Кіріспе

Лейбництің философиялық еңбегі «Монадология» (1714 ж.) – Готфрид Лейбництің кейінгі философиясының ең белгілі туындыларының бірі. Бұл шағын мәтін 90-ға жуық абзацта қарапайым субстанциялар, яғни монадтардың метафизикасын баяндайды.

Мәтін

1712 жылдан 1714 жылдың қыркүйегіне дейін Венада болған соңғы сапарында Лейбниц өзінің философиясын қысқаша баяндайтын мақсатта француз тілінде екі қысқа мәтін жазды. Оның қайтыс болғаннан кейін, князь Евгений Савойскийге арналған Principes de la nature et de la grâce fondés en raison еңбегі Нидерландыда француз тілінде жарық көрді. Христиан Вольф және оның серіктестері екінші мәтіннің неміс және латын тілдеріндегі аудармаларын жариялады, ол кейіннен "Монадология" деп аталды. "Принциптердің" голланд басылымын көрмегендіктен, олар оның "Монадологияның" француз тіліндегі түпнұсқасы деп ойлады, бірақ ол 1840 жылға дейін жарияланбады. Неміс тіліндегі аудармасы 1720 жылы Lehrsätze über die Monadologie деген атпен, ал келесі жылы Acta Eruditorum латын тіліндегі нұсқасын Principia philosophiae деп басып шығарды. Мәтіннің үш түпнұсқа қолжазбасы сақталған: біріншісі Лейбництің өзі жазған, түзетулермен толықталған, ал қалған екісі де түзетулер енгізілген, бірақ олардың арасында айырмашылықтар бар. Лейбниц өзі "Теодицея" ("Құдайды ақтау") еңбегінің абзацтарына сілтемелер қосты, оқырмандарды толық ақпарат алу үшін сол жерге жолдады.

Контекст

Монада, сөз және идея Батыс философиялық дәстүріне жатады және оны түрлі авторлар пайдаланған. Лейбниц, өте көп оқыған адам болғандықтан, мұны білмеуі мүмкін емес, бірақ ол 1696 жылдың ортасына дейін өзінің «Жаңа жүйесін» басып шығаруға жібергенге дейін оны қолданған жоқ. Ол осы кезеңде дамыған өз философиясын түсіндіруге ыңғайлы жол тапқан сияқты. Оның ұсынысын кейінгі картезиандықтар дамытқан кездейсоқтықтың өзгеше түрі деп қарастыруға болады. Лейбниц барлық басқаларымен үйлесімді, алдын ала белгіленген тәртіппен әрекет ету үшін жеке-жеке «бағдарламаланған» шексіз көп заттар бар екенін болжады. Бұл – алдын ала белгіленген үйлесім, ол сана мен дене мәселесін шешті, бірақ заттар арасындағы кез келген өзара әрекеттесуді жалған көрініс деп жариялауға бағасын төледі.