Римдік қолбасшы және мемлекет қайраткері Квинт Цецилий Метелл Македониялық
Quintus Caecilius Metellus Macedonicus
Квинт Цецилий Метелл Македонский: римский полководец, консул, цензор. Победы над Македонией, роль в Четвертой Македонской войне. Биография и достижения.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Римдік генерал және мемлекет қайраткері
Roman general and statesman
Квинт Цецилий Метелл Македонский (шамамен б.з.д. 188 – б.з.д. 116/115) – б.з.д. II ғасырындағы Рим Республикасының мемлекет қайраткері және генералы. Б.з.д. 148 жылы претор, б.з.д. 143 жылы консул, б.з.д. 142 жылы Испания Цетериорының проконсулы және б.з.д. 131 жылы цензор болды. Македондықтарға қарсы төртінші Македон соғысындағы жеңісі үшін оған Македонский (Macedonicus) деген агномен берілді.
Quintus Caecilius Metellus Macedonicus (c. 188 BC – 116 BC/115 BC) was a statesman and general of the Roman Republic during the second century BC. He was praetor in 148 BC, consul in 143 BC, the Proconsul of Hispania Citerior in 142 BC and censor in 131 BC. He got his agnomen, Macedonicus, for his victory over the Macedonians in the Fourth Macedonian War.
Төртінші Македония соғысы
148 ж.б.ц. претор ретінде ол рим әскерін Андрискке қарсы екі рет жеңіске жеткізді. Андриск – Антигонид әулетінің соңғы патшасы Персейдің ұлымын деп мәлімдеген Македония тағына талапкер еді. Андриск Фракиядан жиналған әскермен Македонияны Римнен азат ету ниетімен көтерілді. Метеллдің билігімен Македония бағындырылып, рим провинциясына айналды. Осы үшін оған "Македоник" атағы берілді, және содан бері ол әулетінің медальдарына македондық қалқан бейнесін қосты.
In 148 BC, as a praetor, he led Roman troops into victory over Andriscus twice. Andriscus was a self proclaimed pretender to the Macedonian throne who claimed to be son of Perseus, last king of the Antigonid dynasty. Andriscus had risen against Rome intending to liberate Macedonia with an army recruited from Thrace. Under Metellus' authority Macedonia was reduced and made a Roman province. For that he was awarded the agnomen Macedonicus, and since then introduced the Clypeus Macedoniccus in his family's medals.
Ахаи соғысы
146 жылы ол Мегалополис патшасы Критолаосты Скарфея шайқасында және Аркадиялықтарды Хайронея шайқасында жеңді, бірақ Метелл Коринфтегі рим елшілігіне жасалған қарапайымдық үшін кек алу мақсатымен Ахай соғысына жіберілді. Ол консул Луций Муммий Ахайқтың басшылығымен соғысты, оның Ахай лигасына қарсы соғыстағы толық жеңісі Метеллдің Скарфея шайқасындағы табысына лайық болған жеңіс тойын дереу өткізуге кедері келтірді. Италияға оралғаннан кейін ол жеңіс құрметіне ие болды және Македониялық (Macedonicus) атағын алды. Осыдан кейін ол Оңтүстік Марс алаңындағы Фламиниус циркінің жанына Метелл галереясын (Porticus Metelli) салдырды, онда екі храм болды: біреуі Юпитер Статорға, екіншісі Юнонаға арналған. Метелл Юпитер храмын салуға жауапты болғандығы туралы барлық келісімде, ал ол Юнона храмын да салған-салмағаны әлі де даулы. Бұл Римдегі алғашқы мәрмәр храмдар еді, және Метелл оларды Александр Македонскийдің генералдарының Лисипп жасаған атты ескерткіштерімен безендірді.
In 146 BC, he defeated Critolaos of Megalopolis at the Battle of Scarpheia and the Arcadians at Chaeronea but Metellus was then sent to fight in the Achaean War to avenge an insult offered to a Roman Embassy at Corinth. He fought under the command of consul Lucius Mummius Achaicus whose ultimate victory in the war against the Achaean League delayed Macedonicus from celebrating immediately the honours of the Triumph which his success at the battle of Scarpheia merited. On his return to Italy he received the honour of a triumph and the title Macedonicus. At some point after this, he built the Portico of Metellus (Porticus Metelli) beside the Circus Flaminius in the southern Campus Martius, which contained two temples: one dedicated to Jupiter Stator and one dedicated to Juno. Metellus is generally agreed to have been responsible for the building of the temple to Jupiter; it is disputed whether he also constructed the temple to Juno. These were the first marble temples in Rome, and Metellus ornamented them with Lysippus's equestrian statues of Alexander the Great's generals.
Нумантин соғысы
Б.з.д. 143-142 жылдары консул болып қызмет еткен кезде Нумантин соғысы барысында орталық Испаниядағы келтиберлерге қарсы жорық жасап, Ареваки, Лузондар, Белли, Титий және Ваккей тайпаларын жеңді. Ол Нюмантия қаласына шабуыл жасаған жоқ, ол қала соғыстың орталығына айналып, он жыл бойы қарсы тұрды.
In 143 142 BC, when consul, he campaigned against the Celtiberians in central Hispania during the Numantine War, defeating the Arevaci, Lusones, Belli, Titii and the Vaccaei. He did not confront the city of Numantia, which then became the focus of the war and which resisted for ten years.
Саясат
133 жылы б.з.д., ол Т. Гракхқа қарсы сөйлеген сөзінде, сенаттың дәстүрлі құқықтарын айналып өтіп, жақында қайтыс болған Пергамонның Аттал III-нің зор байлығын плебейлер жиналысының бақылауына беруді көздеген трибунның жоспарына шабуыл жасады. Аттал өзінің патшалығын Рим халқына мұра етіп қалдырған. Метелл 131 жылы б.з.д. цензор болып сайланды және Рим дәстүрлерінің құлдырауын тоқтатуға батыл уәде берді. Өзінің тағайындалуында жасаған сөйлеуінде, ол барлық азаматтар үшін неке құру міндетті болуын ұсынды, осылайша сол кезде кең таралған босқындыққа тоқтам берді. Бір ғасырдан кейін Август бұл сөйлеуді Сенатта оқытып, Рим халқының білімін арттыру және жаңару үшін жарлық ретінде жариялады. Оның моральдық тырыстары трибун Гай Атиний Лабео Макерио бастаған халық арасында күшті қарсылық тудырды, оны ол бұрын Сенаттан қуған еді. Ол Тарпея тасынан халықтың қолынан өлтіре жаздады. Кейіннен оның Сципион Эмилианмен келіспеушіліктері болды, бірақ ол осы қарсыласының қадір-қасиетін ешқашан ұмытпады, оның өліміне қайғырып, ұлдарын Эмилианның денесін крематорийге жеткізуге бұйырды. Ол шешендігімен және өнерге деген құштарлығымен атақты болды. 116/115 жылдары б.з.д. қайтыс болды. Ол Римнің бақытты азаматының үлгісі ретінде кеңінен құрметтелді, себебі ол мәртебелі туғаннан бастап, барлық азаматтық және әскери наградаларды біріктіріп, төрт ұлы бар үлкен отбасын қалдырды, олардың бірі сол кезде консул болды, екеуі бұрын болған, ал біреуі жақын арада болады. Оның екі күйеу баласы Публий Корнелий Сципион Насика және Гай Сервилий Ватия да консулдыққа ие болды.
In 133 BC, he gave a speech attacking Tiberius Gracchus regarding that tribune's plan to bypass the traditional prerogative of the senate and keep the vast fortune of the recently deceased Attalus III of Pergamon under the control of the Plebeian Assembly. Attalus had bequeathed his kingdom to the people of Rome. Metellus was elected censor in 131 BC, boldly pledging to halt the growing degradation of Roman custom. In a speech which he delivered at his appointment, he proposed that matrimony was to be mandatory for all citizens, in order to put an end to the libertine behaviour then already widespread. A century later Augustus caused this speech to be read at the Senate and published as an edict for the knowledge and regeneration of the Roman People. His moralizing efforts awakened strong popular opposition, led by the tribune Gaius Atinius Labeo Macerio whom he had previously expelled from the Senate. He was almost killed by the mob on the Tarpeian Rock. Later there were some disagreements between him and Scipio Aemilianus, but he never lost sight of the merits of this adversary, whose death he mourned, ordering his sons to transport Aemilianus' body to the crematory pyre. Celebrated for his eloquence and his taste for the Arts, he died in 116/115 BC. He was generally respected as the paradigm of the fortunate Roman for from an illustrious birth he united all manner of civil and military honours, and left a large family of four sons, of whom one was then consul, two had already been and one would be soon. His two sons in law, Publius Cornelius Scipio Nasica and Gaius Servilius Vatia would also attain the consulship.
Танымал мәдениетте
Метелл рөлін Гордон Митчелл 1961 жылғы "Сентурион" фильмінде ойнады. Арман Чарльз Караффтың "Метел қоршауды көтеруі" атты картинасы, б.з.д. 142 жылы Метеллдің Центобригия қаласының қоршауын көтеріп, күнәсіз адамдардың өмірін сақтап қалғандығы туралы аңызды бейнелейді.
Metellus was played by Gordon Mitchell in the 1961 film The Centurion. "Metellus raising the siege", a painting by Armand Charles Caraffe, commemorates the legend of Metellus lifting the siege of Centobrigia in 142 BC, in order to spare the lives of innocents.