Кіріспе

Чарльз Мелвилл Хейс (16 мамыр 1856 – 15 сәуір 1912) – америкалық кәсіпкер, Grand Trunk Railway компаниясының президенті. Ол 17 жасында теміржол саласында кеңсе кызметкері болып жұмыс істеуді бастады және басқарушылық қызметте жылдам өсіп, Wabash, St. Louis және Pacific Railway темір жолының бас менеджері болды. 1889 жылы ол осы компанияның вице-президенті болды және 1896 жылға дейін Канаданың Grand Trunk Railway (GTR) бас директоры қызметін атқарды. Хейс GTR-ден қысқа мерзімге шығып, Southern Pacific Railway Company компаниясының президенті болды, бірақ бір жылдан кейін GTR-ге қайта оралды. GTR-дің вице-президенті және бас директоры ретінде ол компанияны банкроттықтан сақтап қалғаны үшін мақталады. 1909 жылы ол GTR және оның барлық біріктірілген желілерінің, еншілес темір жолдарының және пароход компанияларының президенті болды. Ол жомарттығымен танымал болды және 1907 жылы Жапония императорынан үшінші дәрежелі «Күннің шығысы» орденін алды. Хейс Канада шегінде екінші трансконтиненталдық темір жол құру жоспарын жасаған Grand Trunk Pacific Railway (GTP) құрылуымен де байланысты. Сонымен қатар, GTR және GTP компанияларының банкротқа ұшырауына да кінәлі деп есептеледі. Ол жоспарын аяқтамай тұрып, «Титаник» кемесінің суға батуынан қаза тапты. Оның денесі табылып, Монреальде жерленді. Оның әйелі және төрт қызы болған.

Ерте өмір

Чарльз Мелвилл Хейс 1856 жылдың 16 мамырында Иллинойс штатындағы Рок-Айленд қаласында туған. Ол бала кезінде отбасымен бірге Миссури штатының Сент-Луис қаласына көшкен.

Мансап

1873 жылы 17 жасында ол теміржол саласындағы мансабын Атлант және Тынық мұхиты темір жолында, Сент-Луис қаласында бастады. 1877 жылдан 1884 жылға дейін Хейс Миссури Тынық мұхиты темір жолының бас директорының хатшысы болды. 1884 жылдан бастап ол 1886 жылға дейін Уабаш, Сент-Луис және Тынық мұхиты теміржолында сол лауазымды атқарды, ал 1886 жылы ол осы компанияның бас менеджері болды. 1889 жылы ол Уабаш темір жолының вице-президенті болды және 1896 жылға дейін сол қызметте болды, содан кейін Канаданың Grand Trunk Railway (GTR) бас менеджері болды. Оған Орталық Вермонт темір жолы, Гранд Тронк Батыс темір жолы, Гранд Хэйвен және Милуоки темір жолы, Детройт және Толедо жағалауы темір жолы, Толедо, Сагинау және Мускегон темір жолы, Оңтүстік Жаңа Англия темір жолы компаниясы, Canadian Express компаниясы және тағы да басқалары кірді. Бұған қоса, ол бірнеше қайырымдалық қорына басшылық етуге шақырылды. Ол Монреальдегі Корольдік Виктория ауруханасының, Монреаль қалалық ауруханасының және МакГилл университетінің мүшесі болды. 1907 жылы ол Жапония императорынан Императорлық темір жолдарына көмектескені үшін үшінші дәрежелі «Күннің шығысы» орденін алды.

Трансматериктік темір жол

Сол кезде батыс жазықтары қарқынды түрде қоныстандырылып жатты. Хэйс осы үрдісті пайдаланып, Канада шегінде Монктоннан (Нью-Брансуик) Принс-Рупертке (Британдық Колумбия) дейін 5600 шақырымға созылатын трансконтиненталдық темір жол салуды жоспарлады. 1912 жылғы 14 сәуірде сағат 23:40-та «Титаник» айсбергке шағылысты. Хэйс өзімен бірге болған әйелдерге кемедегі 20 құтқару шалкегінің біріне мінуге көмектесті, бірақ ол, күйеу баласы және хатшысы кеме батып кеткен кезде қаза тапты.

Өлім

Хейс "Титаник" апатының құрбаны болды. Оның денесі Солтүстік Атлантика мұхитынан "Миния" кемесімен табылды және Монреальдегі Маунт-Роял зиратында жерленді. 8 мамырда оған арнап екі жерлеу рәсімі өтті: біреуі Монреальдегі Америкалық пресвитериан шіркеуінде, екіншісі Лондонның Сент-Эдмунд король және шейіт шіркеуінде.

Мұра

ГТП аяқталуын көре алмай, Хэйс қайтыс болды. Ол Канададағы ең көрнекті теміржолшылардың бірі ретінде еске алынды, және оның есімімен естелік ретінде 1912 жылғы 25 сәуірде ГТР-дегі жұмыс бес минутқа тоқтатылды. Хэйс ГТР-ді басқарған кезең компанияның ең гүлденген дәуірі болды. Дегенмен, оның саясаты 1919 жылы ГТП-ның құлауына себепкер болды. Компания таратылды, ал үкімет ГТР акцияларын иелігіне алды. Кейіннен Хэйс 1903 жылы компанияның лондондық директорларын ГТП құрылысы бойынша Канада үкіметімен жасалған келісімдерде олардың келіспеген шарттарына міндеттегені үшін алдағаны айтылды. Осы схема компанияның құлауына кінәлі деп танылды. Сондай-ақ, Британдық Колумбиядағы Хейспорт ауылы да оның есімімен аталады. Британдық Колумбияның Принс-Руперттен оңтүстікке қарай орналасқан Хейс тауы оның құрметіне аталған. Принс-Руперттегі Чарльз Хейс орта мектебі де оның есімімен байланысты.

Жеке өмір

Оның әйелі Клара Дженнингс (туған есімі Грегг) болды, ол оны 1881 жылғы 13 қазанда Миссури штатының Сент-Луис қаласында үйлендірді. Олардың төрт қызы болды: Ориан (Торнтон Дэвидсонға, соңынан Роберт Н. Хиксонға тұрмысқа шықты), Клара (Хоуп Скоттқа тұрмысқа шықты), Марджори (Джордж Холлға тұрмысқа шықты) және Луиза (Гриер деген мырзаға тұрмысқа шықты).