Кіріспе

Кілем немесе осыған ұқсас материалдардан жасалған саяхат сөмкесі

Жүктеме

Кілемдік сөмке – кілемнен, көбінесе шығыс кілемінен жасалған, жоғарғы жағынан ашылатын саяхат сөмкесі. Бұл 19 ғасырда Америка Құрама Штаттары мен Еуропада танымал болған жүк түрі, оның қарапайым тұтқалары және тек жоғарғы жақтауы болған, ол жабылу қызметін атқарған. Кейбір кішкентай заманауи үлгілері қол сөмкесі немесе әмияны ретінде қолданылады. Суреттегі Қайта құру дәуірінің кілемдік сөмкесі басылған гобелен кілемнің қалдығынан жасалған (Whytock; 1832 жылғы патент, Эдинбург). Осы стильдегі кілемнің сақталған мысалдары Хэмптон Ұлттық тарихи орнында: Ұлттық саябақтар қызметі, Мэриленд штаты, Тоусон қаласы және Эндрю Джексонның Нэшвиллдегі Эрматажында, Теннесси штаты, АҚШ-та көруге болады.

Тарих

Килемдік сөмке – жолаушының үлкен, қатты ағаш немесе металл багажға қарағанда, көтеруге жеңіл, жеке багаж түрі ретінде ойлап табылды, бұл үшін жүк тасушылардың көмегі қажет болмайтын. 1886 жылы «Scientific American» журналы оны ескірген, бірақ сенімді деп сипаттады: «Егер негізгі мәселе тозу болса, онда оған тең келгені жоқ. Егер жақсы Брюссель кілемінен және сапалы жұмыстан жасалса, мұндай сөмке, әрқашан берік негіз қолданылса, өмір бойына тозуға төтеп береді». Оның қолданылуы өзін-өзі қамтамасыз етуді білдіретін: Жюль Верннің 1873 жылғы «Сексен күнде әлем айналысы» романында Филеас Фогг пен Паспарту багаж ретінде тек киім-кешек пен көп ақшасы бар килемдік сөмке алып келеді. Бұрын килемдік сөмкелер шығыс кілемдерінен немесе жоғарыда аталған Брюссель кілемдерінен жасалатын, олар «жібек жіптерімен тоқылған, қиылмаған иілгіш қалың құрылысқа» ие болатын. Кілемді материал ретінде таңдау себебі – оны жасау үшін «қалдық» бөліктерін оңай сатып алуға болады. Кейбір килемдік сөмкелер «теміржол кілемшесі» ретінде де қолданылатын, 19 ғасырдағы суық, жылытылмаған вагондарда жылу үшін қолданылатын жиі кездесетін зат. Кілемшені жамылғы ретінде ашуға немесе саяхат сөмкесі ретінде бүктеуге болады. Роберт Луис Стивенсонның «Севендегі есекпен саяхат» (1879) кітабынан: «Менің теміржол кілемшегім, ол сонымен қатар сөмке болғандықтан, суық түндерде маған қос қамал болды». Килемдік сөмкелер 1960 жылдары хиппи ұрпағының пайда болуымен қайтадан сұранысқа ілікті, олар ескі үйлердің шатырларынан және қолдан қолға ауысқан дүкендерден табылған. Бұл сәнді аксессуар ретінде шектеулі жаңа өндіріске әкелді.

Мәдени әсері

Америка Азамат соғысынан кейінгі қайта құру дәуірінде экономикалық немесе саяси мүмкіндіктерді пайдалану үшін оңтүстікке көшіп келген солтүстік адамдары "кілемше тасымалдаушылар" деп аталды. Олар көбінесе осы типтегі жүкпен саяхаттайтын, азбен келген, бірақ көпке үміттенеді деген мағынаны білдіретін.