәдени бірегейлік дағдарысы мен таптық ренжітуді» зерттейді. Booklist оны «саяси түсінік пен әлеуметтік байқаудың тамаша қоспасы» деп атады. 2014 жылы Моавени Кингстон университетінің журналистика факультетіне қосылды және аға оқытушы ретінде оқытты, сонымен қатар «Foreign Policy» және «The Financial Times» газеттерінде еркін репортаждар жасады. 2015 жылдың соңында ол «Нью-Йорк Таймс» газетінің бірінші бетіне «Ислам мемлекеті» ұйымынан қашып кеткен сириялық әйелдер туралы мақала жариялады. Бұл оқиға әйелдерді жауынгерлік топтың өнеркәсіптік масштабта жалдағанын көрсетті және Моавени өзінің төртінші кітабы «Жас жесірлер үшін қонақ үй: Ислам мемлекетінің әйелдері арасында» атты зерттеуден пайда болды. 2018 жылы Моавени Нью Американың мүшесі атанды. Халықаралық дағдарыс тобының гендерлік және қақтығыс жобасының директоры ретінде Моавени әйелдердің жанжалшылдық және бейбітшілік құру, өлімге әкелетін қақтығыстардың гендерлік динамикасы және инклюзивті бейбітшілік келіссөздері туралы баяндады және зерттеулер жүргізді. Оның далалық жұмысы 2019 жылы Боко Харамнан қашып келген әйелдер туралы деректі фильмде пайда болды, ол оны және Нигерияның Майдугур қаласындағы көшіп қонғандар лагерлерінде жұмыс істеген әріптесін, көбінесе топқа қайта оралуға тырысқан әйелдермен сұхбаттасқанда көрсетті. Келесі жылы ол Солтүстік Сирияға қайта сапар шегіп, Аль Хол және Аль Родж тұтқын лагерлерінде «Ислам мемлекетімен» бұрын байланысы болған әйелдермен және балалармен сұхбаттасты. Олардың жағдайы туралы және Батыс үкіметтерінің өз азаматтарын қайтарудан бас тартуы туралы оның баяндамасы осы мәселе бойынша жылдар бойы жүргізілген адвокациялық жұмыстарда кеңінен сілтеме жасалды. «Нью-Йорк Таймс» газетінде жарияланған Аль Холдағы жоғалған жетім бала туралы оның мақаласы «Бұл сәби өлмекші» газеттің сайтында екі күн бойы жетекші орында болды. Моавени NYU-дың Артур Л. Картер Журналистика институтында Журналистиканың қауымдастырылған профессоры, ол Глобалдық журналистика бағдарламасын басқарады.