Нанни Моретти: Итальяндық режиссер және актер өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Италиялық сценарист, кинорежиссер және актер Джованни "Нанни" Моретти (19 тамыз 1953 жылы туған) – итальяндық кинорежиссер, продюсер, сценарист және актер. Оның фильмдері көптеген марапаттарға ие болды, соның ішінде 2001 жылғы Канн кинофестивалінде «Ұлдың бөлмесі» фильмі үшін «Алтын пальма», 1986 жылғы Берлин кинофестивалінде «Жабылды жаралы» фильмі үшін «Күміс аю», ал 1981 жылғы Венеция кинофестивалінде «Тәтті армандар» фильмі үшін «Күміс арыстан» сыйлықтарын алды. Сонымен қатар, ол үш рет «Давид ди Донателло» сыйлығын «Ең үздік фильм» номинациясында жеңіп алды («Қымбатты күнделік» (1994), «Ұлдың бөлмесі» (2001) және «Il caimano» (2006) фильмдері үшін). «Қымбатты күнделік» фильмінен бастап ол түсірген барлық фильмдері Канн кинофестивалінде көрсетілді, ал 2012 жылы ол фестивальдің ресми конкурстық қазылар алқасының төрағасы болды.

Өмір және жұмыс

Моретти Италияның Брунек қаласында дүниеге келді. Оның ата-анасы римдіктер, екеуі де мұғалім болған. Әкесі – көрнекті эпиграфист Луиджи Моретти, Римдегі Сапиенца университетінде грек тілін оқытқан. Ағасы – әдебиеттанушы Франко Моретти. Бала кезінде Моретти кино мен су полосы екі құмарлығын табады. Оқуын аяқтаған соң продюсерлік қызметпен айналысып, 1973 жылы екі қысқаметражды фильмін – «Буржуа тағамы» мен «Жеңіліс» (La sconfitta) түсіреді. 1976 жылы Нанни Мореттидің толықметражды тұңғыш фильмі «Io sono un autarchico» («Мен өзімді жеткіліктімін») жарық көреді. 1978 жылы ол «Ecce Bombo» фильмінің сценарийін жазып, режиссерлік қойып, басты рөлді өзі сомдайды. Фильм Канн фестивалінде көрсетіледі. «Sogni d'oro» 38-ші Венеция халықаралық кинофестивалінде күміс арыстанды жеңіп алады. «La messa è finita» 36-шы Берлин халықаралық кинофестивалінде қазылар алқасының арнайы жүлдесін – «Күміс аюды» иеленеді. Ол «Caro diario» (1993) және одан кейін 1998 жылы түсірілген жалғасы, сондай-ақ «La stanza del figlio» («Ұлдың бөлмесі», 2001) фильмдерімен танымал. Соңғысы 2001 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» сыйлығын жеңіп алды. Моретти фильмдерінде бірнеше актерлерді жиі пайдаланады, олар көбінесе екінші рөлдерде ойнайды. Әкесі Луиджи 6 фильмде, Дарио Кантарелли мен Мауро Фабретти 5 фильмде, Антонио Петрочелли 4 фильмде қатысады. Ол өзінің фильмдерінде жиі жұмыс істейтін итальяндық актерлердің арасында – 5 фильмде (соның ішінде «Il caimano» фильміндегі басты рөлді сомдаған) ойнаған Сильвио Орландо және «Sogni d'oro», «Bianca» мен «The Son's Room» фильмдерінде көрінген Лаура Моранте бар. Италия чемпионатының B дивизионында су полосымен айналысқан тәжірибесі кейіннен «Palombella Rossa» («паломбелла», сөзбе-сөз «кішкентай көгершін» деген мағынаны білдіреді, бұл лобпен тастаудың бір түрі) фильміне шабыттандырды. Оның басқа туындылары Еуропадан тыс жерлерде кеңінен танылмаған, бірақ өз елінде Моретти әзіл-қалжың мен ерекше фильмдер жасаушы ретінде белгілі, көбінесе ол өзі де ойнайды. Оның соңғы рөлі – «Mia Madre» («Анасы», 2015) фильмінде. 2002 жылы ол Сильвио Берлускони үкіметіне қарсы көше митингтерін ұйымдастырды. «Il caimano» (2006) Берлусконидің жанжалдары туралы, ал Италия премьер-министрінің үш бейнесінің бірінде Моретти өзі Берлускони рөлін ойнайды. «Aprile» Италияның саяси ахуалы мен Мореттидің оған қатысты көзқарастарына арналған. 2011 жылы түсірген «Бізде папа бар» фильмі 2011 жылғы Канн кинофестивалінде бақ сынады. Римде тұрады, туғаннан бері сонда өмір сүреді, ол кішкентай кинотеатрдың – Nuovo Sacher-дің тең иесі, оның аты Мореттидің Sachertorte-ге деген құмарлығынан берілген. «Жалпы алғанда, премьера күні» (1996) атты қысқа фильмде Моретти өзінің театрында Аббас Киаростамидің «Жалпы алғанда, премьера күні» фильмінің ашылу салтанатына келушілерді шақыруға тырысады. Ол дінге сенбейді. Оның сөзімен айтқанда: «Мен «Құдайға шүкір, мен атеистпін» деген жазуы бар жейделерді есіме түсіремін. Қызық. Бірақ мен олай ойламаймын. Мен сенуші емеспін және кешірім сұраймын». 2015 жылы түсірген «Mia Madre» фильмі 2015 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» сыйлығы үшін бақ сынады.

Moretti was born in Bruneck, Italy to Roman parents who were both teachers. His father was the late epigraphist Luigi Moretti, a Greek teacher at Sapienza University of Rome. His brother is literary scholar Franco Moretti. While growing up Moretti discovered his two passions, the cinema and water polo. Having finished his studies he pursued a career as a producer, and in 1973 directed his first two short films: Pâté de bourgeois and The Defeat (La sconfitta)

In 1976, Nanni Moretti's first feature film Io sono un autarchico (I Am Self Sufficient) was released. In 1978, he wrote, directed and starred in the movie Ecce Bombo, which tells the story of a student having problems with his entourage. It was screened at the Cannes Festival. Sogni d'oro won the Silver Lion at the 38th Venice International Film Festival. La messa è finita won the Silver Bear – Special Jury Prize at the 36th Berlin International Film Festival. He may be best known for his films Caro diario (Dear Diary, 1993; followed in 1998 by a sequel, Aprile) and La stanza del figlio (The Son's Room, 2001), the latter of which won the Palme d'Or at the 2001 Cannes Film Festival. Moretti has used certain actors several times in his films, generally playing minor roles. His father Luigi appears in 6 films, Dario Cantarelli and Mauro Fabretti in 5, Antonio Petrocelli in 4. More notable Italian actors he has employed frequently in his films include Silvio Orlando, who appears in 5 films (including the role of protagonist in Il caimano) and Laura Morante, who was featured in Sogni d'oro, Bianca and The Son's Room. Having played waterpolo in the B division of the Italian championship, his experience later inspired his film Palombella Rossa ("palombella," which literally means "little pigeon," refers to a type of lob shot). His other work has not been widely seen outside Europe, but within his country Moretti is known as a maker of wryly humorous and eccentric films, usually starring himself. His most recent role was in the film Mia Madre (My Mother, 2015)

Moretti is also an outspoken political leftist. In 2002, he organized street protests against the government of Silvio Berlusconi. Il caimano (2006) is in part about Berlusconi's controversies: in one of the three portraits of the Italian prime minister Moretti himself plays Berlusconi. Aprile also deals with Italy's political situation and Moretti's views on it. His 2011 film We Have a Pope screened In Competition at the 2011 Cannes Film Festival. He lives in Rome, having been resident since birth, where he is co owner of a small movie theater, Nuovo Sacher, named like this because of Moretti's passion for Sachertorte. The short film, Il Giorno della prima di Close Up (Opening Day of Close Up, 1996), shows Moretti at his theatre attempting to encourage patrons to attend the opening day of Abbas Kiarostami's film, Close Up. He is not religious. In his words, "I remember the shirts that said 'Thank God I'm an atheist'. Funny. But I do not think so. I'm not a believer and I'm sorry." His 2015 film Mia Madre was selected to compete for the Palme d'Or at the 2015 Cannes Film Festival.