Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Экономикада мәзір құны – фирманың бағаларын өзгертуге байланысты туындайтын шығын. Бұл жаңа кейнсиандық экономистер ұсынған макроэкономикадағы бағалардың тұрақсыздығын түсіндіретін микроэкономикалық түсініктердің бірі. Бұл термин бастапқыда мейрамханалардың бағаларды өзгерту үшін жаңа мәзірлер басып шығаруға кеткен шығындарынан туындаған. Бірақ экономистер оның мағынасын бағаларды өзгертуге байланысты шығындарды жалпылай түсіну үшін кеңейтті. Мәзір құнына тұтынушыларды хабардар етуге, баға өзгертуді жоспарлауға және оны қабылдауға, сондай-ақ тұтынушылардың жаңа бағамен тауар сатып алуға құлшынбауына байланысты шығындар жатады. Сонымен қатар, компаниялар интеллектуалды баға белгілеу стратегияларын әзірлеу арқылы мәзір құнын төмендетіп, баға өзгерту қажеттілігін азайта алады.
In economics, the menu cost is a cost that a firm incurs due to changing its prices. It is one microeconomic explanation of the price stickiness of the macroeconomy put by New Keynesian economists. The term originated from the cost when restaurants print new menus to change the prices of items. However economists have extended its meaning to include the costs of changing prices more generally. Menu costs can be broadly classed into costs associated with informing the consumer, planning for and deciding on a price change and the impact of consumers potential reluctance to buy at the new price. At the same time, companies can reduce menu costs by developing intelligent pricing strategies, thereby reducing the need for changes.
Меню шығындары мен номиналды қатаңдығы
Меню шығындары – кәсіпорның клиенттерге ұсынатын бағаларын өзгерту кезінде туындайтын шығындар. Типик мысал – дүкендегі тауарлардың бағасын өзгерту қажет болғанда жаңа мәзірді қайта басып шығаруға мәжбүр болатын мейрамхана. Осылайша, меню шығындары – номиналды қатаңдыққа әкелуі мүмкін факторлардың бірі. Фирмалар бағаның жалпы деңгейі, өнім құны, нарық құрылымы, реттеу және сұраныс деңгейінің өзгеруіне байланысты бағаларды жиі өзгерту туралы шешім қабылдауға келеді. Нарықта жиі өзгерістер болғанымен, бизнес меню шығындарына байланысты осы өзгерістерді көрсету үшін бағаларды жаңартуға тартыншақ болуы мүмкін. Егер меню шығыны баға өзгертуден күтілетін кіріс өсімінен жоғары болса, фирмалар теңгерімсіздікте қалып, бастапқы баға деңгейін сақтауды жөн көреді. Нақты баға деңгейі нарықтағы өзгерістерге қарамастан тұрақты болса, нарықта номиналды қатаңдық немесе бағаның жабысқақтығы бар деп есептеледі. Мысалы, мейрамхана жаңа мәзірді басып шығару шығындарын өтеу үшін баға өзгерісі жеткілікті қосымша кіріс әкелгенге дейін бағасын өзгертуден аулақ болуы керек. Осылайша, меню шығындары басқа салалар мен нарықтарда айқын номиналды қатаңдық тудыруы мүмкін, жеткізушілер мен дистрибьюторлардың тізбекті реакциясы арқылы олардың бүкіл индустрияға әсерін күшейтеді.
Menu costs are the costs incurred by the business when it changes the prices it offers customers. A typical example is a restaurant that has to reprint the new menu when it needs to change the prices of its in store goods. So, menu costs are one factor that can contribute to nominal rigidity. Firms are faced with the decision to alter prices frequently as a result of changes in the general price level, product costs, market structure, regulation and demand level. Despite frequent market changes, businesses may be hesitant to update prices to reflect these changes due to menu costs. If the menu cost outweighs the expected increase in revenue associated with the price change firms would prefer to exist in disequilibrium and stay at the original price level. When the nominal price level remains constant despite market change is said that there is nominal rigidity or price stickiness in the market. For example, a restaurant should not change its prices until the price change generates enough additional revenue to cover the cost of printing a new menu. Thus, menu costs can create considerable nominal rigidity in other industries or markets, essentially amplifying their impact on the entire industry through a chain reaction of suppliers and distributors.
Тарих
Меню шығындарының тұжырымдамасын бастапқыда Айтан Шешинский мен Йорам Вайс (1977) инфляцияның баға өзгерісінің жиілігіне тигізетін әсерін қарастырған зерттемелерінде енгізді. Шешинский мен Вайс тіпті толық күтілетін инфляцияның кәсіпорын үшін нақты мәзір шығындарын тудыратынын көрсетті. Олардың пікірінше, инфляциялық ортада кәсіпорындар бағаны үнемі өзгертудің орнына дискретті секірістермен өзгертеді. Бұл, кірістердің өсуі күтілген кезде бағаны өзгертудің тұрақты шығындарын негіздемелендіреді. Меню шығындарын номиналды баға қатаңдығының бір аспектісі ретінде қолдану идеясын бірнеше жаңа кейнсиандық экономистер 1985–1986 жылдары дербес ұсынды. 1985 жылы Грегори Манкиу тіпті кішкентай ғана мәзір шығындарының тиімсіз баға реттеуіне және тепе-теңдікті әлеуметтік жағынан оңтайлы деңгейден төмендетуіне алып келетінін тұжырымдады. Ол сондай-ақ, осыдан туындайтын әлеуметтік зиянның мәзір шығындарынан әлдеқайда көп екенін атап өтті. Джордж Акерлоф пен Джанет Йеллен шектеулі рационалдыққа байланысты фирмалардың пайда аз болса бағаларын өзгертуге құштар болмайтынын айтты. Бұл шектеулі рационалдық номиналды бағалар мен жалақыда инерцияға алып келеді, бұл номиналды бағалар мен жалақы тұрақты болғанда өнімнің құбылуына әкелуі мүмкін. Оливье Бланшар мен Нобухиро Кийотаки мәзір шығындары идеясын бағалармен қатар жалақыға да қатысты қолданды. Жаңа кейнсиандық түсіндірме бағаның жабысқақтығын бағаны (және жалақыны) белгілейтін агенттермен толық емес бәсекелестікті енгізуге негізделген. Бұл макроэкономикада толық бәсекелестік моделін пайдаланудан, баға мен жалақыны белгілейтін агенттермен толық емес бәсекелестік тепе-теңдігін пайдалануға көшуді бастады (көбінесе монополиялық бәсекелестікті қабылдау). Хью Диксон мен Клаус Хансен тіпті мәзір шығындары экономиканың шағын секторына ғана қолданылса да, ол экономиканың қалған бөлігіне әсер ететінін және сұраныстың өзгеруіне жауап ретінде экономиканың қалған бөлігіндегі бағалардың сезімталдығын азайтатынын көрсетті. 2007 жылы Михаил Голосов пен Роберт Лукас стандартты бизнес айналым моделіндегі баға түзетуінің микродеректерге сәйкес болуы үшін қажетті мәзір шығындарының мөлшерінің сенімділікке сыймайтынын анықтады, бұл мәзір шығындары туралы аргументті қолдауға жеткіліксіз. Бұл модельдерде "нағыз қатаңдық" болмауы себебінде жатыр. Бұл, факторлық бағалардың (мысалы, жалақының) үлкен түзетулерінен туындаған табыс маржасының қысылуын болдырмайтын қасиет. Қазіргі заманғы жаңа кейнсиандық модельдер бұл мәселені еңбек нарығы сегменттелген деп есептеу арқылы шешеді, сондықтан белгілі бір фирманың жұмыспен қамту көлемінің ұлғаюы басқа фирмалардың табысын төмендетпейді.
The concept of the menu cost has originally introduced by Eytan Sheshinski and Yoram Weiss (1977) in their paper looking at the effect of inflation on the frequency of price changes. Sheshink and Weiss concluded that even fully anticipated inflation results in an actual menu cost for the business. They suggested that businesses will change prices in discrete jumps rather than continual changes when in an inflationary environment. This justifies the fixed costs of changing prices when revenues are expected to increase. The idea of applying menu costs as an aspect of Nominal Price Rigidity was simultaneously put forward by several New Keynesian economists in 1985–1986. In 1985, Gregory Mankiw concluded that even small menu costs create inefficient price adjustment and push equilibrium below the point which is socially optimal. He further suggested that the subsequent loss of welfare far exceeds the menu cost that causes it. George Akerlof and Janet Yellen put forward the idea that due to bounded rationality firms will not want to change their price unless the benefit is more than a small amount. This bounded rationality leads to inertia in nominal prices and wages which can lead to output fluctuating at constant nominal prices and wages. The menu cost idea was also extended to wages as well as prices by Olivier Blanchard and Nobuhiro Kiyotaki. The new Keynesian explanation of price stickiness relied on introducing imperfect competition with price (and wage) setting agents. This started a shift in macroeconomics away from using the model of perfect competition with price taking agents to use imperfectly competitive equilibria with price and wage setting agents (mostly adopting monopolistic competition). Huw Dixon and Claus Hansen showed that even if menu costs were applied to a small sector of the economy, this would influence the rest of the economy and lead to prices in the rest of the economy becoming less responsive to changes in demand. In 2007, Mikhail Golosov and Robert Lucas found that the size of the menu cost needed to match the micro data of price adjustment inside an otherwise standard business cycle model is implausibly large to justify the menu cost argument. The reason is that such models lack "real rigidity". This is a property that markups do not get squeezed by large adjustment in factor prices (such as wages) that could occur in response to the monetary shock. Modern New Keynesian models address this issue by assuming that the labor market is segmented, so that the expansion in employment by a given firm does not lead to lower profits for the other firms.
Меню шығындары мен инфляция
Біз интуитивті түрде менюдегі баға мен инфляция арасындағы байланыс өте қарапайым деп ойлауымыз мүмкін. Кез келген менюлік шығын моделінің негізгі болжамы – белгілі бір уақыт аралығында бағаны қайта қарастыратын фирмалардың үлесі инфляция деңгейінің өсуімен бірге өседі. Дефляция үшін тіпті үлкен дезинфляция да, сенімді түрде жүзеге асырылса, аз нақты әсер етеді. Яғни, инфляция деңгейі жоғары болған сайын, менюлік шығын төмендейді. Бұл екеуі арасында анық оң корреляция болуы мүмкін. Бірақ шын мәнінде жағдай басқаша болуы мүмкін. Михаил Голосов және авторлар 2007 жылғы зерттеуде менюлік шығынның өзгеруінің (яғни, менюдегі баға түзетулерінің) нақты себебі – ерекше жағдайларда болатын күтпеген шоктар екенін анықтады. Модельдегі ерекше шоктарды тоқтату арқылы, баға түзету жиілігі жоғары инфляциялық ортада шамамен өзгермейді, бірақ инфляция төмен болғанда айтарлықтай төмендейді. Яғни, тұрақты жоғары инфляция жағдайында сатушылар меню бағаларын жиі түзетпейді. Михаил Голосов және авторлар сонымен қатар ерекше шоктардың қалай жұмыс істейтінін түсіндірді. Идиосинкратиялық шоктар бағаның кенеттен өзгеруі сияқты көрінсе де, олардың ең маңызды рөлі – өнімділікке немесе сұранысқа тигізетін шок. Яғни, бұл жай ғана валюта мөлшерінің кенеттен өсуі емес, сондықтан валютаның менюлік шығынға әсер етудегі рөлі бейтарап. Екінші жағынан, баға түзетулерінің көп бөлігін ерекше шоктар тудырса да, жаңа бағалар фирма деңгейіндегі және жалпы шоқтардың әсерін көрсетеді. Осылайша, тіпті баға өзгерісіне жеткілікті емес шағын инфляциялық шок та, фирмалар басқа шоқтарға жауап бергенде жаңа бағаларға жылдам әсер етеді. Қорыта айтқанда, менюлік шығындардың мәні – ақшалай факторларға қарағанда, кәсіпорынға тікелей әсер ететін нақты факторлардың нәтижесі болып табылады. Сондықтан осы мақаланың алдыңғы бөлімінде «Менюлік шығынға әсер ететін факторлар» тақырыбын талқылағанда, бағаны реттеу, өнімнің айнымалы саны және сала/нарық сияқты нақты факторлар ғана айтылды.
We may intuitively think that the relationship between menu cost and inflation rate may be very simple. A key prediction of any menu cost model is that the fraction of firms that re price in a given time interval will increase with increases in the inflation rate. And for deflation, even large disinflations have small real effects if credibly carried out. So, the higher the inflation rate, the lower the menu cost. The two may be a clear positive correlation. But the actual situation may not be the case. Mikhail Golosov et al. found in a 2007 study that the real cause of menu cost changes (i. e. menu price adjustments) comes from idiosyncratic shocks – kind of unexpected shocks. When the idiosyncratic shocks in the model are shut down, the frequency of price adjustments is roughly unchanged in high inflationary environments but it is much reduced when inflation is low. That is to say, in the context of stable high inflation, sellers will not frequently adjust menu prices. Mikhail Golosov et al. also explained the way in which idiosyncratic shocks work. Although idiosyncratic shocks may seem like a sudden change in price, their most important role is shocking to productivity or demand. That is to say, it is not simply a sudden increase in the amount of currency therefore, the role of currency in influencing menu costs is neutral. On the other hand, eventhough idiosyncratic shocks cause most of the price adjustments, new prices reflect both firm level and aggregate shocks. Thus even a small inflationary shock, one which is not sufficient to lead to a price change on its own, is quickly reflected in new prices as firms react to other shocks. To summarize, the essence of menu costs is the result of actual factors affecting the enterprise, rather than monetary factors. This is also why when discussing "Factors influencing menu costs" in the previous section of this article, only actual factors such as Pricing regulation, Number of product variables, and Industry/market are mentioned.