Шеноут Атрипский – Египеттік әулие, Ақ монастырьдың басшысы (465 ж. ө.). Копт православиесіндегі ең танымал қасиетті тұлғалардың бірі. Тарихы, өмірі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
465 жылы қайтыс болған египеттік аббат және әулие.
Egyptian abbot and saint (d. 465)
Атриптің Шеноте, сондай-ақ Ұлы Шеноте немесе Архимандрит Шеноте (копт: Ⲁⲃⲟⲧ Ϣⲉⲛⲟⲩϯ) Египеттегі Ақ монастырьдің аббаты болған. Ол Шығыс православие шіркеулерінде әулие саналады және Копт православие шіркеуінің ең танымал әулиелерінің бірі.
Shenoute of Atripe, also known as Shenoute the Great or Saint Shenoute the Archimandrite (Coptic: ) was the abbot of the White Monastery in Egypt. He is considered a saint by the Oriental Orthodox Churches and is one of the most renowned saints of the Coptic Orthodox Church.
Ерте өмір
Шеноуте төртінші ғасырдың ортасында дүниеге келді (348 жылғы шамамен мерзім жиі айтылады, бірақ барлығы бірдей қабылдамайды, бұл оның монастырындағы 12 немесе 13 ғасырға жататын жазуға негізделген). 385 жыл шамасында Шеноуте Жоғарғы Египеттегі Ақ монастырьдың басшысы болды. Көптеген адамдар Шеноуте Ақ монастырьдың негізін қалаушы Пакольдің тікелей ізбасары болды деп есептейді. Дегенмен, Шеноутенің әдеби еңбектерін зерттеу арқылы Пакольдың 370-ші жылдары қайтыс болғаны және одан кейін Шеноуте емес, басқа басшы – Ебо басқарғаны анықталды. Ебо монастырь басшысы болған кезде туған рухани дағдарыс, көрінетін тәндік күнәмен байланысты болған бұл дағдарыс, Шеноутеге көзге түсуге және Ебоның тікелей ізбасары болуға жағдай жасады.
Shenoute was born in the middle of the fourth century CE (the date 348 CE, often mentioned but not universally accepted, is based on an inscription in his monastery, dating from the 12th or 13th century). Around 385 CE, Shenoute became the father of the White Monastery in Upper Egypt. It has often been assumed that Shenoute was the immediate successor of the White Monastery's founder, Pacol. However, the reconstruction of Shenoute's literary corpus made it possible to realize that Pacol died in the 370s and was then succeeded not by Shenoute but by another father, Eboh and that a spiritual crisis during Eboh's tenure as head of the White Monastery, a crisis which seems to have involved carnal sin, enabled Shenoute to come to prominence and to become Eboh's immediate successor.
Ефесте өткен соборда
Жоғарғы Египеттегі зор беделі мен православиеге деген ынтасының арқасында, Шеноуте 431 жылы Эфесте өткен Экуменикалық кеңесте Александрия шіркеуін өкілдік ету үшін Ұлы Кириллмен бірге жүруге шақырылды. Ол жерде Шеноуте Константинополь епископы Несторийдің адалдығын жоюға Кириллге қажетті рухани қолдау көрсетті. Несторийдің соңынан Ахмимге, Шеноутенің туған жеріне жер аударылуы, осы кеңеске қатысушыларға Шеноуте қалдырған күшті әсердің куәсі болды.
Because of his popularity in Upper Egypt and his zeal for Orthodoxy, Shenoute was chosen by Saint Cyril the Great to accompany him in representing the Church of Alexandria at the Ecumenical Council of Ephesus in 431 CE. There he provided the moral support that Saint Cyril needed to defeat the heresy of Nestorius, Bishop of Constantinople. The eventual exile of the latter to Akhmim, Shenoute's backyard, was a testimony to the impression that Shenoute had made upon the attendees of this council.
Өлім
7 эпип (14 шілде) 466 жылы, қысқа аурудан кейін, мүмкін, шамасы қартайғандықтан туған аурудан, Шенуте монахтарының куәлігінде қайтыс болды.
On 7 Epip (14 July) 466 CE, following a short illness possibly brought upon by advanced age, Shenoute died in the presence of his monks.
Монастырға әсері
Әулие Пигольден мұра еткен Шеноуте, Пахомий жүйесіне негізделген, бірақ одан да қатаң және талапкер монастырьды иеленді. Бұл оның ізбасарларының санын азайтты және, мүмкін, дамудың орнына құлдырауға себеп болды. Шеноуте айналадағы орта мен адамдардың өмір салтына сәйкес келетін, азырақ қатаң және толыққанды жүйені енгізді. Бұл жаңа жүйенің ерекшелігі – жаңа келгендердің сөздерін дәл оқып, орындауы тиіс келісім (диатека) болды. Онда былай делінген:
From his uncle, Saint Pigol, Shenoute inherited a monastery based on the Pachomian system, though more austere and stringent. This made its followers few in number and probably promoted decline rather than growth. Shenoute implemented a more comprehensive system that was less stringent and more suitable to the surroundings and the background of the people. This new system had an unusual component, which was a covenant (diatheke) to be recited and adhered to literally by the new novices. It read as follows:
Осы келісімді бұзғандар монастырьдан толығымен қуылды. Бұл шаруа монахтар үшін дерлік өлім жазасы есептелді. Шеноуте монастырлық жүйесінің тағы бір ерекшелігі – жаңа монахтардың монах ретінде қабылданғанға дейін монастырьдан тыс белгілі бір уақыт өмір сүруі керек болды. Бұл Нитриялық монастырлық жүйесімен қайшы келеді, онда монахтар монастырлық өмірде жетілгеннен кейін ғана монастырлық қоныстан алысқа шығуға рұқсат алатын. Шеноуте монахтардың намаз бен құлшылықтан басқа уақытын Нитриялық монахтарға қарағанда монастырьде әртүрлі жұмыстарға жұмсады. Олар дәстүрлі арқан және себет тоқудан бөлек, зығыр өсіру, мата тігу, былғары өңдеу, аяқ киім жасау, кітап жазу және мұқаулау, ағаш өңдеу, металл және керамика жасаумен айналысты. Шенуданың айтуынша, монастырь монахтары бұрынғы мамандықтарын сақтауға тырысты. Осы іс-әрекеттердің нәтижесінде монастырь 52 шаршы километр (шамамен) жерді алып жатқан, өзін-өзі қамтамасыз ететін үлкен кешенге айналды. Монастырь басшысы ретінде Шеноуте монахтар арасында сауаттылықтың қажеттігін мойындады. Сондықтан ол барлық монахтар мен кесіптерден оқуды үйренуді талап етті және олардың көптегенін қолжазба жазу өнерін меңгеруге ынталандырды. Бұл монастырьға кіруді одан да тартымды етті, ал қуу қаупі одан да ауыр болды.
Transgressors of that covenant were expelled from the monastery altogether. This was considered a near death sentence for those peasant monks. Another interesting feature of Shenoute's monastic system was the requirement for the new novices to live outside the monastery for a period of time before they were deemed worthy to be consecrated as monks. This seemed to be at odds with the Nitrian monastic system, which allowed the monks to live away from the monastic settlements only after they became proficient in the monastic life. Shenoute also utilized the time of the monks, outside prayer and worship, in more varied tasks within the monastery than the Nitrian monks were exposed to. Aside from the traditional trades of rope and basket weaving, the monks engaged in weaving and tailoring linen, cultivation of flax, leather work and shoemaking, writing and bookbinding, carpentry, and metal and pottering making. All in all, Shenouda tried as much as possible to employ the monks in their old professions. Such activities made the monastery a vast self supporting complex, which occupied some 20 square miles (52 km2) of land. As a monastic leader, Shenoute recognized the need for literacy among monks. So he required all his monks and nuns to learn to read and encouraged more of them to pursue the art of writing manuscripts. This made the monastery more and more appealing to belong to and consequently made the threat of expulsion more painful.
Ұлттық көшбасшы ретінде қалдырған мұрасы
Шенеуттің мадақтау өмірбаянын жазған шәкірті және өмірбаянын жазған Киса (Беза) Шенеуттің кедей копт шаруаларына көмекке келген бірнеше оқиғаны баяндайды. Бірде ол Ахмимге барып, кедейлерді қысымға алып, зорлық көрсеткен бір пұтқа табынушыны жазалады (Vita #81 2). Тағы бір жолы ол шаруалардың қайғысына себеп болған нәрсені жоюға тырысты, себебі Панелеудің пұтқа табынушы жер иелері оларды бұзылған шараптарын сатып алуға мәжбүр еткен (Vita #85 6). Үшінші рет ол өмірін қауіпке тігіп, Псойдегі тұтқындарды Блемиелік жауынгерлердің қолынан босатуды сұрап, сәтті нәтижеге жетті (Vita #89). Ол кейде биліктегілерге, соның ішінде Рим императоры Феодосий I-ге шаруалардың мүддесі үшін жүгінді. Қорыта айтқанда, Шенеут өз халқының қиын жағдайын толыққанды түсініп, олардың адал қорғаушысы және беделді көшбасшысы болды.
In his laudatory Life of Saint Shenoute, his disciple and biographer Saint Wissa (Besa) recounts several incidents of Shenoute coming to the aid of poor Coptic peasants. One time he went to Akhmim to chastise a pagan because of the oppression he was inflicting on the poor (Vita #81 2). Another time he acted to eliminate the cause of grief of the peasants, that the pagan landlords of Paneleou forced them to buy the latter's spoiled wine (Vita #85 6). On a third occasion he risked his life to successfully ask for the freedom of the captives at Psoi from the hands of the Blemmyes warriors (Vita #89). He also at times appealed on behalf of the peasants to those in power, including the Roman emperor Theodosius I. In summary, Shenoute fully recognized the misery of his people and emerged as their sincere advocate and popular leader.
Шығармалары мен аудармалары
Шенуттің еңбектеріне қол жеткізу және оларды түрлі нұсқалар бойынша қайта құру қиындық тудырды. Оның еңбектері түсінікті жазылған қолжазбалардың саны көп емес, және ол христиандық тарихының ерте кезеңінде қолданыстан шыққан копт тілінде жазған, бұл оның жазбаларын түсініксіз етіп қойды. Ұзақ уақыт бойы оның еңбектері таралмай, қалған қолжазбалар сол кезден бастап тозуға ұшырады. Шенут өзінің әдеби еңбектерін екі жинаққа жинауға жауапты болды, олар кейін таралды. Бұл – Канондар мен Сөздер (немесе Логостар). Иоганн Лейпольдт оның еңбектерінің бірнеше томын жариялады, бірақ ол барлық қолжазбаларға қол жеткізбегендіктен, ғылыми басылым шығармады. Осы екі жинақтың таралған тәсілі мен құрылымы алғаш рет Стивен Эммельдің диссертациясында қайта жаңғыртылды. Дуайт Янг осы еңбектің бірнеше копт тіліндегі басылымдарын ағылшын тіліне аудармасымен бірге жариялады. Бентли Лейтон оның басқаруына қатысты копт тіліндегі жаңа мәтіндерді және олардың аудармаларын жариялады.
There has been difficulty in accessing and reconstructing the works of Shenoute for a variety of readings. The number of legible manuscripts his works survive in are not many, and he wrote in Coptic, which is a language that ceased in use early in the history of Christianity, which added to the obscurity of his writings. For a long time, his works stopped being transmitted, and the remaining manuscripts were subject to decay from then one. Shenoute was responsible for collecting his own literary works into two collections, which were then transmitted. These were the Canons and the Discourses (or Logoi). Johannes Leipoldt published several volumes of his works, although he did so without access to all the manuscripts and so did not produce a critical edition. The transmission and structure of these two collections were first reconstructed in a dissertation by Stephen Emmel. Dwight Young has published some Coptic editions of this work with English translation. Bentley Layton has additionally published new Coptic texts of his rule and their translations.