Кіріспе

Уильям Роберт Гилфойл (8 желтоқсан 1840 жыл - 25 маусым 1912 жыл) – ағылшын ландшафт бағбаны және ботанигі, Австралияның Виктория штатындағы Корольдік ботаникалық бақтардың негізін салушы ретінде танылған және Мельбурн мен Виктория аймағындағы көптеген саябақтар мен бақтардың жобасын жасаған адам.

Жас шағы мен отбасы

Гилфойл Англияның Челси қаласында Шарлотта (туған тегі Делафос) және Майкл Гилфойлдың (1809–1884), ландшафт дизайнері және балабақша иесі отбасында дүниеге келді. Уильям төрт баланың бірі еді. Отбасы 1849 жылы "Стэдфаст" кемесімен Сиднейге көшіп келді. Кейіннен, келгеннен соң Майкл Гилфойл Томас Сатклиф Мортқа тиесілі жерде Double Bay-де Гилфойлдің экзотикалық балабақшасын ашты. Ол өзінің көшет дақылдары арқылы экзотикалық Жакаранда ағашының жетекші жеткізушісі болды. Уильям Гилфойл Глэйбтегі Линдхерст колледжінде жеке білім алды, онда Уильям Вуллс, Уильям Шарп Макли (1792–1865) және Джон МакГилливрэй (1821–1867) оған ботаникалық білім берді, олардың барлығы оны әкесінің жолын қууға ынталандырды. 1868 жылы Уильям Гилфойл Тынық мұхиты айналасында саяхат еткен HMS Challenger ғылыми экспедициясының құрамына қабылданды. Ол саяхатын акварель суреттерімен және Сидней поштасындағы егжей-тегжейлі сипаттамасымен тіркеді. Гилфойл Твид өзенінің аңғарында қоныстанды, онда темекі және қант қамысын өсірді, сондай-ақ танымал неміс ботанигі Фердинанд фон Мюллермен алғаш рет кездесті.

Мельбурн ботаникалық бақтары

1873 жылғы сәуірде Мюллер Гилфойлия туысын құрды және Уильям Гилфойлды «жинаушы ретінде ерекше көзге түскен» деп сипаттап, оның жинақтау қабілетіне үлкен үміт артып отырды. Мюллердің пікірі 1873 жылғы 21 шілдеде Гилфойл Мельбурн Корольдік ботаникалық бақтарының директоры болып тағайындалғаннан кейін өзгерді. Ол Гилфойлды «ғылыми білімі жоқ гүлханашы» деп айыптап, оның жұмысқа орналасуына жауапты министрдің әйелімен туыстығы себеп болғанын мәлімдеді. Мюллер 1882 жылғы ботаникалық тізімінде Гилфойлияны Каделлия туысының құрамына енгізіп, жойды. Мюллер ботаникалық бақтарға ғылыми және білім беру бағытын берді, бірақ бұл ықпалды мельбурндықтардың сынға ұшырады, олар бақтарды көбірек эстетикалық тұрғыдан демалысқа ыңғайлы етуді қалады. Уильям Гилфойл бақтардың әлемге әйгілі «көркем» ландшафт стилін жасауға кірісті. Келесі 35 жыл бойы Гилфойл кең жасыл алаңдар, иректелген жолдар мен жарқыраған көлдерді жасап, әр бұрышта жаңа көріністер ашылатын бірнеше панорамалар құрды. Саздық пен лагуна Ярра өзенінен Карло Катанидің (1852–1918), Қоғамдық жұмыстар департаментінің инженерінің басшылығымен бөлінді, бұл Гилфойлға бақтың сұлулығын арттыратын әшекейлі көлдер тізбегін жасауға мүмкіндік берді. Гилфойлдың жобаларының ерекшелігі – бақта павильондар, жазғы үйлер, ротондалар және «ғибадатханалар» сияқты оннан астам құрылыстардың салынуы болды. Бұл құрылыстар көбінесе жолдардың қиылысында орналасқан және әдемі көріністерді пайдаланды. Сонымен қатар, олар Мельбурнның ыстық жазынан және болжамсыз жаңбырдан қорғануға қажетті ғимараттар болды. Мысалы, Роза павильоны жаз айларында музыкалық концерттерге пайдаланылды. Тағы бір монумент – «Желдер ғибадатханасы» губернатор Чарльз Ла Тробке арналған және Уильям Гилфойл Ботаникалық бақта орнатқан. Ғибадатханада әдеттегі 8 немесе 12 бағананың орнына 10 бағана бар, олар компастың төрт бағытына оңай бөлінеді. Тарихшы Кен Даксберидің сөзіне сүйенсек, мұндай құрылыстар пейзажға көркемдік сұлулық қосып, жолдар бойындағы назар аударарлық жерлерді ерекшелендірді және Стурхед сияқты классикалық «Ағылшын ландшафт мектебінің» бақтарындағы үңгірлер, классикалық ғибадатханалар, фолли, шатырлар мен пагодалар сияқты қызмет атқарды. Guilfoylia monostylis – Surianaceae туысына жатады. Мельбурн ботаникалық бағында Гилфойл газон және жақында, 2013 жылы жақын маңдағы Ковентри-стрит-СаутБанктегі Ботаникалық бақтардың қарама-қарсы жағында салынған пәтерлер үйіне Гилфойл деген ат берілді.