Кіріспе

Екіншілік жауапкершілік немесе тікелей құқық бұзушылыққа қатысты жауапкершілік, басқа тараптың тікелей құқық бұзушылық әрекеттерін маңызды түрде қолдаған, жеңілдеткен, ынталандырған немесе оларға жауапты болған жағдайда туындайды. АҚШ-та тауар таңбалары мен патенттер үшін екіншілік жауапкершілік ережелері заңмен бекітілген, бірақ авторлық құқыққа қатысты мәселелерде бұл тек сот практикасының қалыптасуының нәтижесі болды. Яғни, екіншілік жауапкершілікке қатысты теориялар мен саясатты Конгресс емес, соттар дамытты.

Бұрынғы сот практикасы

Авторлық құқық бойынша екіншілік жауапкершілік жеке-жеке істер бойынша қабылданған шешімдер арқылы қалыптасты. Яғни, нақты немесе жиынтықталған теория болған жоқ. Бұдан бөлек, патенттік және авторлық құқыққа қатысты істер көбінесе бір-біріне сілтеме жасайды. Мысалы, «Калем Ко.» v. «Харпер Бразерс» (фильмнің продюсері «Бен Гур» фильмін өзі бұзбаса да, бұзушылық тудырған фильмді жасау және тарату үшін жауапты болды), «Шапиро, Бернштейн және Ко.» v. «H. L. Green Co.» (бұзушылық жасайтын дыбыс жазбаларын сатқан дүкендегі стенд және дүкен соңында жауапты деп танылды) және «би залы» деп аталатын істер (ойын-сауық орнының операторы ғимаратты тиімді бақылағандықтан және кіру билеттерінен тікелей қаржылық пайда алғандықтан жауапты деп танылды). 1790 жылғы Авторлық құқық туралы заңда құқық бұзушылықтың нақты анықтамасы келтірілмеген, тек «автордың немесе иесінің келісімінсіз және мақұлдауысыз кез келген қолжазбаны басып шығаратын немесе жариялайтын кез келген адам немесе адамдар осы зияннан туындаған барлық залапты төлеуге міндетті» делінген. 1909 жылғы Авторлық құқық туралы заң да кез келген адам авторлық құқықты бұзса, «АҚШ-тың авторлық құқық заңдарымен қорғалған кез келген шығарманың авторлық құқығын бұзған жағдайда» түрлі шаралар қолдануға жауапты екенін қарастырды. 1909 жылғы Авторлық құқық туралы заң тікелей құқық бұзушылық жасағаннан өзге тараптың әрекеттері үшін жауапкершілікті нақты белгілемесе де, осы заң бойынша қарастырылған бірнеше іс екіншілік жауапкершілікке тарту шарттарын анықтады. Соттардың авторлық құқықты бұзушылыққа себепкер болған немесе одан пайда тапқан адамдарға қатысты жауапкершілікті біртіндеп мойындауының мысалдары – «Фишел v. Люкель» және «Калем Ко.» v. «Харпер Бразерс».

Түрлері

Жалпы, соттар екіншілік жауапкершіліктің екі түрін қалыптастырды: орынбасарлық жауапкершілік және серіктестік жауапкершілік. Осы жауапкершілік түрлері арасындағы шекара шамалы болғанымен, екіншілік жауапкершіліктің барлық түрлері үшін негізгі шарт – бұзушылықтың бастапқы әрекеті (немесе әрекеттері) болуы керек. Дегенмен, серіктестік бұзушылықтан айырмашылығы, орынбасарлық жауапкершілікте білу – міндетті элемент емес. 907 F. Supp. 1361, **36, 3 NIMMER ON COPYRIGHT § 12.04{A}{1}, 12 70 бет (1995).

Кейбір ғалымдар MGM Studios, Inc. v. Grokster, Ltd. ісінде қабылданған белсенді ынталандыруды екіншілік жауапкершіліктің жаңа түрі деп жіктеді, себебі ол әрекетсіздікке емес, тікелей ынталандыру әрекеттеріне негізделген; сондай-ақ, бұзушылық әрекеттерін жасауға бағытталған нақты ниет осы талдаудың маңызды факторы болып табылады.

Болашақта

АҚШ соттарының екінші жауапкершілікті болашақта қалай қарастыратыны белгісіз. Кейбір сот шешімдері мен мамандар екінші жауапкершілікті шығын-пайданы талдау, көп факторлы теңгерімге негізделген сынақтар арқылы немесе оны техникалық еңбек жобаларына немесе бизнес-модельдерге байланыстыру арқылы кеңейтуді ұсынды. Еуропалық Одақтың ұсынылып жатқан директивасы заңбұзушылыққа көмектесуді жауапкершілікке тартуға мүмкіндік береді. Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, осы мәселеде келісімнің болмауын қорытындылауға болады.