Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Қытайдағы үнділік дәрігер (1910–1942)

Двараканат Шантарам Котнис (10 қазан 1910 жылы Үндістанда дүниеге келген – 9 желтоқсан 1942 жылы қайтыс болған), сондай-ақ қытайша аты Ке Дихуамен белгілі, 1938 жылы Екінші қытай-жапон соғысы кезінде медициналық көмек көрсету үшін Қытайға жіберілген бес үнділік дәрігердің бірі болды. Өзінің адалдығы мен табандылығымен танылған ол, Қытай-Үндістан достығы мен ынтымақтастығының символы ретінде есептеледі. Канадалық дәрігер Норман Бетюнмен бірге, ол қытай халқының шейіттерді еске алу күні – Цинмин фестивалінде жыл сайын құрметпен еске алынады.

Ерте өмір

Двараканатх Котнис Махараштра штатының Солапур қаласында орташа табысты маратхи Дешастха Ригведи брахман отбасында дүниеге келді. Оның екі бауыры және бес қарындасы болған. Ол Бомбей университетінің Сет Г. С. Медициналық колледжінде медицина білімін алды.

Үндістанның медициналық миссиясы

1938 жылы Қытайға жапон басқыншылығынан кейін коммунист генерал Чжу Де Жавахарлал Неруден Қытайға дәрігерлер жіберуін сұрады. 1938 жылдың 30 маусымында Үндістан Ұлттық Конгресінің президенті Нетажи Субхаш Чандра Бос баспасөз мәлімдемесі арқылы халыққа үндеу жасады. Ол 7-9 шілдеде өтетін Бүкіл Үндістан Қытай күні мен Қытай қоры күндерінде 22 000 рупий жинап, ерікті дәрігерлер тобы мен жедел жәрдем көлігін жіберуге мүмкіндік жасады. Нетажи Субхаш Чандра Бос "Modern Review" журналында Жапонияның Қиыр Шығыстағы рөлі туралы мақала жазып, Қытайға жасалған шабуылды жариялады. Бұл миссияның ең маңызды ерекшелігі – өзінің бостандығы үшін күресіп жатқан бір ұлттың, басқа да бостандығы үшін күресіп жатқан ұлтқа көрсеткен көмегі болды. Бұл миссия 1939 жылы Нерудың Қытайға сапарымен нығайтылды. Дварканат Котнис 1910 жылдың 10 қазанында Шолапурдағы орта таптық махараштриян отбасында дүниеге келді. Ол Бомбейдің Сет Г.С. Медициналық колледжін бітіріп, аспирантураға дайындалып жатқан кезде, шетелде қызмет етуге ерікті болу үшін отбасысынан рұқсат сұрады. Дварканаттың кіші қарындасы Манорама ағасының әлемді аралап, әртүрлі жерлерде дәрігерлік тәжірибе жинауды армандағанын еске алады. Ол "сол кезде отбасы мүшелерінің көпшілігі Қытай туралы көп білмеді. Біз тек қытай жібегін сату үшін адамдар келіп тұратынын білдік" деді. Әкесі Шантарам жас Дварканатты сыртқа шығуға ынталандырса, анасы оның соншалықты алысқа, тіпті соғыс аймағына баруына қатты ренжіді. 1938 жылдың қыркүйегінде бес дәрігерден (Аллахабадтан М.Атал – миссия жетекшісі, Нагпурдан М.Чолкар, Шолапурдан Д.Котнис, Калькуттадан Б.К.Басу және Дебеш Мукерджи) тұратын медициналық топ Индия медициналық миссиясы ретінде жіберілді. Доктор Котнис болмаса, барлығы Үндістанға қауіпсіз оралды. Топ алғаш рет Қытайға Ухань қаласының Ханкоу портына келді. Содан кейін олар 1939 жылы революциялық база болған Яньаньға жіберілді, онда Мао Цзэдун, Чжу Де және Қытай Коммунистік партиясының басқа да жетекшілері оларды жылы қарсы алды, өйткені олар Азияның басқа елінен келген алғашқы медициналық топ болды. 28 жастағы дәрігер бес адамнан тұратын топтың бір бөлігі ретінде Қытайға келді және жараланған сарбаздарды емдеу үшін мобильді клиникаларда жұмыс істеп, шамамен 5 жыл Қытайда болды. 1939 жылы доктор Котнис Қытайдың солтүстік айманындағы барлық күш-жігерін жұмсағаннан кейін, Вутай тауының маңындағы Цзинь Ча Цзи шекарасында Мао Цзэдун басқарған Сегізінші жол армиясына қосылды. Майдан дәрігері ретіндегі жұмысы өте қиын болды, дәрі-дәрмектердің жетіспеушілігі үнемі байқалды. 1940 жылы жапон әскерлеріне қарсы ұзаққа созылған шайқаста доктор Котнис 72 сағат бойы ұйықтамай операция жасады. Ол шайқас кезінде 800-ден астам жараланған сарбазды емдеді. Кейін ол атақты канадалық хирург Норман Бетуннің есімімен аталатын Доктор Бетун халықаралық бейбітшілік ауруханасының директоры болып тағайындалды. 1940 жылы доктор Котнис Бетун ауруханасының медбикесі Гуо Циньланмен танысты. Олар алғаш рет доктор Норман Бетуннің қабірінің ашылуында кездесті, Гуо бірден үнділік дәрігерге қызықты. Ол қытай тілінде сөйлеп, жаза білгендігіне таң қалды. Олар 1941 жылдың желтоқсан айында үйленді. 1942 жылдың 23 тамызында олардың Ньи Ронгженнің ұсынысы бойынша Иньхуа деген ұлы болды – бұл атау Үндістан (Инь) және Қытайды (Хуа) білдіреді. Доктор Котнис отбасына үнемі хат жазатын. "Ол хаттарда өте қуанышты болды. Адамдар оған көмек көрсеткені үшін алғыс айту үшін келіп тұратын. Ол жақсы жақтарын айтып отырды", - дейді Манорама. Қытайдағы кез келген жерге барғанда, ол үйге жазған хаттарында оны егжей-тегжейлі сипаттаған. Отбасының барлығы осы хаттарды қызықты деп тапты, өйткені ол сипаттаған өмір Үндістандағы өмірден мүлдем өзгеше болды. Майдан дәрігері ретіндегі қиын жұмыстың ауыртпалығы ақырында оның денсаулығына кері әсер етті. Инхуа дүниеге келгеннен кейін үш ай өткенде доктор Котнис эпилепсияға шалдықты. 1942 жылдың 9 желтоқсанында эпилепсиялық ұстамалар салдарынан қайтыс болды, артында жесірі Гуо Циньлан мен кішкентай ұлын қалдырды. Доктор Котнис Нанкуан ауылының Батырлар ауласына жерленді. Сол кезде Мао Цзэдун оның өлімін жоқтап: "Армия көмекші қолын, ұлт досын жоғалтты. Оның интернационалистік рухын әрдайым есте сақтайық" деді. Ол 1942 жылдың 7 шілдесінде, өлімінен аз уақыт бұрын Қытай Коммунистік партиясына кірген деген қауесет бар, бірақ бұл расталған жоқ. Миссия кезінде ол Цзиньчжахи (晉察冀) әскери командасының Доктор Бетун гигиена мектебінде оқытушы және Яньаньдағы Доктор Бетун халықаралық бейбітшілік ауруханасының директоры болды.

Солапурдағы ескерткіш, Махараштра

2012 жылдың 1 қаңтарында Солапурда Дварканат Шантарам Котнистің туған жерінде оған ескерткіш орнатылды. Ескерткіш, оның бұрынғы тұрғын үйінде, сол кездегі Одақтың Энергетика министрі болған Сушилкумар Шинде бастаған Солапур қалалық әкімдігінің күш-жігерімен салынды. Салтанатты шараға Махараштра штатының бас министрі Притвирадж Чаван қатысты.

Отбасы

1941 жылдың қарашасында, қайтыс болғанға дейін бір жылдай уақыт қалғанда, Котнис Гуо Циньланға үйленді (15 қыркүйек 1916 ж. Фэнян ауданы, Шаньси провинциясы туған), ол Бетюн Халықаралық Бейбітшілік Ауруханасында медбике болып жұмыс істеген. Котнис пен Гуо 1942 жылдың 23 тамызында ұл тапты. Ней Ронгженнің ұсынысымен олар баланы "Иньхуа" деп атады, бұл атау Үндістанды білдіретін "Инь" (印) және Қытайды білдіретін "Хуа" (华) қытай таңбаларын біріктіреді. Иньхуа 1967 жылы, медициналық колледжді бітіруге аздай қалғанда 24 жасында қайтыс болды. Оның өлімі медициналық қателікке байланысты деп есептеледі. 1949 жылы Гуо тағы бір қытай адамына үйленді, одан олар ұл мен қыз дүниеге келді.

Фильмде

Оның өмірбаяны «Доктор Котнистің өлмейтін тарихы» (1946, ағылшын тілінде: Dr. Kotnis Ki Amar Kahani) атты хинди фильмінің сюжетіне алынды, сценарийін Хваджа Ахмад Аббас жазды, ал режиссер В. Шантарам болды, ол фильмде Котнистің өзінің рөлін сомдады. Оның өмірі сондай-ақ «Кэ Ди Хуа Даи Фу» (1982, доктор Д. С. Котнис) атты қытай фильмінің негізінде түсірілді, сценарийін Хуан Цонцзян жазды.