Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мұнай даулы — 2005 жылы АҚШ-тағы мұнай тапшылығы дағдарысын көрсететін телеарнадағы симуляциялық фильм. Бұл дағдарыс АҚШ-тың мұнай инфрақұрылымының маңызды бөліктерін қиратқан дауылдың салдарынан туындады. Бағдарлама мұнайға күшті тәуелді елде бензин бағасы галонға 7-8 долларға дейін өскен жағдайда не болатынын көрсетуге бағытталған (шоу тұңғыш рет көрсетілген кезде бензиннің орташа бағасы галонға шамамен 2 доллар болатын). Фильмді Джеймс Эрскин түсірген, сценарийін Эрскин мен Кэролайн Леви жазған. Алғаш рет 2005 жылдың 5 маусымында FX Networks арнасында сағат 20:00-де көрсетілді. Дағдарыс Луизиана штатындағы Порт-Фуршондағы маңызды құбырдың қирауынан, порты тоңған танкердің соқтығысынан, террористік шабуылдардан және Сауд Арабиясымен мұнай саудасы бойынша туындаған шиеленістерден, сондай-ақ басқа да ойдан шығарылған оқиғалардан бастау алады. Бағдарлама бірнеше адамның өмірін – шағын дүкен иелерінің, жедел жәрдем қызметкерінің, қор биржасы және мұнай сарапшыларының, үкімет шенеуніктерінің және тағы басқаларының тағдырын баяндайды. Фильмде көптеген адамдық драмалық сәттер орын алады.
Oil Storm is a 2005 television simulation portraying a future oil shortage crisis in the United States, precipitated by a hurricane destroying key parts of the United States' oil infrastructure. The program was an attempt to depict what would happen if the highly oil dependent country was suddenly faced with gasoline costing upwards of $7 to $8 per gallon (as opposed to the national average of around $2 per gallon when the show first aired). Directed by James Erskine and written by Erskine and Caroline Levy, it originally aired on FX Networks on 5 June 2005, at 8 p. m. ET. The crisis arises from a hurricane destroying an important pipeline at Port Fourchon in Louisiana, a tanker collision closing a busy port, terrorist attacks and tension with Saudi Arabia over the oil trade, and other fictional events. The program followed the lives of several people the owners of a mom and pop convenience store, a paramedic, stock market and oil analysts, government officials, and others and includes a substantial amount of human drama.
Сюжет
4-ші санаттағы "Джулия" даулы Мексика шығанағына соқтығысып, Луизиана штатының Нью-Орлеан қаласына тікелей соқтығысып, мыңдаған адамның қаза болуына және ауыр зардаптарға әкелді. Мексика шығанағындағы көптеген мұнай платформалары, ірі құбыржол және Луизиана штатының Порт-Фуршон қаласындағы Мексика шығанағы мұнай өнеркәсібінің басты басқару орталығы қиратылды. Бұл апаттың салдары бүкіл АҚШ-та, тіпті құрлықтан шалқары орналасқан аймақтарда да маңызды әсерлерге ие болуы мүмкін екенін көрсетті. Дауылдан туған өмірі мен мүліктің жоғалуы қорқынышты (мыңдаған адам қаза тауып, миллиардтаған долларлық зиян келтірілді), бірақ ең үлкен әсері – құлдыраған энергетикалық өнеркәсіпке тиді. Порт-Фуршонда және Мексика шығанағындағы қиратулардың салдарынан мұнай бағасы барреліне 55 доллардан 77 долларға дейін өсті, ал АҚШ үкіметі Мексика шығанағының энергетикалық инфрақұрылымын қайта жаңарту үшін дереу шаралар қабылдауға мәжбүр болды. Дауыл басылғаннан кейін үкімет Порт-Фуршондағы инфрақұрылымды қайта құруды бастады (кем дегенде сегіз ай қажет) және зақымдалған теңіздік платформаларды жөндеуге немесе ауыстыруға кірісті (соған ұқсас уақыт талап етілді). Сонымен қатар, Порт-Фуршон арқылы қалыпты түрде өтетін жүк тасымалы Хьюстон портына бағытталды; Хьюстон портының мүмкіндіктері күндіз-түні ашық болды, әдеттегіден жоғары өткізу қабілетімен, соның салдарынан апат қаупі де артты. Газ құбырларында үлкен кезектің тұруы және газ бағасы галонға 3 доллардан асып кеткендіктен, АҚШ Сауд Арабиясын мұнай өндірісін тәулігіне 1 миллион баррельге арттыруға көндірді. Сауд Арабиясының Америкаға көмектесуі 2003 жылы Иракқа басып кіргеннен кейін наразылық білдірген мұсылман халқының арасында наразылық тудырды. Жергілікті террористер Эр-Риядтағы сауда орталығына шабуыл жасады, нәтижесінде Сауд Арабиясының арнайы күштері араласуынан кейін көпұлтты мұнай компанияларымен байланысты 300-ге жуық америкалық азамат қаза тапты. Бұл шабуыл АҚШ-ты Сауд Арабиясына әскер жіберуге мәжбүр етті. Осы орайда мұнай дағдарысы екі ірі танкердің Хьюстон кеме каналында соқтығысып, каналды жабуынан күшейді. Қыс кірген кезде газ құбырындағы кезектің орнына қыстың суығынан жылу майының жетіспеушілігі күрт өршіп, мыңдаған адам суықтан қаза тапты. Хьюстон кеме каналы қайта ашылғаннан кейін жақсы жаңалық келді, бірақ Рождество күні саудиялық террористер Рас-Танура мұнай өңдеу зауытының бірнеше бөлігін жарып, саудиялық мұнай инфрақұрылымын қорғап жүрген 142 американдық сарбазды өлтірді; қаза тапқандардың арасында дүкен иелерінің үлкен ұлы да болды. Мұнай бағасы барреліне 153 долларға, ал газ бағасы галонға 8 доллардан асты. Осы арада әскери және экономикалық қысымға байланысты мемлекеттік бюджеттік дағдарыс кезінде ауыл шаруашылығына бөлген қаражат күрт қысқартылды, бұл оның әлеуметтік және саяси салдарларын зерттейтін қосалқы сюжетке әкелді. Көшбасшылыққа ие ауыл шаруашылығының өкілі 750 мың шаруаның Вашингтонға шеруін ұйымдастырды, бұл полициямен қақтығысқа әкеліп, көшбасшы қамауға алынды. Көктемде АҚШ Ресеймен мұнайды танкер арқылы жіберу туралы келісім жасады, бірақ мұнай компаниялары Қытаймен келісім жасады, ол да мұнайға зор қажеттілік сезінеді және қаржылық резервтері көп болғандықтан, АҚШ-тан жоғары баға ұсынды. Бұл Американы хаосқа ұрып, Қытай әлемнің экономикалық үлкен державасына айналды ма деген ойға жетеледі. Ел баламалы энергия көздерін жеделдетіп дамытуды қарастырды, бірақ қысқа мерзімде арзан шетелдік мұнайға тәуелді экономиканы өзгертуге көп нәрсе жасалмады. Кейін АҚШ үкіметі күтпеген дипломатиялық шеберлікті көрсетіп, Ресейдің мұнай саласына 16 миллиард долларлық ұзақ мерзімді инвестиция жасауға келісіп, Ресеймен жасалған мұнай келісімін қайта жаңғыртты. "Джулия" даулымынан кейін бір жыл өткен соң дағдарыс ақыры жеңілдеді, Порт-Фуршон 80 пайыздық қуаттылықпен жұмыс істеді, стратегиялық мұнай қоры толықтырылды және Сауд Арабиясындағы жағдай тұрақтанды. Мұнай бағасы дағдарыс кезіндегі ең жоғары деңгейден 73 долларға дейін төмендеді, ал газ бағасы 4 долларға жуықтап, төмендеуде. Алайда, ел 1929 жылғы қор нарығының құлдырауы сияқты үлкен стресске ұшырады, және енді АҚШ-ты шетелдік мұнай импортының көп бөлігі үшін ОПЕК-ке тәуелді етудің осалдығын білген американдықтар арзан мұнайды енді ешқашан қадірлемейтінін түсінді.
Hurricane Julia, a Category 4 hurricane, strikes the Gulf of Mexico, making a direct hit on New Orleans, Louisiana, killing thousands of people and causing severe damage. Large numbers of offshore oil rigs in the Gulf, and a major pipeline and the primary nerve center of the Gulf Coast petroleum industry at Port Fourchon, Louisiana are destroyed. It shows how the effects of that disaster could have significant consequences throughout the United States, even in areas far removed from landfall. While the loss of life and property in the storm is staggering (with the death toll in the thousands and the damage in the billions), the greater impact is on the crippled energy industry. Due to the destruction at Port Fourchon and in the Gulf, oil prices skyrocket from $55 to $77 per barrel, and the United States government is forced to take immediate action to rebuild the Gulf's energy infrastructure. Once the storm passes, the government starts to rebuild the infrastructure at Port Fourchon (requiring a minimum of eight months) and repair or replace damaged offshore rigs (requiring a similar amount of time). Also, shipping that normally goes through Port Fourchon is rerouted to the Port of Houston; Houston's port facilities are open around the clock with higher than usual throughput, with attendant higher risk of accident. With widespread gas lines and prices over $3.00 per gallon, the U. S. persuades Saudi Arabia to increase its oil production by 1m barrels a day. The Saudi decision to aid America causes a backlash among a restive Muslim population already energized because of the 2003 invasion of Iraq. Local terrorists stage an attack on an upscale shopping mall in Riyadh which (after intervention by Saudi special forces) kills about 300 Americans associated with multinational oil companies. This attack leads the U. S. to send troops to Saudi Arabia. In the meantime, the oil crisis escalates when two large tankers collide in the narrow Houston Ship Channel, shutting down the Channel. Once winter sets in, gas lines take a back seat to critical shortages of heating oil during a bitterly cold winter, with thousands dying in the cold. Some good news comes after the Houston Ship Channel is reopened, but on Christmas Day, the same Saudi terrorists blow up sections of the mammoth Ras Tanura refinery complex, killing 142 U. S. soldiers who were protecting the Saudi oil infrastructure; among the casualties is the eldest son of the convenience store owners. Oil prices reach $153 per barrel, and gas prices top $8 per gallon. Meanwhile, with a government budget crisis due to military and economic pressures, farm spending is cut dramatically, leading to a subplot in which the social and political effects of this are explored. A well renowned agricultural leader organizes a 750,000 farmer march on Washington, leading to clashes with police and the leader being taken into custody. In the spring, the U. S. makes a deal with Russia to send of oil by tanker, but the oil companies involved subsequently make a deal with China, which, equally hungry for oil and with greater financial reserves, outbids the U. S. This leaves America in a state of chaos, as well leading to soul searching on whether China has now become the world's economic superpower. The country considers fast tracking development of alternative energy sources, but there is little that can be done in the short term to alter an economy structurally dependent on cheap foreign oil. Later, the U. S. government, showing unexpected diplomatic skill, resurrects the Russian oil deal by agreeing to a $16 billion long term investment in its oil industry, and the China bound tankers change course to the United States. The crisis finally eases a year after Hurricane Julia, with Port Fourchon back at 80 percent capacity, the strategic petroleum reserve being replenished and tensions in Saudi Arabia stabilized. Oil prices drop from their highs at the height of the crisis to $73 per barrel, and gas prices nearing the $4 per gallon mark and dropping. However, the country has been through a stress as great as the Stock Market Crash of 1929, and now knowing that relying on OPEC for most of its foreign oil imports makes the United States vulnerable, Americans will never take cheap oil for granted again.
Катрина даулы
"Катрина" даулының оқиғалары, оның экономикалық әсері және одан кейінгі бағаның өсуі фильмдегі кейбір оқиғалармен дерлік бірдей. Дегенмен, АҚШ-тың мұнай инфрақұрылымына келтірілген зиян фильмдегіден азырақ болды, ал бірнеше оқиғаның бірдей орын алмауы (Хьюстон портының жабылуы, Сауд Арабиясының бір бөлігінің жабдықталуының тоқтауы) "Катринаның" салдары, ойдан шығарылған "Джулияға" қарағанда кем екенін көрсетеді. Бірақ, әсіресе күндердің сәйкес келуін ескере отырып (фильмде "Джулия" 2005 жылдың қыркүйек айының басында соққы береді), екі дауылдың бастапқы әсерінің ұқсастығы байқалды. 2005 жылдың 28 тамызында "Катрина" даулы тікелей Порт-Фуршон мен Нью-Орлеан қаласына соққы беруге дайын тұрды. "Джулия" даулының алғашқы көріністерінің көптегені "Катрина" даулымен нақты өмірде ойнады, мысалы, Нью-Орлеан қаласының міндетті түрде эвакуациялануы, "Супердомды" паналау ретінде ашу және көлік ағынының бағытын өзгерту. 2005 жылдың 29 тамызында "Катрина" даулы Порт-Фуршонға тікелей соқпады, бірақ Баратариа шығанағы арқылы Бурас қаласына соқты, соған қарамастан, бірнеше мұнай платформалары зақымдалды. Сауд Арабиясы мұнай өндірісін арттыруға келісті. 2005 жылдың 30 тамызында көптеген жанармай құю станциялары бағаны айтарлықтай көтерді, нәтижесінде Американың көп бөлігінде баға галлонына 3 доллардан асты, фильмде көрсетілгендей. 2005 жылдың 1 қыркүйегінде елдің барлық аймандарындағы жанармай құю станцияларында отынның жетіспеуінен қауіптеніп, отын таусыла бастады. Атланта қаласындағы кейбір станцияларда бензин галлонына 6 доллардан сатылды. Бұл, фильмде айтылғандай, физикалық тапшылыққа емес, үрейлі сатып алуларға байланысты болды. Кейіннен, зиянның ауқымы анықталғанда, бағалар төмендеді. Нью-Орлеандағы қаза тапқандардың саны да "Катрина" даулынан қаза тапқандардың санына өте жақын. Фильмде 1700-ден сәл көп көрсетілсе, "Катрина" бойынша ресми сан 1833-ті құрайды.
The events of Hurricane Katrina, its economic impact and the ensuing price increases nearly parallel some of the events in the movie. However, the damage to US oil infrastructure was less severe than in the film, and the lack of the compounding events (shutdown of Port of Houston, loss of some of Saudi Arabia's supply) means the consequences of Katrina are much less than of the fictional Julia. However, especially given the coincidence of dates (in the film, Julia strikes in early September 2005), the similarity of the early impact of the two storms has been noted. On 28 August 2005, Hurricane Katrina was on a direct path to hit Port Fourchon and New Orleans. Many of the initial scenes of Hurricane Julia were playing out in real life with Hurricane Katrina, such as the mandatory evacuation of New Orleans, the opening of the Superdome as shelter, and the changing of traffic to contraflow. On 29 August 2005, Hurricane Katrina did not directly hit Port Fourchon but across Barataria Bay at Buras, but nonetheless some oil rigs were damaged. Saudi Arabia agreed to increase oil production to help. On 30 August 2005, many gas stations raised prices by a considerable amount putting most of America over $3.00/gallon, as shown in the movie. On 1 September 2005, gas stations throughout the country began to run out of fuel due to worries of mass shortages. Some stations in Atlanta, Georgia sold gas at nearly $6/gallon. Most of this was due to panic buying, as noted in the film, rather than physical shortage. Subsequently, as the extent of the damage became clearer, prices eased. The casualty numbers shown for New Orleans is also startlingly close to the casualties of Katrina. The movie shows a little more than 1700 while the official number for Katrina is 1833.
Автомобиль саласының жұмыстан шығаруы
Ford және GM 2005 жылдың соңында және 2006 жылдың басында штат қысқартулар мен зауыттарды жабу туралы хабарлады. Бірақ, штат қысқартулардың бір себебі бензин бағасының өсуі болғанымен, ол жалғыз себеп емес еді. Одан қоса, бұл штат қысқартулар фильмде көрсетілгенге қарағанда әлдеқайда аз көлемде болды. 2009 жылғы GM дағдарысы да болды, онда General Motors федералдық көмек сұрап, алды. Кумулятивтік фильмдегіден өзгеше, GM құлап жатқан жоқ, ол "құламайтындей үлкен" болып көрінді, себебі автомобиль өнеркәсібіндегі бәсекелестікті және қалыпты жағдайды сақтау маңыздырақ болып бағаланды.
Both Ford and GM announced layoffs and plant closings in late 2005 and early 2006. However, while one reason for the layoffs was increased gasoline prices, it was not the sole reason for the layoffs. In addition, the layoffs were on a much smaller scale than the ones shown in the film. There was also the 2009 GM crisis in which General Motors requested and received Federal assistance. Unlike the mocumentary, GM did not die, it seemed "too big to fail" because maintaining automotive competition and the status quo seemed more important.
Сауд Арабиясының мұнай өңдеу зауыттарына шабуылдар
Фильмде "Әл-Қаида" "Рас-Танура" мұнай нысандарына терактілік шабуыл жасайды. 2006 жылдың 24 ақпанында "Әл-Қаида" жақын орналасқан Абқайқ нысандарына шабуыл жасады, бірақ нысандарға ешқандай зиян келтірілмеді.
In the film, al Qaeda makes a terrorist attack on the oil facilities at Ras Tanura. On 24 February 2006 al Qaeda attacked the nearby facility at Abqaiq, though no damage was inflicted on the facilities themselves.