Кіріспе

Венеция догы (1619–1694)

Франческо Морозини (26 ақпан 1619 – 16 қаңтар 1694) – 1688 жылдан 1694 жылға дейін, Ұлы түрік соғысының ең қарқынды кезінде Венеция догы болды. Ол Венециялық ақсүйек Морозини әулетінен шыққан көптеген догтар мен генералдардың бірі еді. Ол туралы "бас аяғынан қызыл киім киіп, әрқашан мысығымен бірге шайқасқа түсетін" деген әңгіме бар.

Ерте мансап

Морозини алғаш рет Осман империясының Кандия қамалы кезінде Критідегі венециялық әскерлердің Бас генерал ретінде көзге түсті. Соңында ол қаланы тапсыруға мәжбүр болды және Венецияға оралған соң, оған қорқақтық және мемлекетке опасыздық тағылды; бірақ ол қысқа сот процесінен кейін ақталды.

Парфенонның қирауы және Афинадан алынған мүсіндердің олжасы

Морея соғысы кезінде Парфенон Осман әскері үшін оқ-дәрі қоймасы ретінде пайдаланылды. 1687 жылдың 26 қыркүйегінде Афинаны бомбалаған венециялық минометтер ғимаратқа тікелей соққы берді. Кейін швед әскери қолбасшысы генерал Отто Вильгельм Кенигсмарктің атташесі: "Оның жоғары жаны үш мың жыл бойы тұрған сұлу ғибадатхананы қиратуға қатты қайғырды!" деп жазды. Ал операцияның бас қолбасшысы Морозини Венеция үкіметіне жолдаған есебінде оны "сәтті ату" деп сипаттады. 1688 жылдың басында Акропольді бағындырғаннан кейін Морозини Парфенонның батыс фронтонынан Афина мен Посейдонның аттары мен күймелерін тонауға әрекеттенді, бірақ мүсіндер жерге құлап, сынып кетті. Бұл фронтоннан мүсіндерді алып тастауға жасалған алғашқы құжатталған тырыс. Осман империясы келесі жылы ескерткішке қайта ие болды және зақымдануды байқағаннан кейін батыс елдеріне сувенирлер сата бастады. Морозини сондай-ақ Пирейдегі арыстанды соғыс олжасы ретінде Венеция арсеналына әкеп кетті.

Дож

1688 жылдың жазында Морозини Венеция доджы болып жарияланды, ол Негропонтқа шабуыл жасады, бірақ оны басып ала алмады және әскерлері арасында оба індеті басталуына байланысты Венецияға қайта оралуға мәжбүр болды. Ол 1693 жылы тағы бір соңғы жорыққа шықты, бірақ Негропонтты алуда қайтадан сәтсіздікке ұшырады және шағын жағалау қалаларын тонағаннан кейін Венецияға оралды. 1694 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның құрметіне Додж сарайына үлкен мәрмәр арка орнатылды. Морозинидің өте жақсы көрген мысығы Нини, аяқтарының арасына тышқан қойылып, бальзамдалды. Нини мен тышқан қазіргі уақытта Венециядағы Коррер мұражайында экспонат ретінде қойылған.

Еске алу

Франческо Морозини әскери-теңіз мектебі оның құрметіне аталған. 1885 жылдың 30 шілдесінде суға түсіріліп, 1889 жылы құрылысы аяқталған және 1909 жылы қызметтен шығарылған итальяндық «Франческо Морозини» броненосцы оның есімімен аталған. 1915 жылы құрылысы басталған, бірақ 1921 жылы суға түсірілмей тұрып жойылған «Франческо Морозини» кемесі де оның есімімен аталған.