Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вирустың түрі
Species of virus
Жылқының жұқпалы анемиясы немесе жылқының жұқпалы анемиясы (EIA), атшылар арасында батпақ қызуы деп те аталады, – бұл жылқы ауруы, ол ретровирус (жылқының жұқпалы анемия вирусы) қоздырса және қан сорғыш жәндіктер арқылы таралады. Вирус (EIAV) Америкада, Еуропаның кейбір бөліктерінде, Таяу және Алыс Шығыста, Ресейде және Оңтүстік Африкада кең таралған. Вирус – адам иммуножеткіліксіздік вирусына (АИТВ) ұқсас лентивирус. АИТВ сияқты, EIA да қан, сүт және дене сөлдері арқылы жұғады. Жұғудың негізгі жолы – жылқы және бұғы сияқты қан сорғыш шыбындар арқылы. Вирус тасымалдаушыда 4 сағатқа дейін тірі қалады. Жұқтырған хирургиялық құралдар, қайта пайдаланылатын инелер мен шприцтер, тіс қаптар ауруды таратуы мүмкін. Биелер ауруды плацента арқылы өз балаларына жұқтыра алады. Жұқтырған жылқының ауруы күшті болған кезде ауру жұқтыру қаупі ең жоғары, себебі вирус қандағы деңгейі сол кезде ең жоғары болады.
Equine infectious anemia or equine infectious anaemia (EIA), also known by horsemen as swamp fever, is a horse disease caused by a retrovirus (Equine infectious anemia virus) and transmitted by bloodsucking insects. The virus (EIAV) is endemic in the Americas, parts of Europe, the Middle and Far East, Russia, and South Africa. The virus is a lentivirus, like human immunodeficiency virus (HIV). Like HIV, EIA can be transmitted through blood, milk, and body secretions. Transmission is primarily through biting flies, such as the horse fly and deer fly. The virus survives up to 4 hours in the vector. Contaminated surgical equipment and recycled needles and syringes, and bits can transmit the disease. Mares can transmit the disease to their foals via the placenta. The risk of transmitting the disease is greatest when an infected horse is ill, as the blood levels of the virus are then highest.
Кезеңдер
Жедел: Жедел түрінде ауру кенеттен, толық күшпен басталады. Симптомдары: жоғары температура, анемия (қызыл қан клеткаларының ыдырауынан), әлсіздік, іштің төменгі бөлігі мен аяқтардың ісінуі, әлсіз импульс және жүрек соғысының бұзылуы. Ат кенеттен өлуі мүмкін. Субакутты: Аурудың баяу және аз ауырлықпен дамуы. Симптомдары: қайталанатын қызба, салмақ жоғалту, көкбауырдың үлғаюы (тігіш тексеру кезінде анықталады), анемия, төменгі кеуде қуысы, іш қабырғасы, сыртқы жыныс мүшелерінің қабығы, ұрық және аяқтардың ісінуі. Созылмалы: Ат тез шаршап, жұмысқа жарамсыз болады. Жылқыда қайталанатын қызба мен анемия болуы мүмкін, сондай-ақ бастапқы шабуылдан кейін бірнеше жыл өткен соң да субакутты немесе жедел түріне қайта түсуі мүмкін. Жылқыда ешқандай симптомдар байқалмауы мүмкін, бірақ EIA антиденелеріне тест оң нәтиже береді. Мұндай жылқы ауруды жұқтыра алады. Көптеген ветеринар дәрігерлердің пікірінше, EIA диагнозы қойылған жылқыларда көбінесе ауру белгілері байқалмайды. EIA жүкті биелердің түсік тастауына себеп болуы мүмкін. Бұл жүктіліктің кез келген кезеңінде, вирус қанға енген кезде қайталану болса, орын алуы мүмкін. Жұқтырған биелердің көпшілігі түсік тастайды, бірақ кейбіреулері сау төлдерді тудырады. Төлдер міндетті түрде жұқтыра бермейді. Зерттеулер EIA-ға төзімді тұқымдар бар екенін көрсетеді. Бразилияда жақында жүргізілген, тірі жабайы жылқыларға қатысты зерттеулер Пантаналдағы үй жылқыларының шамамен 30%-ы және жабайы жылқылардың 5,5%-ы созылмалы түрде EIA жұқтырғанын көрсетті.
Acute: The acute form is a sudden onset of the disease at full force. Symptoms include high fever, anemia (due to the breakdown of red blood cells), weakness, swelling of the lower abdomen and legs, weak pulse, and irregular heartbeat. The horse may die suddenly. Subacute: A slower, less severe progression of the disease. Symptoms include recurrent fever, weight loss, an enlarged spleen (felt during a rectal examination), anemia, and swelling of the lower chest, abdominal wall, penile sheath, scrotum, and legs. Chronic: The horse tires easily and is unsuitable for work. The horse may have a recurrent fever and anemia, and may relapse to the subacute or acute form even several years after the original attack. A horse may also not appear to have any symptoms, yet still tests positive for EIA antibodies. Such a horse can still pass on the disease. According to most veterinarians, horses diagnosed EIA positive usually do not show any sign of sickness or disease. EIA may cause abortion in pregnant mares. This may occur at any time during the pregnancy if there is a relapse when the virus enters the blood. Most infected mares will abort, however some give birth to healthy foals. Foals are not necessarily infected. Studies indicate that there are breeds with a tolerance to EIA. Recent studies in Brazil on living wild horses have shown that in the Pantanal, about 30% of domesticated and about 5.5% of the wild horses are chronically infected with EIA.
Алдын алу және емдеу
Қытайда 1983 жылдан бері кеңінен қолданылып келе жатқан "Қытай тірі әлсіретілген EIA вакцинасы" деп аталатын вакцина бар. АҚШ-та тағы бір әлсіретілген тірі вирусты вакцина әзірленуде. Шприцтер мен инелерді қайта пайдалану – аурудың таралу қаупін арттырады. Қазіргі уақытта АҚШ-та тестілеу зертханасы оң нәтиже берген барлық жылқылар туралы федералды органдарға міндетті түрде хабарлауы керек. EIA оң нәтиже берген жылқылар өмір бойы инфекция тасымалдайды. Жылқыға қатысты мүмкіндіктер: жылқыны танымал зерттеу орталығына жіберу, жылқыны белгілеп, қалған өмірі үшін басқа жылқылардан кем дегенде 180 метр қашықтықта карантинге қою, немесе жылқыны өлтіру (эвтаназиялау). Карантинге арналған мекемелер өте аз болғандықтан, көбінесе жылқыны өлтіруге (эвтаназиялауға) шешім қабылданады. Флоридадағы Equine Nurturing, Development and Safety (әлдеқашан F.R.I.E.N.D.S. деп белгілі) ғылыми-зерттеу институты осындай карантиндік орталықтардың ең ірілерінің бірі болып табылады және Оңтүстік Флоридада орналасқан. Жылқы шаруашылығы және ветеринария саласы, инфекция жұққан жылқылардың, тіпті ешқандай клиникалық белгілерін көрсетпесе де, тудыратын қауіптер осындай қатаң ережелерді енгізуге жеткілікті себеп екенін қатты ұсынады. Аурудың жылқы шаруашылығына тигізер нақты әсері әлі белгісіз.
A vaccine is available, called "Chinese Live Attenuated EIA vaccine", developed in China and widely used there since 1983. Another attenuated live virus vaccine is in development in the United States. Reuse of syringes and needles is a risk factor for transfer of the disease. Currently in the United States, all horses that test positive must be reported to federal authorities by the testing laboratory. EIA positive horses are infected for life. Options for the horse include sending the horse to a recognized research facility, branding the horse and quarantining it at least 200 yards from other horses for the rest of its life, and euthanizing the horse. Very few quarantine facilities exist, which usually leads to the option of euthanizing the horse. The Florida Research Institute for Equine Nurturing, Development and Safety (a. k. a. F. R. I. E. N. D. S.) is one of the largest such quarantine facilities and is located in south Florida. The horse industry and the veterinary industry strongly suggest that the risks posed by infected horses, even if they are not showing any clinical signs, are enough of a reason to impose such stringent rules. The precise impacts of the disease on the horse industry are unknown.
Диагностика
Коггинс тесті (агар иммунодиффузиясы) – 1970 жылдары доктор Лерой Коггинс әзірлеген, жылқының жұқпалы анемиясын анықтауға арналған жоғары сезімтал диагностикалық тест. Қазіргі уақытта АҚШ-та аурудың сирек кездесуіне байланысты жою бағдарламасы жоқ. Дегенмен, көптеген штаттар штаттар аралық саяхаттар үшін теріс Коггинс тестісін міндетті етеді. Сонымен қатар, көптеген ат спорты жарыстары мен шараларына теріс Коггинс тестісінің нәтижесі қажет. Көптеген елдер импортталатын жылқыны елге кіргізуге рұқсат беру үшін теріс нәтиже талап етеді. Жылқы иелері асыл тұқымдық шаруашылықта немесе жылқы бағу орталығындағы барлық жылқылардың Коггинс тестісіне теріс нәтиже бергенін анықтағаннан кейін ғана олардың қызметтерін пайдалануы керек. Коггинс тестісі жыл сайын жасалуы тиіс. Егер жылқы жиі саяхаттайтын болса, әр 6 ай сайын тексеру ұсынылады.
The Coggins test (agar immunodiffusion) is a sensitive diagnostic test for equine infectious anemia developed by Dr. Leroy Coggins in the 1970s. Currently, the US does not have an eradication program due to the low rate of incidence. However, many states require a negative Coggins test for interstate travel. In addition, most horse shows and events require a negative Coggins test. Most countries require a negative test result before allowing an imported horse into the country. Horse owners should verify that all the horses at a breeding farm and or boarding facility have a negative Coggins test before using the services of the facility. A Coggins test should be done on an annual basis. Tests every 6 months are recommended if there is increased traveling.