Кіріспе
Лаваба – қол жуу үшін су ұсынылатын құрылғы. Ол әдетте су құюға арналған күпі немесе ыдыстан, сондай-ақ қолдан тамған суды ұстауға арналған тағы бір ыдыстан тұрады. Діни мағынасында, лаваба діни қызметкердің қол жуатын ыдысын, католиктердің миссасындағы осы амалға байланысты рәсімді, сондай-ақ ғибадатхана қабырғасына орнатылған немесе одан шығыңқы орналасқан ыдыс немесе орынды білдіреді. Егер мұндай құрылғыда су ағызу жүйесі болса, ол шіркеу ыдыстарын және басқа да заттарды жууға арналған бассейн (piscina) болып табылады, бірақ бұл терминдер көбінесе шатастырылады. Күнделікті қолданыста лаваба – қол жууға арналған кез келген ыдыс немесе раковина үшін қолданылған ескі термин, әсіресе дәретханада.
Мәсіхшілердің дұғасы мен ғибадат етуі алдындағы тазару рәсімдері
Константин Ұлының дәуіріндегі шіркеулер экзонартекспен салынған, онда кантарус деп аталатын фонтан болған, онда христиандар ғибадат орнына кірмес бұрын қолдарын, беттерін және аяқтарын жуған. Намаз бен ғибадатқа дейін христиандардың қол жуу әдеті "рухани күнәлардан арылуды және Құдайға мойынсұнуды" символдайды. Көптеген ерте және орта ғасырлық монастырларда үлкен лавабо (лаваторио) болған, онда монахтар шіркеуге кірмес бұрын қолдарын жуған. Әйгілі Иоанн Златоуст өз заманында барлық христиандардың ғибадат үшін шіркеуге кірмес бұрын қолдарын жуу салтын сақтағанын айтады. Бұл практика алғаш рет VI ғасырда Святой Бенедикт ережесінде бекітілген, бірақ одан бұрынғы да дәлелдер бар.
Дін қызметкерлері
Лавабо (латынша "мен жуынам") деген атау Забурдың (ЖД; Септуагинтада бұл 25-ші Забур) сөздерінен шыққан, оны ғибадат етуші дәстүр бойынша қолын жуып жатқанда айтады: «Мен қолдарымды күнәсіздікпен жуамын, содан кейін Сенің құрбандық алтаңды айналып өтемін, Раббым». Осы Забур аяттарын оқығанда қол жуу Католик шіркеуінде өте ерте заманнан бері қолданылып келеді: үшінші ғасырда барлық христиандар дұғаға дайындалу үшін қол жуу салты болған; ал төртінші ғасырдан бастап дін қызметкерлері Әулеттік қызметте (Эвхаристия литургиясы) ең маңызды бөліміне дейін салтанатты түрде қол жуған көрінеді, бұл ішкі тазалықтың символы. Көптеген литургиялық дәстүрлерде дін қызметкері киініп болғаннан кейін, литургия басталғанға дейін қолын жуады. Бұл рәсім дұғалармен бірге орындалуы мүмкін. Көптеген христиандық рәсімдерде дін қызметкері Эвхаристиялық дұғаны бастамас бұрын қолын жуады. Апостолдық Конституцияларда, VIII, 11-де, құлшынып жүргендердің қолы катехумендерді жіберуге дейін жуылады.
In the third century there are traces of a custom of washing the hands as a preparation for prayer on the part of all Christians; and from the fourth century onwards it appears to have been usual for the ministers at the Communion Service [liturgy of the Eucharist] ceremonially to wash their hands before the more solemn part of the service as a symbol of inward purity. In most liturgical traditions, the priest washes his hands after vesting, before the beginning of the liturgy. This washing may be accompanied by prayers. Many Christian rites also have the priest wash his hands before beginning the Eucharistic prayer. In the Apostolic Constitutions, VIII, 11, the hands of the celebrants are washed just before the dismissal of the catechumens.
Батыс ритуалы
Римдік ритуалда, дін қызметшісі миссаға дайындалу үшін киінер алдында жеке қол жуады, мүмкін «Да, Раббым, күш бер» (Da, Domine, virtutem) дұғасын оқып. Мисса ритуалында ол құрбандық дайындалғаннан кейін қол жуады. Бұл – нағыз лавабо рәсімі. Ол Триденттік және Ватикан II-ден кейінгі Римдік ритуал миссасының екі түрінде де кездеседі. Бұл, Римде адамдар сыйлықтарын әкелгеннен кейін қол жуу қажеттілігінен туындаған болуы мүмкін. Галликандық ритуалда құрбандықтар Шығыс дайындық литургиясындағыдай, мисса басталғанға дейін дайындалған, сондықтан онда ұзақ құрбандық рәсімі болған жоқ, сондай-ақ Евхаристиялық дұғадан бұрын лавабо да қажет болмады. Орта ғасырларда Римдік ритуалда екі рет қол жуу болған, біреуі құрбандыққа дейін, екіншісі – құрбандықтан кейін. Біріншісі кейін жойылды, ал қазіргіде қалғаны екіншісі. Жоғары миссада (немесе әнмен оқылған миссада), ескі ритуал бойынша және жаңа нұсқадағы салтанатты формада, құрбандықтан кейін дін қызметшісі алтарды түтетеді, содан кейін хат жағында (алтардың оңтүстік жағында) өзі түтетеді, ол онда тұрады, ал аколиттер оның қолдарын жуады, олар сенім үстелінің жанында күтіп отыруы керек. Бірінші аколит суды құмырадан саусақтарына құяды, ал екіншісі саусақтарын кептіру үшін сүлгі береді. Осы уақытта 1962 жылғы нұсқауда ол псалмның мына шумақтарын оқиды: «Мен кінәсіздер арасында қолымды жуамын», псалм соңына дейін (Вулгатада – 25:6-12, еврей тілінде – 26:6-12). Жаңа миссада дін қызметшісі «Раббым, менің күнәларымды жой және мені күнәларымнан тазар» (Забур 50:2, 51:2) дұғасын оқиды. Жоғары миссада епископ «қымбат» митраны (mitra pretiosa) киеді, түтетілгеннен кейін және қол жуғанда. Епископ үшін әдетте үлкен күміс табақ және құмыра қолданылады, бірақ бұл талап емес. Лавабо үшін дін қызметшісі қарапайым зығыр сүлгіні қолданады, ол көбінесе алтар маталарының бірі саналады, бірақ техникалық тұрғыдан бұл емес.
Дүниежүзілік қолданысы
Діни орындарында әдетте металдан жасалған жуғыштар болғанымен, таныс жуғыш – бұрғысы бар және астында кішкентай ыдысы бар терракоттан жасалған ыдыс. Бүгінде ол Еуропа мен АҚШ-тың көптеген бақтарында сәндік элемент ретінде кең таралған, бірақ оның пайдалы қолданысы ұзақ бұрын ұмытылған. Лавабоны қазіргі кездегі раковинаның алдағысы деп санауға болады. Еуропаның бірнеше тілінде (француз, итальян, серб-хорват, испан, түрік) lavabo сөзі раковина немесе жуу ыдысын білдіреді.