Кіріспе

Қытай буддалық монахы және ғалымы (1906–2005)

Инь Шунь (印順, Yìnshùn; 5 сәуір 1906 – 4 маусым 2005) – Қытай Махаяна буддизмі дәстүріндегі қытай буддалық монахы және ғалымы. Ол негізінен Үш трактат мектебінде білім алғанмен, барлық тіршілік иесі үшін Буддалық табиғаттың толық және жалпылама көрінісі ретінде Бір Көлік (немесе Экаяна) тұжырымын қолдады. Сондықтан ол Бес Көлік және Үш Көлік сияқты Будданың барлық мектептерін Махаянаның Бір Көлік ретіндегі мағынасына біріктірді. Инь Шуньнің зерттеулері «адамдық әлем» буддизмінің («гуманистік») идеалын қалыптастыруға көмектесті, бұл көптеген жақтастар зерттеп, қолдайтын буддизмнің басты философиялық ағымы. Оның еңбектері қытай буддалық қоғамында ұзақ уақыт назардан тыс қалған Агамдарға қызығушылықты қайта жақырды, ал оның идеяларын американдық теравадалық ұстаз Бхикху Бодхи де қолдады. Заманауи шебер ретінде ол Буддалық Цу Чи қайырымдылық қорының негізін қалаушы Ченг Йеннің ұстазы ретінде кеңінен танылды, сондай-ақ бірнеше басқа да көрнекті монахтарды тәрбиеледі. Инь Шунь Цу Чи қорымен тығыз байланысты болғанымен, Дхарма барабан тауының Шэнь Ені және Фу Гуаншаньның Хсин Юны сияқты гуманитарлық көмек, әлеуметтік жұмыс, қоршаған ортаны қорғау және академиялық зерттеулермен айналысқан буддизмнің жаңа буынына да зор ықпал етті. Ол Тайвань буддизмінің ең ықпалды тұлғаларының бірі саналады және қазіргі Тайваньның көптеген жетекші буддизм өкілдеріне әсер етті.

Өмірбаян

Инь Шунь 1906 жылы 5 сәуірде (дәстүрлі қытай күнтізбесі бойынша: 12 наурыз 丙午) Қытайдың Чжэцзян провинциясындағы ауылда дүниеге келді. Оның туған аты Чжан Луцин (Wade–Giles: Chang Luch'in) болды. Чжан дүниеге келген кезде Цинь әулетінің соңы болды. Туғаннан кейін он бір күн өткен соң Чжан ауыр сырқатқа шалдығып, жартылай өлімнен қайта келді. Ол жеті жасында мектепке баруды бастады. Оқу кезінде ол өлместік тақырыбымен кездесті – бұл тақырып Чжанға қызығушылық тудырды. Оның ата-анасы Чжанның осымен айналысуын ерекше деп санап, оны басқа мектептерде сабақ беруге мәжбүрледі. Чжан конфуциандық пен даосизмге бет бұрды, бірақ ешқайсысы оның рухани құштарлығын қанағаттандыра алмады. Бір кезде христиан діні оның қызығушылығын оятты, бірақ Чжан олардың ұстанымдарының мәнсіз екенін түсінді және екі жылдан кейін христиан дініне толыққандай беріле алмады. Бір күні Чжан оқуға нәрсе іздеп жүргенде, ол "Будда Дхармасы" деген сөздерге кез болып, жүрегінде рухани қызығушылықты сезінді және буддизмге қатысты барлық нәрсені ынтамен іздеуге кірісті.

Дхарманы іздеу

1930 жылы Чжан Пекиндегі буддалық колледжге түсуге өтініш берді. Ол көп күн бойы үйінен Пекинге үлкен үмітпен сапар шекті. Қабылдауға ол кеш келді. Жанг енді қайда баратынын ойлап отырғанда, "Тяньтоң ғибадатханасы" деген ғибадатхана есіміне келді. Содан кейін Чжан Путуо тауына барды, онда Ван есімді жас жігітпен кездесті. Екеуі де Будда дхармасын оқып үйренуге болатын жер іздеді. Ақырында олар жақсы білімді абыздың болған шағын орынды тапты. Олар одан оқуға рұхсат сұрады. Аға монах Чжан мен Ванды олар тұрған жерден жарты мильдей қашықтықта орналасқан Фучжун монастырына (福泉庵) жолдады. Екеуі Фучжун монастырына асықты. Кейін, 1930 жылдың 11 қазанында, абыз Чиньньян (清念和尚) Чжан Лукиннің басын қырқып, оған Инь Шунь (印順) деген дхарма есімін берді.

Махаянаның үш жүйесі

Тайсу 太虛 (1890–1947) ұстазы Махаяна буддизмін үш түрге бөлді. Олар: шүнйата және праджня мектебі (法性空慧宗, Мадхьямака), дхармалаксана және виджняптиматра мектебі (法相唯識宗) және дхарма дхату және толық ағарту мектебі (法界圓覺宗). Одан әрі, ол дхарма дхатудың ең жоғары деңгейде, толық және соңғы дхарма екенін айтады. Мадхьямака және Виджняптиматра келесі деңгейлерде орналасқан. Алайда, Тайсудың шәкірті Иншун 印順 (1906–2005) ұстазының бағытынан өзгеше жол таңдады. Ол Махаяна буддизмін үш жүйеге бөлуге болады деп санайды. Олар: шүнйата және тек атау мектебі (性空唯名系, Мадхьямака), иллюзия және Виджняптиматра мектебі (虛妄唯識系, Виджняптиматра) және нағыз және тұрақты сана мектебі (真常唯心系, Татагатта гарбха). Оның пікірінше, ерте Махаяна буддизмі Нагарджунаның 龍樹 праджняпарамита ойларымен ерекшеленеді. Махаяна буддизмінің орта шағы Асанга мен Васубандху қолдаған Виджняптиматрамен сипатталады. Кейінгі Махаяна буддизмі негізінен Татагатта гарбха ойларымен ерекшеленеді. Осылайша, Иншун ұстазының ұстанымынан алшақтағаны анық.

Жетістіктер

2004 жылғы наурыз айында Тайваньда буддизмді қайта жандандыруға қосқан үлесі үшін екінші дәрежелі «Мүмкіндік бұлттары» орденімен марапатталды.

Өлім және жерлеу

2005 жылғы 4 маусымда Инь Шунь 1954 жылдан бері асқынған өкпе туберкулезінен қайтыс болды. Ол 100 жасында Хуалиен Цу Чи ауруханасында көз жұмды. Цу Чи және Инь Шуньнің ықпалында болған басқа буддалық ұйымдар мен монастырлар оның жаназасына сегіз күн бойы аза тұтты. Бұл рәсімге Тайвань президенті Чэнь Шуйбянь, Қытай Республикасы премьер-министрі Фрэнк Сие және басқа да заң шығарушылар қатысты. Әлемнің көптеген елдерінен, көбінесе АҚШ-тан келген бірнеше монахтар да Инь Шуньнің жаназасына қатысты. Инь Шуньнің шәкірттері болған монахтар да қатысты, олардың ішінде Цу Чи делегациясын басқарған Ченг Йен де болды. Инь Шунь өмірінің соңғы күндерін қарапайым және қанағатпен өткізді, сондықтан оның шәкірттері оның жаназасын қарапайым, бірақ салтанатты түрде өткізуге шешім қабылдады. Оның жаназасы Хсинчудағы Фу Ян вихарасында өтті, онда ол көп жылдар бойы тұрған және қайтыс болған. Инь Шунь 10 маусымда кремацияланды, оның күлі мен суреті Фу Янның басқа да монастырлық түлектерінің қалдықтарымен бірге залға қойылды.