Кіріспе

Сидни Гиллиаттың 1946 жылғы британдық фильмі. «Жасыл қауіп» – Кристианна Брэндтің 1944 жылғы осы аттас детективтік романы негізінде түсірілген 1946 жылғы британдық триллер. Режиссері – Сидни Джиллиат, басты рөлдерде – Сали Грей, Тревор Ховард, Розамунд Джон, Лео Генн және Алястер Сим. Фильм Англиядағы Пайнвуд студиясында түсірілді. Атауы анестезиологтар қолданатын газ баллондарының түспен белгілену жүйесіне сілтеме жасайды.

Сюжет

Инспектор Кокрилл Скотланд-Ярд басшысына 1944 жылдың 17 тамызынан басталган "таңғажайып оқиғалар" туралы есеп жазып отыр. "Екі адам өледі, біреуі кісі өлтіреді". V1 зымырандары Лондондан алысқа бомба тастайды. Хиггинс күзетші болып жұмыс істейді, ал "дудлбуг" тиеді. Жарылыстан кейін, ағылшын әйелдің нацистік үгіт таратып жатқаны естіледі. Хиггинс ауруханаға есінен танып, жеке куәлігісіз түседі. Мистер Иден медбике Сансонға анасының өлімінен бері мазаламағанын айтады, бомбадан зардап шеккендермен жұмыс жасау еске салады. Медбике Линли Эденге доктор Барнспен, анестезиологпен, келісімін үзгенін айтады. Бір бомба жарылып, олар медбике Бейтстің қарауында сүйіседі. Бейтс жылап қашады. Сансон Хиггинсті таниды, ол оған анасын еске салады. Хирургия алдында Вудс оның есімін естігенін айтады. Хиггинс Вудстың дауысын естігенде алаңдайды. Барнс есінен танытады. Бірдеңе дұрыс емес. Толық оттегі көмектеспейді. "Олар ештеңеге немқұрайды қараған жоқ", - дейді Кокрилл. "Жозеф Хиггинс толық өлді".

Ірі штаб кешінде ашулы Бейтс Барнске Эден Линлидің соңынан келе жатқанын ескертеді. Ол Хиггинс өлтірілгенін дәлелдейтін дәлелі бар екенін жариялайды. Кештен шығып, желді түнді операциялық бөлмеге дәлелін алуға барады, ал ол скальпель ұстаған маскалы адаммен кездеседі. Линли оның денесін табады. Кокрилл келіп, Барнс, Иден, Линли, Сансон және Вудспен сұхбаттасады. Бейтс пышақтан өлтірілгенін, содан кейін киім кигізіліп, екінші рет пышақталғанын айтады. Сондай-ақ, бірнеше у таблеткалары жоғалып кеткен. Барнс Кокриллге анестезия құрылғысын көрсетеді. "Онда маңызды дәлел болды", - деп еске алады Кокрилл. "Менің мұрнымның алдында, ол басқа бір өмірді құтқаруға мүмкін еді". Линли күдікпен қараса, қалғандары Кокриллмен сөйлесуге кеңес береді. Ол ұйықтап жатыр. Вудс газды қыздыру үшін газ есептегішке шиллинг салады. Линлидің бөлмесіндегі газ жанған, бірақ отты жақпаған. Сансон көмек шақырып, Линлиді баспалдақтан баспен төмен құлатып алады. Инспектор күдіктілермен кездеседі. Ол Хиггинстің Вудстың егіз әпкесінің дауысын танығанын айтады. Линлидің бас сүйегі сынық. Ол үшін бас сүйегін кесу керек, әйтпесе ол жазылмайды және білгенін айта алмайды. Кокрилл олардан Хиггинсті өлтірген операцияны қайта жасауды сұрайды. Эден ми хирургі емес, сондықтан ол Пурди мырзаға көмектеседі. Эден Барнсты ашуландырады, ол оны ұрып жібереді, ал Кокрилл осы төбелес күлкісін көреді. Оның күлкісі екеуін де ақылға келтіреді. Шындығында, медбике Линли жақсы жазылып жатыр. Кокрилл қылмыскерді ұстау жоспары бар. Ол кімнің өлтіргенін білетінін айтып, шығып кетеді. Операцияға дайындалған Вудс Хиггинске жасағандай жаңа оттегі баллонын орнатады. Линли есінен танып, көп ұзамай қиналғандығын көрсетеді. Ол таза оттегіге жауап бермейді. Қосалқы оттегі баллоны қосылғанда, ол жазылады. Кокрилл бастапқы "оттегі" баллонынан қара бояуды сылып, көмірқышқыл газын білдіретін жасыл бетті көрсетеді. Бейтс киімінің бір бөлігін кесіп алып, пышақпен жасырған, оны Линли байқаған. Кокрилл Вудстың көйлегіндегі жаңа боялған қара бояуға назар аударады. Қылмыскер Бейтске шабуыл жасап, сәйкес келетін дақты жасырған. Кокрилдің сұрақтары Сансонға бағытталған. Эден жасырын түрде гиподермалық шприц дайындап, инспекторға кері шегінуді ескертеді. Сансон келесі бөлмеге жүгіреді. Эден гиподермалық шприцпен ілесіп, есікті құлыптайды. Кокрилл есікті бұзып кіріп, Сансонды тұтқындайды. Сансонның анасы әуе шабуылы кезінде жерленген. Хиггинс, күзетші ретінде құтқару жұмыстарын басқарған, үш күн қазып, кейін бас тартқан. Ол келесі күні тірі табылған, бірақ бір сағаттан кейін қайтыс болған. Эденнің айтуынша, ол өзінің кінәсін Хиггинске аударған, содан кейін өзін қорғауға мәжбүр болған. Сансон құлап, өлді. Инспектор Эденді айыптайды, ол оған у таблеткаларына қарсы дәрі беруге тырысқанын айтады. Кокрилл сөйлеуге таңданып қалады. Ол басшысына хатты өзінің отставкасын ұсынумен аяқтайды, "сіз оны қабылдамайсыз деп сеніммен үміттенемін".

Өндіріс

Фильм Кристианна Брэндтің романы негізінде түсірілген. Ол әскери госпитальға тағайындалған хирургқа үйленген. Ол операцияны тамашалауға барды, ал анестезиолог оған қалай кісі өлтіруге болатынын айтты. Ол осы оқиғаны триллерге айналдыруды жоспарлады, бірақ мас адам бомбадан қорғаныш үйінде болған оқиғаны айтқанға дейін себебін таба алмады. Ол 1941 жылы кітапты жазды. "Нью-Йорк Таймс" оны "өте күрделі" деп сипаттады. Сидни Гиллиат Виктория станциясынан пойызға оқу үшін романның бір данасын сатып алғанын айтты. Детективтік сюжет немесе аурухана ортасы оған қызығушылық тудырмағанмен, ол былай деді: "Маған анестезия ұнады – пациентті шығарудан бастап, оны ұйықтату және осы күйде ұстау (осы жағдайда, мәңгілік), ағын өлшегіштер, сыбырлаған газ, баллондар, соққыға түсетін резеңке қаптар және басқа да құралдардың қиылысу мүмкіндіктері, тіпті жарылыс кезінде де." 1945 жылдың желтоқсанында фильм Гиллиат пен Франк Лаундердің Individual Pictures компаниясының жобасы ретінде жарияланды. 1946 жылдың қаңтар айында Роберт Морли басты рөлде ойнайтыны хабарланды. Бірақ Морлидің орнына Алястер Сим тартылды. Бұл Pinewood студиясында түсірілген алғашқы фильм болды. Pinewood үш компанияның құрылуына негіз болды: Individual, Cineguild және Archers.

Қабылдау

Фильм бастапқыда ауруханаларға деген сенімді күйретеді деген қорқынышпен тыйым салынған. Бұл шешім қайта қаралып, фильм бір шағын түзетумен рұхсат алды. Өкінішке орай, 1949 жылдың 24 желтоқсанына дейін £26,600 (қазіргі ақшамен) шығынға ұшырады. Сыншылар да фильмді жоғары бағалады. "Айлық кино бюллетені" былай деп жазды: "Оқиға салқынқанды түрде қарастырылғанда көптеген сәйкессіздіктерге ие болғанымен, бұл триллер экранда көрерменді қызықтырады. Аластер Сим өзін қинағанды ұнататын, бірақ өзінің сенімділігіне қарамастан, ішінара сәтсіздікке ұшыраған маңызды детектив рөлінде өте әдемі ойын көрсеткен". Лесли Хэлливелл бұл фильді "классикалық комедиялық триллер, қатаң детективтік іздестірулерді тамаша әзілдермен және актерлік шеберлікпен үйлестірген" деп атады. Франсуа Трюффо кейінірек фильм "толыққанды шықпағанын" айтты. "Нью-Йорк Таймс" газеті былай деп мәлімдеді: "Сидни Гиллиат пен Фрэнк Ландер кісі өлтіру тақырыбына шеберлікпен әзіл-қалжыңмен қарады. Олар көрерменді көңіл көтеріп, күлдіріп отырғанда да, құпия фильмнің басты мақсатын – көрерменді қызықтырып, дүрсілтіп отыруды естен шығармады. Тағы не керек? "Жасыл қауіп" фильмі үшін шешімнің негіздемесін сәл көбірек талап етуге болады, шындығында, ол түсініксіз". "Бруклин Игл" газеті фильмді "күлкілі оқиғалар, кісі өлтіру және әзіл-қалжыңның шеберлікпен үйлесімді қоспасы" деп мақтады. Бұл сонымен қатар Аластер Симнің талантын көрсетуге мүмкіндік береді, ол әзіл-қалжыңға құштар жаңа типтегі детектив. Ол ауруханаға айналған ескі ағылшын үйі туралы мелодрамада оңай көзге түседі. Оқиға Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өтеді және онда жасырын жұмыс жүріп жатыр. Екі кісі өлтірілді, біреуіне қастандық жасалды, тағы біреуі трагикалық өлімге ұшырады. Ағылшындардың юморы жоқ деп кім айтты? "Жасыл қауіп" оларды керісінше сендіреді. Сонымен қатар, оларды қызықтырады". "Буффало Курьер Экспресс" үшін фильм "амбициялы, жоғары деңгейдегі, шеберлікпен ойналған және ақылды режиссураланған қылмыстық мелодрама, музыкалық қосымшасы үлкен артықшылық" болды.

Үйдегі бейнефильмдер

The Criterion Collection 1993 жылы «Green for Danger» фильмін лазерлік дискіде шығарды, Брюс Эдердің қосымша аудио түсіндірмесімен бірге. Home Vision Cinema оны VHS форматында сол кезде шығарды. Criterion 2007 жылы фильмді DVD форматында Эдердің түсіндірмесімен және Хизер Шоу түсірген «Гефф Браун – «Green for Danger» туралы» (Браун – Гиллиат пен Лаудердің еңбектері туралы кітаптың авторы) деректі фильмімен қайта шығарды. DVD-ге сондай-ақ Джеффри О'Брайеннің фильм туралы эссесі бар буклет және Гиллиаттың 1960 жылдардағы қайта көрсетілімдегі бағдарламалық ескертуі де кіреді.