Джон Кромвелл: Американдық актер, режиссер және продюсер өмірі мен мансабы

Джон Кромвель: американдық актер, режиссер және продюсер. Өмірі мен мансабы, Голливудтің қара тізіміне түсуі, театр сахнасындағы жолы туралы ақпарат.

20 мин оқу

100%

Дереккөз: John Cromwell (director) — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Американдық киноактер, режиссер және продюсер

Джон Кромвелл (шын аты Элвуд Дагер; 23 желтоқсан 1886 – 26 қыркүйек 1979) – американдық кино және сахна режиссері және актер. Оның фильмдері дыбыстың пайда болуының алғашқы кезеңдерінен басталып, 1950 жылдардың басындағы нуар фильмдеріне дейін жетеді, осы кезде Голливудтың қара тізімі оның режиссерлік карьерасын дерлік тоқтатты.

Ерте өмір және білім

Толедо, Огайо штатында бай шотланд-ағылшын отбасында дүниеге келген, болат және темір өнеркәсібіндегі басшылардың ұлы Кромвелл 1905 жылы Хоу әскери академиясының жекеменшік орта мектебін бітірген, бірақ жоғары білім алмаған.

Актерлік карьерасының алғашқы жылдары, 19051912

Мектепті бітіргеннен кейін Кромвелл сахналық карьерасын бірден бастады, Чикагодағы труппалармен гастрольде болып, кейін 20 жасында Нью-Йоркке келді. Жастық шағында Элвуд Дагер деп танымал болған ол, 1912 жылы Нью-Йорктегі сахналық өнер көрсеткеннен кейін 26 жасында есімін Джон Кромвеллге өзгертті. Кромвелл Бродвейде алғаш рет Луиза Мэй Алкоттың романы бойынша қойылған "Кішкентай әйелдер" (1912) пьесасында Джон Брук рөлінде ойнады. Бұл қойылым дереу сәттілікке ие болып, 184 рет сахналанды. Кромвелл сахналық карьерасы бойы сол кездегі Бродвейдің көрнекті продюсері Уильям А. Брейдимен тығыз байланыста жұмыс істеді. Шындығында, Кромвелл кинокарьерасын бастағанға дейін қатысқан барлық сахналық қойылымдарды Брейди өндірген. "The Painted Woman" (1913) Кромвеллдің сахналық режиссер ретінде алғашқы жұмысы болды. Фредерик Арнольд Кумердің пьесасы екі күннен кейін жабылды. 1914 жылға қарай ол "Too Many Cooks" (1914) сияқты өндірістерде актерлік және режиссерлік жұмыстарды бірге атқарды, бұл қойылым 223 рет көрсетілді. 1915 жылы ол Нью-Йорк репертуарлық труппасына қосылып, Джордж Бернард Шоудың екі пьесасының американдық тұңғыш көрсетіліміне қатысты: 1916 жылы "Майор Барбарада" "Чарльз Ломакс" рөлінде және "Капитан Брассбоундтың қайтымында". Кромвеллдің сахналық карьерасы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясындағы қысқа мерзімді қызметімен тоқтап қалды. 1920 жылдарға қарай Кромвелл беделді Бродвей режиссеріне айналды, көбінесе Фрэнк Крейвен немесе Уильям Брейди сияқты режиссерлермен бірлесіп жұмыс істеді. Осы кезеңде Кромвелл болашақ Пулитцер сыйлығының лауреаттары Сидни Ховард пен Роберт Шервудтың туындыларын сахналайтын. 1927 жылы Кромвелл гангстерлік драма "The Racket" режиссері және басты рөлде ойнады, ал жаңа актер Эдвард Г. Робинсон өзінің кинокарьерасы бойында танымал болған қатал жігіт рөлінде дебют жасады. 1928 жылы Кромвелл Голливудқа көшіп, киноиндустриясының дыбысты фильмдерге өту кезеңінде диалог режиссері болып жұмыс істеді. Кромвелл кейін Бродвейге оралса да, 1928 жылдан кейін оның басты қызметі кинорежиссерлік болды.

Upon leaving school, Cromwell immediately began his stage career touring with stock companies in Chicago, then made his way to New York City in his early 20s. Billed as Elwood Dager in his youth, he changed his name to John Cromwell at the age of 26 following a 1912 New York stage appearance. Cromwell made his Broadway debut in the role of John Brooke in Little Women (1912), an adaptation of Louisa May Alcott's novel. The production was an immediate hit and ran for 184 performances. Throughout Cromwell's stage career, he worked in close collaboration with one of the outstanding Broadway producers of the day, William A. Brady. Indeed, virtually all of the stage productions Cromwell participated in before he began his film career were produced by Brady. The Painted Woman (1913) marked Cromwell's first assignment as stage director. Written by Frederic Arnold Kummer, the play closed in two days. By 1914, he was acting in and co directing productions, including "Too Many Cooks" (1914), which ran for 223 performances. In 1915, he joined the New York Repertory Company and performed in the American premieres of two George Bernard Shaw plays: Major Barbara in 1916, as character "Charles Lomax", and in a revival of Captain Brassbound's Conversion. Cromwell's stage career was interrupted by a brief stint in the U. S. Army during World War I. By the 1920s, Cromwell had become a respected Broadway director, often in collaboration with co directors Frank Craven or William Brady. Cromwell frequently performed on stage in this period which included works by future Pulitzer Prize winners Sidney Howard and Robert E. Sherwood. In 1927, Cromwell directed and played the lead in the gangster drama, The Racket, with newcomer Edward G. Robinson debuting in a tough guy role of the type for which Robinson became known throughout his film career. In 1928, Cromwell moved to Hollywood to serve as a dialogue director during the movie industry's transition to films with sound. Although Cromwell returned to Broadway in later years, his primary occupation after 1928 was as a movie director.

Парамаунт-Публикс, 1930-1931 жылдар

1930 жылы Paramount Famous Lasky Corporation өзінің атын Paramount Publix Corporation деп өзгертті, себебі Publix театрлар желісінің маңызы артып келеді. "Техас" (1930) фильмі Кромвеллдің О. Генридің "Екі рет алдаған алдамшы" атты әңгімесі бойынша қойған туындысы еді және Paramount-тың жаңа жұлдызы Гэри Купер басты рөлде ойнады. Paramount актерлер Пауэлл мен Фрэнсисті Кромвеллдің "Қорғаныс үшін" (1930) заңдық драмасына тартып алды, онда заңгер мен оның қылмыскер әйелінің арақатынасы көрсетілді. Сондай-ақ ол Марк Твеннің "Том Сойер" ромасының екінші киноверсиясын (1930) режиссерлік етті, онда Джеки Куган Том Сойер рөлін сомдады. 1931-1932 жылдары Кромвелл Банкрофтты тағы үш фильмде түсіруге міндеттенді. Шындығында, Кромвелл Банкрофтпен жұмысын жалғастыруға тек Paramount Гери Купер мен Хелен Хейзді Хемингуэйдің "Саудаласуға келмеймін" ромасы бойынша түсірілімге жіберсе келісті, бірақ бұл жобаны ақырында Франк Борзаж режиссерлік етті. Банкрофтпен түсірілген фильмдердің қатарында Клайв Брукпен бірге "Скандалды парақ", Диккенстің "Домби және ұлы" ромасы бойынша қойылған "Байдың ақымақтығы" (1931) және революциялық Ресейде өткен "Әлем мен тән" (1931) фильмдері бар. Кромвеллдің "Байдың ақымақтығы" фильміндегі Банкрофттың ойыны туралы кәсіби пікірлері:

Кромвелл Paramount Publix үшін тағы үш фильм түсірді, барлығы 1931 жылы көрсетілді: Банкрофтпен "Скандалды парақ", Рут Чаттертонмен "Адалдықсыз" және Пол Лукас пен Кей Фрэнсиспен "Жасырын жасақ". 1932 жылы түсірілген "Әлем мен тән" фильмінің дайындық кезеңінде Кромвелл сценарийдің сапасымен және Paramount-тың репетиция уақытын қысқартқанымен наразы болды. Кромвеллдің тарихи көзқарасы мен сахналық тәжірибесі келесі пікірлерді тудырды:

Алғашқы дыбыстық фильмдерде студиялар тек диалогсыз (немесе бейнелі) фильмдермен тәжірибе жинағандықтан, Бродвейдегі диалог өнерін жақсы білетін сахналық режиссерлерге, мысалы Кромвельге жүгінді, оларды "сөйлейтін" фильмдерге ауысу кезеңінде жұмысқа алды. "Қорғаныс үшін" фильмінің басында Кромвелл репетицияларға қатысты саясаттың өзгергені туралы ескерілді:

Кромвелл продюсермен келісіп, репетиция күндері үшін түсірілім күндерін алмастыруға келісті. Кромвелл еске алады: "Менің ойымша, мен төрт күн репетиция жасап, түсірілім кестесінен екі күн қысқарттым. Өте керемет! Көп жылдар өткен соң да осыған сену қиын".

Радио-Кит-Орфей (RKO): 19331935

Кромвеллдің Paramount компаниясына көңілі толуы оны "Дүние мен тәннен" кейін "студияны тастап кетуге" итерді және оның агенті Майрон Селзник көмегімен RKO-ға көшті. Сол кезде Дэвид О. Селзник RKO басқарды, ал Кромвелл ондағы кәсіби тәжірибесін жылы есіне алды: "RKO мен үшін әрқашан жақын орын болды; ол ешқашан жоғалтпаған тәуелсіздік және ерекшелік сезімін сыйлады". RKO Кромвеллге бастапқыда "отбасылық жанжалдар туралы бірнеше теленовелла мен фильмдерді" түсіруді тапсырды. Олардың ішінде Лионель Бэрримордің қалыптыдан тыс "тыйымды" ойын көрсеткен "Көше шүберегі" (1933) фильмі болды. Кромвелл 1926 жылы сахнада қойған пьесасының бейімделуін – "Күміс бау" фильмін түсірді. 1933 жылғы фильмде жас әйел Айрин Данн, араласатын енесі Лора Хоуп Крюспен күреседі. "Аналық" институтын сынаған бұл фильм сол кезде өте батыл туынды саналды. Кромвелл осы серияны Энн Хардинг пен Уильям Пауэлл басты рөлде ойнаған "Қос жетек" (1933) – "ақылды және күрделі ішкі драма" арқылы аяқтады.

Энн Виккерс (1933)

Кромвелл Синклер Льюис романының «Анн Виккерс» (1933) романының сол кездегі даулы бейімделуін түсірді. Айрин Данн американдық түрмелердегі төмендеген жағдайларды ашып, заңгер Уолтер Хьюстонмен қарым-қатынас жасаған әлеуметтік реформатордың рөлін ойнады. Джейн Мёрфиннің сценарийі Льюис романындағы кейіпкерлерді сомдады, онда Виккерс некеден тыс қатынасқа түсетін «туылғанды бақылауды жақтаушы» ретінде бейнеленеді. Сценарий Өндіріс кодексі басқармасының және Католик шіркеуінің наразылығын тудырды. Студиялық байланыс комитетінің (СКК) төрағасы Джеймс Уингейт сценарийді «өте ұятты» деп атады. МППДА-ны қадағалайтын СКК Мёрфиннің сценарийін қайта жазуды талап етті. RKO басшылары наразылық білдірді, және Дунннің кейіпкеріне қатысты зинақ айыптары оның отбасылық жағдайы өзгерткен кезде келісімге қол жеткізілді. Мақұлданғанмен қатар, бұл фильм Өндіріс кодексі басқармасының құрылуына түрткіс болды, ол кейін шамамен 25 жыл бойы фильмдерді қатаң цензуралады, көбінесе католик моральдық күрескері Джозеф Игнатиус Бриннің басшылығымен.

Спитфайр және Бұл адам менің (1934)

Кромвельдің 1934 жылғы алғашқы екі фильмі, автор Майкл Барсонның айтуынша, "көбінесе естен шығарылатын" болып саналады, бұл "дұрыс таңдалмаған" Кэтрин Хепбернмен басталады ("Spitfire" фильмінде). RKO-ның 26 жасар Хепберні "Spitfire" (оның осылай аталғанын ұнатпаған есімі) рөлінде жас жұлдызды көрсету үшін нақты оқиға емес, "кейіпкерді зерттеу" ретінде жоспарланған. Лула Фолмердің "Триггер" пьесасы негізінде Хепбернге ауылдық қауымда әлеуметтік қарым-қатынас жасамайтын, еркекше қыз бен сеніммен емдейтін адам рөлін сомдау міндеті тапсырылды. Кромвель Хепберннің бұл рөлге сай екендігіне күмән келтіргенін және оның жасаған ауылдық акцентіне қарсы болғанын мойындады. Хепберн өзі фильмнен бас тартуға тырысты, бірақ сәтті болмады. Кромвель кадрларды орнатумен күресіп, шығындардың артуын болдырмауға тырысып, Хепбернмен маңызды сахнаны қайта түсіру мәселесіне дауласты. Бұл дау Кромвельдің оның өтініштерін қабылдамауына әкелді, режиссер "фильмді көп ұнатпағанын" айтып, "Менің ойымша, бұл даулар фильмде көрінді" деп еске алды. Дегенмен, Кромвельдің визуальдық композициялары, оның операторы Эдвард Кронджагердің жұмысымен бірге Хепберннің "көтеріңкі" ойынын көрсетеді, онда "өмірдің қуаныштарын физикалық түрде тойлауы осы фильмді ерекше және жағымды етеді". Күтпегендей, фильм кассада сәтті болды. Кромвель Айрин Данн мен Ральф Белламимен бірге тағы бір мелодраманы аяқтады – "Бұл адам менікі" (1934).

Адамның құлдығында (1934)

Кромвель цензураға өткізілгеніне өте наразы болған, бірақ көрермендер арасында үлкен сұранысқа ие болған фильмге кірісті: «Адамдық құлдық». Кинотанушы Джон Бакстер Кромвельдің В. Сомерсет Моэмнің «Адамдық құлдық» ромасын бейімдеуін «әстеу» деп есептесе де, сыншы Джон Хопвуд режиссердің осы туындысымен Голливудта «атын шығарғанын» айтты. Фильм жеке тәлкеулік пен құмарлықтың түрлерін көрсетеді, онда қарапайым және бейшара официантка Милдред (Бетт Дэвис) жасырын тәсілдермен ақсақ және өзіне сенбеген жас медицина студенті Филиптің (Лесли Ховард) махаббатын жеңуге тырысады. Көріністер тиімді түсірілген, «камераның қозғалысы кейіпкерлердің эмоционалдық жағдайын көрсетеді». Кромвель студияның бюджеттік шектеулеріне бейімделіп, спарталық интерьерді тиімді пайдаланып, медицина студенттерінің күнделікті өмірінің «шындықтан алыс» екенін көрсетті. Бетт Дэвистің «Милдред» рөлі актрисаның «жаңа қадам» болған өнері мен «оның ең маңызды кино рөлі» ретінде танылды. Дэвистің орындауы кейіпкердің «вульгарлығы мен жемқорлығын» толыққанды жеткізеді, бұл студия басшылары мен көрермендерге әсер етеді. 1933 жылғы «Энн Виккерс» сияқты, «Адамдық құлдық» та Католик белсендісі Джозеф Брин басқаратын Өндіріс кодексі басқармасының (PCA) наразылығын тудырды. PCA сценарийге бірнеше өзгерістер енгізуді талап етті, соның ішінде Милдредтің сифилис диагнозы туберкулезге ауыстырылсын, ал Дэвистің «салақты официантканы» сомдауының қатыгездігі жұмсатылсын. RKO әрбір бұзушылық үшін 25 000 доллар айыппұл төлеу қаупімен талаптарға бойын бұрды. Студия басшылары цензураға бағынғандарына қарамастан, «Адамдық құлдық» киносы АҚШ-тың орталық аймағындағы ірі қалаларда Католик ұлттық әдептілік лигасы тарапынан наразылыққа ұшырады. Бұл демонстрациялардың арқасында фильмнің беделіне байланысты, фильм Чикагодағы Гипподром театрында жүздеген көрерменді қабылдамаған рекордты көрсетті. Ел бойынша фильм кассада үлкен табысқа ие болды. Кромвельдің Дэвистің рөлін табысты ойнауына қарамастан, ол ешқашан «әйел режиссер» деп аталған жоқ (Джордж Кукор сияқты режиссерлер сияқты). Дегенмен, сахнадағы өнердегі мол тәжірибесі оған актерлерге, әсіресе әйелдерге жақсы өнер көрсетуге көмектесетін сезімталдық сыйлады. Дэвистің өнері осының алғашқы көрінісі болды. 1934 жылы Кромвельдің режиссерлік жұмысымен түсірілген соңғы фильм – Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі романтикалық драма «Фонтан», онда ағылшын әйелі соғыстан оралған адал неміс күйеуіне бала кезіндегі махаббатына ғашық болғанын айтуға мәжбүр болады. Кинотанушы Кингсли Канэм бұл туындыны Кромвельдің шығармашылығындағы «негізгі» фильм деп санайды, режиссердің декорацияны қолданудағы «элеганттылығы» мен «сенімділігін» көрсетеді және оның актерлік шеберлікпен байланысын көрсетеді. Жерсіз қалған әйел Джулидің (Энн Хардинг) және оның сүйіктісі, интернатта отырған британдық ұшқыш Льюис (Брайан Аэрн) «тынышсыздық пен жан іздеуі» камера қозғалыстары арқылы және минималды диалогпен жеткізіледі. Романның «метафизикалық» сипаты Кромвельдің ағылшын ақыны Колридждің «Көңілсіздік» поэмасынан үзінді енгізуімен айқынды болады. Канэм «Фонтанды» «Кромвельдің ең керемет жетістіктерінің бірі екендігі сөзсіз» деп мақтайды. «Адамдық құлдық» фильмін аяқтағаннан кейін, Кромвель «Кромвельдің сүйікті жобаларының бірі» болған «Ауылдық әңгіме» (1935) фильмін жасаумен айналысып, жағымды демалыс алды. Бірқатар кейіпкерлерді зерттейтін фильмде Гинн «Биг Бой» Уильямс пен Энн Дворак ойнады. «Жална» және «Мен тым көп армандаймын» (екеуі де 1935) фильмдері Кромвельдің отбасылық қарым-қатынастар мен некелік дау-жанжалдарды бейнелейтін «сапун операсына» оралуын білдіреді. Режиссердің әйелі Кей Джонсон «Жална» фильмінде, ал Генри Фонда «Мен тым көп армандаймын» фильмінде ойнады.

Cromwell embarked on a film that proved to be highly offensive to the censors, but immensely popular among moviegoers: Of Human Bondage. Although film historian John Baxter considers Cromwell's adaption of W. Somerset Maugham's novel Of Human Bondage "overrated", critic Jon Hopwood posited that the director "made his name" in Hollywood with this picture. The film dramatizes forms of personal tyranny and obsession, in which an unsophisticated and heartless waitress, Mildred (Bette Davis) employs low cunning to win the affection of a club footed and self effacing young medical student, Philip (Leslie Howard). The scenes are shot with great efficiency and effect in which "the camera movement seems to represent the emotional state of the characters." Cromwell adapted to studio budget limitations, employing the spartan interior sets to good effect in emphasizing the "unreality" of medical student's daily routines. Bette Davis' Mildred saw the emergence of the actress in a "breakthrough" performance and "her first truly great film role." Davis' rendition fully conveys "the vulgarity and venality" of the character, impressing studios executives and audiences. Like Cromwell's 1933 Ann Vickers, Of Human Bondage was received the disapproval of the Production Code Administration (PCA), led by Catholic activist Joseph Breen. The PCA demanded a number of alterations to the scenario, among them that Mildred's diagnosis of syphilis be changed to tuberculosis, and that the coarseness of Davis' interpretation of the "slatternly waitress" be toned down. RKO readily complied under threat of a $25,000 fine per violation. Despite studio executives' submitting to the censorship, Of Human Bondage was picketed in the major cities in the Midwestern United States by the Catholic National Legion of Decency. Perhaps in response to the reputation the film acquired by these demonstrations, the picture broke attendance records at Chicago's Hippodrome Theater with hundreds of moviegoers turned away. Nationwide, the movie enjoyed a tremendous box office success. As to Cromwell's successful handling of Davis' role, he was never labelled a "woman's director" (as were directors such as George Cukor). Nevertheless, his extensive experience as a stage performer endowed him a sympathy which elicited fine performances from his players, especially the women. Davis' performance was an early manifestation of this salutary influence. The last film released in 1934 directed by Cromwell was a post WWI romantic drama The Fountain concerning an Englishwoman who must tell her devoted German husband returning from the war that she has fallen in love with her childhood sweetheart. Film historian Kingsley Canham considers this a "key" film in Cromwell's oeuvre, showcasing the director's "elegance" and "assurance" in his handling of the décor and its relationship to performances. The "restlessness and soul searching" of the expatriate wife Julie (Ann Harding) and her lover interned British flyer Lewis (Brian Aherne) is conveyed through camera movements, and with a minimum of dialogue. The "metaphysical" nature of this romance is made explicit by Cromwell's insertion of an excerpt from the English poet Coleridge's poem "Dejection". Canham praises The Fountain as "undoubtedly one of Cromwell's most outstanding achievements "

After finishing Of Human Bondage, Cromwell enjoyed a pleasant interlude making Village Tale (1935), "one of Cromwell's favorite projects." Comprising a series of character studies, the picture features Guinn "Big Boy" Williams and Ann Dvorak. Jalna and I Dream Too Much(both 1935), represent a return to Cromwell's "soap opera" depictions of familial relations and marital strife. The director's wife Kay Johnson was featured in Jalna, and Henry Fonda starred in I Dream too Much.

United Artists және 20th Century Fox, 1936-1939 жылдар

Пандро С. Берман және басқа да продюсерлермен жұмыс істегеннен кейін Кромвелл Дэвид О. Селзникпен қайта қарым-қатынас жасап, оның ізімен United Artists және 20th Century Fox компанияларына бес фильм түсіруге барды: «Кішкентай лорд Фонтлерой» (1936), «Мэриге махаббатпен» (1936), «Тіземедегі банджо» (1936), «Зенда тұтқыны» (1937) және «Алжир» (1938). Дэвид О. Селзник Кромвеллге үнсіз кино дәуіріндегі «Кішкентай лорд Фонтлерой» (1921) фильмінің кең ауқымды қайта түсірілімін жүктеді. Канхамның сөзінше, басты рөлге бала актер Фредди Бартоломейді таңдау – Селзник жасаған шеберлік болды, ал Кромвеллдің режиссерлік шеберлігі Бартоломейдің актерлік дағдыларының "шынайы кәсібилігін" көрсетеді. Кромвелл қосалқы актерлерді Голливудтың танымал "Англия колониясынан" – британдық эмигранттардан таңдады. Оқиғадан гөрі кейіпкерлерді бейнелеуге баса назар беретін фильмде Кромвеллдің камераны қолдануы, картинаға "түсірілген әдебиет" емес, кинематографиялық сапа береді. Селзник Интернешнл Пикчерс компаниясының алғашқы туындысы болған «Кішкентай лорд Фонтлерой» 1939 жылғы «Желмен бірге кеткенге» дейін оның ең табысты жобасы болды.

"Банжо менің тіземе" (1936)

Селзник Кромвельге «20th Century Fox» студиясы шығарған «тағы бір некелік драманы» түсіруді тапсырды, онда Клэр Тревор үшінші тұлға болып, Мирна Лой мен Уорнер Бакстер бақытты жұбайлар рөлінде ойнады. «Банжо тіземеде» (1936) фильмі Нью-Орлеанда өтеді және музыкалық қойылымдармен араластырылған қателіктер комедиясы болып табылады, сонымен қатар У. С. Хендидің «Сент-Луис блюзінің» толық орындалуын қамтиды. Фильмнің түсірілім орны мен сахналық безендіруі сол жылы шыққан режиссер Джеймс Уэйлдің «Шоу-боты» фильміне ұқсас. Канхамның сөзінше, Кромвель Барбара Стэнвик пен Джоэл МакКреаның кейіпкерлерін толыққанды кинотұрғысынан жеткізе алмайды және Миссисипи өзенінің дельтасындағы қарапайым халықты карикатураға айналдырады. Уолтер Бреннан ауылдық әке Ньют Холли рөлінде ойнады, ол Канхамның пікірінше, фильмде қуаныш сыйлайтын рөлге ие. «Кромвель фильмдеріндегі адамдарға ешнәрсе оңайға соқпайды және амбиция көбінесе қарапайым адамдар үшін немесе тіпті Руритан патшалығы үшін сәтсіздік пен өлімді жасырады», - дейді Канхам.

Алжир (1938)

Алжир (1938), режиссер Жюльен Дювивьердің француз триллері «Пепе Ле Моко» (1936) фильмінің қайта түсірілімі Кромвельдің екі еуропалық актердің – Чарльз Бойер мен Хеди Ламардың Голливудтағы мансабын бастады. Кромвель Бойерден халықаралық ұры рөлін керемет сомдауға қол жеткізді, ол жергілікті полиция инспекторы Джозеф Каллиямен (оны сомдаған) ақылдасып, француз қашқынын Алжирдің туған жері – «Касба» ауданындағы тығырлағынан шығаруға тырысады. «Жығышқан және логикалық» диалогты Джон Говард Лоусон жазды, ал оған романшы-сценарист Джеймс М. Кейн де үлес қосты. Кромвель мен оның операторы Джеймс Вонг Хоу продюсер Уолтер Уангер үшін Дювивьердің түпнұсқасының «жақсартылған» көшірмесін жасауға сәтті айналды. Кромвель австриялық Ламардан әсерлі американдық актерлік дебютін шығаруға тырысты, өйткені Уангер одан «екінші Гарбо» жасағысы келді. Кромвель еске алды:

Кромвель продюсер Сэм Голдвиннің «Марко Полоның оқиғалары» фильмін (соңынан 1938 жылы Арчи Мейо мен Джон Форд аяқтады) режиссерлеуге сәтсіз тырысты, содан кейін Фредерик Марч пен Флоренс Элдриджге режиссерлік жасап, қысқа ғана уақытқа сахнаға қайта оралды.

Эб Линкольн Иллинойста (1940)

RKO басшылары Кромвельге драматург Роберт Шервудтың 1938 жылы Бродвейде үлкен табысқа ие болған «Абе Линкольн Иллинойста» пьесасын бейімдеуді тапсырды. Пулитцер сыйлығын жеңіп алған сахналық қойылым АҚШ президенті Авраам Линкольннің мансабының бастапқы кезеңіне арналған, ол Американдық Азамат соғысында Одақ күштерін жеңіске жеткізді. Еуропа мен Алыс Шығыстағы соғыс жағдайы осы тақырыпқа ерекше мән берді. 20th Century Fox компаниясы Джон Фордтың Генри Фонданың басты рөлде ойнаған, Линкольннің өмірінен оқиғаларды көрсететін суретін түсіруде озық позицияда болғанына қарамастан, бұл Шервудтың тарихи драмасының фильмдік құқықтарына талаптарды тоқтатып қоймады. Тәуелсіз продюсер Макс Гордон оны RKO студиясы түсіретін 250 000 долларға сатып алды. Бродвейде Линкольн рөлін ойнаған сахна актері Реймонд Масси, Шервудтың толық келісімімен, «Абе Линкольн Иллинойста» рөліне таңдалды. Кромвельдің Линкольн бейнесі Фордтың «Жас мырза Линкольн» (1939) фильміндегі бейнесінен ерекшеленеді. Форд шағын ауылдық заңгерден елдің ең жоғары лауазымына көтерілген мифологиялық тұлғаны көрсетсе, Кромвель иконографияға аз сүйеніп, Линкольннің ертедегі мінезін ашып көрсететін тарихи деректерге баса назар аударады: «Реймонд Масси Генри Фондаға қарағанда әлдеқайда сенімсіз Линкольн ретінде көрінеді». Линкольннің Энн Ратледжбен (Мэй Ховард ойнады) арасындағы тарихи қарым-қатынасын Кромвель Линкольннің негізгі мінез-құлқының ерекшеліктерін көрсету үшін пайдаланды және Фордтың «Жас Эйб Линкольн» фильміндегі Ратледжді романтизациялаудан аулақ болды, онда сезімтал қабір басындағы мақтау сөздері бар. Актриса Рут Гордон, болашақ миссис Линкольн рөлінде экрандағы алғашқы қатысуында, Кромвельдің жалқау, күмәнданушы және амбициясыз Линкольніне қарсы тиімді қарсылық көрсетеді. Гордонның Мэри Тодд Линкольнді үйленуге дайындыққа бастайды, «таңғажайып көркемдікпен» оның тағдырына қарсы тұруға дайындайды. Оператор Джеймс Вонг Хоудың жарық пен камера жұмысы Линкольннің өзгеруін тиімді түрде бейнелейді, бұл Хоуға Оскарға ұсынуға мүмкіндік берді.

RKO executives tasked Cromwell with adapting playwright Robert Sherwood's play Abe Lincoln in Illinois, which had been produced to great acclaim on Broadway in 1938. The Pulitzer Prize winning stage production concerned the early career of US President Abraham Lincoln, who led the Union forces to victory in the American Civil War. The unfolding war in Europe and the Far East gave special resonance to the subject matter. Despite the fact that 20th Century Fox was well advanced in producing a John Ford picture starring Henry Fonda that dramatized the same events in Lincoln's life, this did not deter bids for the film rights to the Sherwood's historical drama and independent producer Max Gordon financed its purchase for $250,000, to be filmed by RKO studios. Stage actor Raymond Massey, who played the role of Lincoln in the Broadway production was selected, with Sherwood's fulsome approval, to perform in the screen role of Abe Lincoln in Illinois. Cromwell's characterization of Lincoln is distinct from that of the Ford's in Young Mr. Lincoln (1939). Whereas Ford presents a mythological figure who rises from a humble rural lawyer to the most exalted position in the nation, Cromwell's relies less on iconography and emphasizes historic details which reveal Lincoln's early character as less exalted: "Raymond Massey [emerges] as a far less confident Lincoln than Henry Fonda." The presentation of Lincoln's historical relationship with Ann Rutledge (played by May Howard) is used by Cromwell to establish aspects of Lincoln's essential character and avoids Ford's romantization of Rutledge in Young Abe Lincoln, which features a sentimental graveside eulogy. Actor Ruth Gordon, in her debut screen appearance as the future Mrs. Lincoln, provides a key antidote to Cromwell's callow Lincoln who is lazy, skeptical and lacking in ambition. Gordon's Mary Todd forthrightly sets about preparing Lincoln to face his destiny in anticipation of marrying him, providing "a remarkably astute cinematic interpretation." Cinematographer James Wong Howe's lighting and camera work effectively documents the transformation in Lincoln that earned Howe an Oscar nomination.

Сен кеткеннен бері (1944)

Өзінің 25 жасар шәкірті Дженифер Джонсты қолдау мақсатында Селзник Кромвеллді соғыс кезінде американдық отбасыны жырлайтын "Кетіп қалғандарыңызға" (1944) фильмін түсіруге шақырды. Кино тарихшысы Кингли Канхам "Кетіп қалғандарыңызға" фильмін "Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кинодағы ең жоғары сапалы, әдемі және тиімді соғыс уақытындағы пропаганда туындыларының бірі" деп сипаттайды. Автор Маргарет Бьюэлл Уайлдер жазған сценарийге наразы болған Селзник оны АҚШ-тың соғыс күшін қолдайтын, "мызғымас бекініс" ретінде американдық тылдың мерекесін жасау үшін қайта жазды. Фильмде Клодетт Колберт, Ширли Темпл, Джозеф Коттен, Лайонел Бэрримор, Роберт Уокер және Агнес Мурхед сынды актерлер ойнады. Канхам жазғандай, Кромвеллдің сахналарды шебер басқаруы "жылу мен сенімділік" тудырып, әдеттегі ойыннан асып түседі. Селзник әдетте өндіріске көп араласса да, Кромвелл актерлер мен техникалық қызметкерлерді осыншалықты тиімді пайдаланды ki, "ол Голливудтың кәсіби маманы ретінде "Кетіп қалғандарыңызға" фильмінің күшімен ғана танылуы мүмкін" еді. Кассада да, сыншылар тарапынан да сәтті болған фильм тоғыз номинацияда Оскарға ұсынылды, оның ішінде "Үздік фильм" және барлық актерлық құрам мен техникалық топтар, бірақ Макс Штайнердің музыкасы үшін ғана жеңіске жетті.

"Қолымдалған коттедж" (1945) және "Анна мен Сиам патшасы" (1946)

Кромвелл RKO студиясына өзінің ең қанағаттандыратын туындыларының бірі – “The Enchanted Cottage” (1945) фильмін түсіру үшін оралды. Бұл фильм режиссер Джон С. Робертсонның 1924 жылғы үнсіз фильмінің қайта түсірілімі, екеуі де Артур Винг Пинероның 1921 жылғы сол аттас пьесасына негізделген. Кромвеллдің “түсінік пен сезіммен” жасалған романтикалық фантазиясы, Екінші дүниежүзілік соғыстан келген, жаралы жауынгер Роберт Янг пен “құрлы қаздай” қыз Дороти МакГайрдың (оқиға флешбектер арқылы көрсетіледі) тарихын айтады. Олар үйленіп, бірге махаббаттың өзгерткен күшін ашады. Соғыста көзі жоғалған пианист әрі композитор Герберт Маршалл олардың жеке жеңісіне үлес қосады. 20th Century Fox студиясына қайтқаннан кейін Кромвелл тағы бір қанағаттандыратын жобаға кірісті – “Анна және Сиам патшасы” (1947), “Кромвеллдің шеберлігін көрсетеді”, соның арқасында фильм операторлық және көркемдік безендірілісі үшін “Оскар” сыйлығын жеңіп алды. 1944 жылғы Маргарет Лэндонның әңгімесі 1860 жылдары Сиам (қазіргі Тайланд) патшасы Монгкуттың тәрбиешісі болған, ағылшын-үнділік Анна Леоновенстің естеліктеріне негізделген. Патша рөлін Рекс Харрисон, ал тәрбиеші рөлін Айрин Данн сомдады. Оның міндеті – патшаның гаремінен туған көптеген балаларын оқыту және “оны мемлекеттік және үй шаруасы мәселелерінде жетекшілік ету”, бұл оның шағын буржуазиялық көзқарастарымен байланысты. Кромвелл фильмде ұсақ комедиялық элементтер мен әсем көріністерден аулақ болып, король мен Аннаның мінездерін дамытуға назар аударды. Кассада және “Оскар” марапатында сәтті болған Леоновенстің оқиғасы 1951 жылы Роджерс пен Хаммерштейннің Бродвей мюзиклі ретінде, ал 1956 жылы “Патша мен мен” фильмінде пайда болды. RKO Кромвеллге Дана Эндрюс пен Мерл Оберонның басты рөлдерде ойнаған “Түнгі ән” (1948) драмасын тапсырды, бұл фильмде бай қоғамдық әйел соқыр пианистің мансабын дамытуға тырысады. “Апаттық және сенуге қиын фильм” деп аталған бұл туындының жалғыз жақсы тұсы – Артур Рубинштейннің фортепианода орындауына жасаған эпизодтық қатысуы. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезеңде Кромвелл фильм нуар стиліндегі бірнеше фильмдер жасады, олар режиссердің Коммунистік симпатиялары бар деген айыптауларға ұшыраған “саяхатшы” бейнесін көрсетеді, бұл айыптаулар АҚШ-тың антикоммунистік іс-қимылдары комитетінің тергеушілері мен Голливуд басшылары тарапынан қойылған. Кромвелл: “Мен ешқашан қызыл түсті білдіретіндей болған емеспін және мені қызыл деп айыптауға ешқандай дәлел болған жоқ” деді. Дегенмен, 1952 жылдан 1958 жылға дейін Кромвелл Голливудтың киноиндустриясының қара тізіміне енді.

Cromwell returned to RKO to make one of his most personally gratifying pictures, The Enchanted Cottage (1945), a remake of director John S. Robertson's 1924 silent film production, both based on Arthur Wing Pinero's 1921 play of the same name. A romantic fantasy, “handled with perception and feeling” by Cromwell, tells the story (presented in flashbacks) of a disfigured combat veteran Robert Young returning from the Second World War and an "ugly duckling" maiden Dorothy McGuire, who marry and together discover the transformative power of love. Pianist and composer Herbert Marshall, blinded in the war, contributes to their personal triumph. Returning to 20th Century Fox, Cromwell embarked on another satisfying project, Anna and the King of Siam (1947), "a demonstration of Cromwell's craftsmanship" earning Oscars for cinematography and art direction. The 1944 story by author Margaret Landon is based on the memoirs of Anglo Indian Anna Leonowens, who served as governess for King Mongkut of Siam (now Thailand) in the 1860s. The King is played by Rex Harrison and the governess by Irene Dunne. Her task is to tutor his numerous children sired with his harem, and "guide the King in matters of state and household" informed by her petty bourgeois sensibilities. Cromwell avoids both minor comedy relief and spectacle, concentrating on character development of the King and Anna. A success at the box office and the Academy Awards, the Leonowens tale appeared as a Rodgers and Hammerstein Broadway musical in 1951 and on film in The King and I (1956). RKO assigned Cromwell the drama Night Song (1948) starring Dana Andrews and Merle Oberon concerning a wealthy society woman who strives to advance the career of a blind pianist. Termed “a disaster [and] an unbelievable film” the picture's only saving grace is a cameo appearance by Arthur Rubinstein performing at the piano. During the post World War II period, Cromwell's created a number of films that are considered film noir and reflect the director's frame up as a Fellow traveler accused of Communist sympathies by the House Un American Activities Committee investigators and Hollywood executives during the emerging McCarthyite era. Cromwell claimed that "I was never anything that suggested a Red, and there never was the slightest evidence with which to accuse me of being one." Nevertheless, Cromwell was blacklisted by the Hollywood film industry from 1952 to 1958.

Өлі есеп (1947): Columbia Pictures

Warner Bros. студиясы, үздік киножұлдызы Хамфри Богартпен келісімшартта болғандықтан, Гарри Конның Columbia Pictures студиясымен актерлерді алмасуға көңілі толмады, бұл Богартты бәсекелес студияға шектеулі мерзімге қолжетімді етті. Богарт режиссер мен сценарийді өзі таңдауға құқылы болды және Кромвеллді таңдады. Кромвелл актермен алғаш рет 1922 жылы Бродвейдегі «Дрейфтинг» қойылымында кездескенін еске алды, онда Богарт Эрни Крокетт және «Үшінші күйеу» рөлдерін сомдады:

«Өлім алдындағы есеп» (1947) фильмінде Богарт қатал екінші дүниежүзілік соғыс ардагерінің рөлін ойнайды, ол қарулас серігінің қылмысын анықтау үшін қауіпті ізденіске шығады. Лизабет Скотт қара фильмнің фаталь әйелі рөлінде көрінеді. Көбінесе ұғымсыз сюжет Кромвельдің алаңдатарлық сценарийді түсінуге тырысқанын көрсетеді. Кромвелл еске алды:

Осы идеялық шектеулерге қарамастан, Кромвелл ноар стиліндегі қарқынды фильмді ұсынатын белгілі бір үйлесімділікке жетеді.

Қуысқа қамалды (1950)

Кромвельдің "Қоймаға қамалған" (1950) фильмі – әйелдер түрмесінің шағын әлемінде бейнеленген американдық әлеуметтік және жыныстық иерархияны сынап көрсету. Тарихшы Кингсли Канхам осы туындыны Кромвельдің "ең өткір фильмдерінің" бірі деп сипаттап, оның жасалу жолын былай баяндайды: Warner Brothers студиясының туындысы болғандықтан, Кромвель студияның көркемдік эффекттерін, тақырыбын және драмалық музыкасын, соның ішінде "қатал" диалогтарды қабылдады. Кромвельдің жұмысының төрінде – және "көрініс типіне қарамастан" – Элеонора Паркер, Агнес Мурхед, Хоуп Эмерсон, Бетти Гард және Ли Патриктің күшті актерлік шеберлігі жатыр, олар арқылы ол "өз позициясын дәлелдейді". Кромвель RKO студиясына (Джон Хаусман продюсерлікпен) "Қоймаға қамалған" фильмінің сәттілігін қайталау мақсатымен оралды. Бұл да қылмыстық драма жанрындағы туынды, онда Дэннис О'Киф Джейн Грир мен Лизабет Скотттың сүйікті адамы рөлін сомдайды: "The Company She Keeps" (1951). Кромвель талантты актерлердің әлеуетін толыққанды пайдалана алмай, жатырған сценарийді тиімді драмалық туындыға айналдыра алмады.

"Шаяндық" (1951)

Кромвельдің Голливуд студиялары коммунистерге қарсы қара тізімге енгізбей тұрып түсірген соңғы фильмі – «Ракета» (1951). Бартлетт Кормактың пьесасы 1927 жылы Бродвейде қойылған, онда Кромвель капитан МакКвиггтің басты рөлін орындаған (ал болашақ киножұлдыз Эдвард Г. Робинсон эпизодтық рөлде ойнаған). 1928 жылы Луис Майлстоун режиссерлік еткен және 22 жасар Говард Хьюз продюсерлік еткен пьесаның нұсқасының бейімделуінде Робинсон осы нұсқада Ник Сканлонның рөліне ие болды. Роберт Митчем адал полиция капитаны Томас МакКвигг рөлін қайта ойнады – бұл кейіпкерді Кромвель 1927 жылы Бродвейде орындаған. Кромвельдің фильмдегі нұсқасы – зұлым және пессимистік нуар, ол «бизнес корпорациясының құрылымындағы бандиттік әрекеттерді, ақылсыз қарақшыларды, заңсыз кепілдік берушілерді, сыбайлас полиция қызметкерлерін және жемқор судьяларды жоғарыдағы көрінбейтін 'Адамға' көрсетіп береді». Күшті әсер ететін және ширақ жекпе-жек сахналары бар фильм «жақсы ойын-сауық» ұсынады. Материалды Кромвельдей жақсы білген RKO-ның Говард Хьюз оның соңғы монтаждауын қабылдамады және қосымша сахналарды түсіру үшін режиссер Николас Рейді шақырды. Кромвельдің жиіркенішпен түсірілім алаңынан кетіп қалғаны айтылады. Голливуд студияларының қара тізіміне енгендіктен, Кромвель он жылдықтың соңына дейін киноиндустриясында жұмыс істемеді.

"Құдайша" (1958)

1952 жылдан бастап студиядағы жұмыс тоқтап, белсенділік болмаған жылдары Кромвеллдің Голливудтағы жалғыз қатысуы – Х. С. Поттер режиссерлік еткен, Кирк Дуглас пен Сьюзан Хейвардтың басты рөлдерде ойнаған "Жоғары құпия іс" (1957) фильміндегі шағын актерлік рөл болды. Тарихшы Кингсли Канхамның мәліметінше, бұл жылдар аралығында бұрынғы режиссер "театр өнерімен айналысқан". Кромвеллге фильм режиссерлігіне қайта оралуға Колумбия Пикчерс ұсынылып жатқан фильмнің "алғашқы нұсқасын" жасау мүмкіндігі берілді. "Құдайша" (1958) – оның соңғы маңызды киножұмысы және "көп жағынан оның ең жақсы фильмдерінің бірі". Драматург Пэдди Чейфскидің әңгімесі мен сценарийі, ойдан шығарылған Голливуд актрисасы Эмили Энн Фолкнер / Рита Шонның трагикалық өрлеуі мен құлдырауын көрсетеді. Кромвелл осы оқиғаны үш хронологиялық және драматикалық эпизодта ұсынуды шешті: "Жас қыздың портреті, Мэриленд, 1930" (Фолкнерді 9 жасар Пэтти Дьюк ойнады), "Жас әйелдің портреті" және "Құдайшаның портреті" (соңғы екеуін Ким Стэнли сомдады). Кромвелл бұл фильмін "өз фильмдерінің бұрынғы эмоционалдық көтерілісін өткір пародизациялау" үшін платформа ретінде пайдаланды, эпизодтарды кейіпкерлердің диалогтарының қайталануы арқылы байланыстырды, бұл диалогтар фильмде "эхо" болып қайталанып тұрды. "Құдайша" Кромвеллдің Голливуд киноиндустриясымен санасуы ретінде көрінеді. Эмили Энн Фолкнер мен Рита Шонның бейнесі Голливуд жүйесіне айыптау ретінде ұсынылған. Кинотарихшы Кингсли Канхам былай деп атап өтеді:

Кромвелл өзінің "алғашқы нұсқа жасау" құқықтарының өзінің жұмысын сақтауға жеткіліксіз екенін түсінді, ал кейіннен сценарист Чейфскидің күш-жігері арқасында монтаждау кезінде "Құдайша" фильмі бастапқы ұзындығының жартысына дейін қысқартылды. Кромвелл ақыры жобадан бас тартты. Кромвеллдің кино мансабы екі сәлсіз фильммен аяқталды: Филиппинде түсірілген, Винс Эдвардс пен Кэрол Омарттың қатысуымен "The Scavengers" (1959) және Швецияда түсірілген, Мадж Бритт Нильсон мен Патрик О’Нилдің қатысуымен "Моральдық мәселе" (1961) драмасы.

Голливудтан кейінгі өмір

Кромвель өзінің қалған мансабын негізінен ол бастаған театрға арнады. Ол Нью-Йоркте сахналанған үш пьеса жазды; "Әр әйел білетін нәрсе" қойылымының жаңаруында Хелен Хейзбен бірге ойнады, "Деск Сет" Бродвейдегі алғашқы труппасын қойды және ақырында 1963 жылы экспат британдық режиссер құрған Миннеаполистегі Тайрон Гатри театрында төрт маусым бойы шығармашылық қанағатқа кенелді. Бродвейдің күшейіп келе жатқан коммерциясынан көңілі тоңған ол, Кромвель сияқты, одан да безген болатын. Роберт Альтман Кромвельді Шелли Дювалл мен Сисси Спейчек қатысқан "3 әйел" (1977) фильмінде Роуз мырза рөліне, ал Дези Арназ, Кэрол Бернетт, Джеральдин Чаплин, Миа Фарроу, Витторио Гассман және Лилиан Гиш қатысқан "Той" (1978) фильмінде епископ Мартин рөліне шақырды. Оның әйелі Рут Нельсон да Альтманның екі фильмінде де ойнады.

Жеке өмір

Кромвель төрт рет үйленген. Оның алғашқы әйелі, сахна актрисасы Элис Линдал 1918 жылы тұмаудан көз жұмды. Ол сахна актрисасы Мари Гоффтан ажырасты. Кромвелл 1928 жылы актриса Кей Джонсонға үйленді, 1946 жылы ажырасты. Оның соңғы некесі 1947 жылы актриса Рут Нельсонмен болды және ол 1979 жылы қайтыс болғанға дейін жалғасты. Кромвель мен Джонсонның екі ұлы болды; олардың бірі актер Джеймс Кромвель.

Өлім

Ол 92 жасында Калифорния штатының Санта-Барбара қаласында өкпе тамыр бітелуінен қайтыс болды.

Сахналық мансабы

1912 жылдан 1928 жылға дейін. ЖылТақырыбыКредиттелген режиссерАктерРөл 1912 Кішкентай әйелдер Джон Брук (Бродвейдегі дебют) 1913 Суреттелген әйел 1914 Аспаздық шатақ Мистер Джеймисон Өмір 1915 Күнәкарлар Нью-Йорк идеясы Уильям Ладли Майор Барбара Чарльз Ломакс 1916 Жер Капитан Брассбаундтың өзгеруі Капитан Керни, USN 1917 Еркіндер елі 1919 Сағат 9:45 Ол қалаған және істеді Фрэнк Гроувард 1920 Ұятсыз Вайолет Мистер Таккаберри Жас қонақтар 1921 Қызықтырушы Рэдди Касвелл Жекелігі Мари Антуанетт Сатып алынған және төленген 1922 Ағысып бара жатқан Заң бұзушы Уолтер Гомер Манхэттен Біз өмір сүретін әлем 1923 Жұмсару 1924 Баяулау 1925 Ол білуі керек Барлығына байланысты Сам МакКарвер Сам МакКарвер 1926 Кішкентай Эйольф Инженер Борггейм Жындылар Мэттью Диббл Мысықшаның сүйіссіздігі Фанни Жип Грейден Күміс жіп 1927 Әйелдер мәңгіге созылады Ракета Капитан МакКуигг 1928 Корольдің күйеуі Прессаның адамы Вик Снелл