Кіріспе

Whirl Mart – бұл әдеттегі супермаркеттерге бағытталған, мәдени құндылықтарды бұзу тактикасы. Whirl Mart – үлкен супермаркетте (әдетте Walmart, Asda немесе Sainsbury’s) жиналатын және дүкен қатарларында бос сауда арбаларын үндемей, жайлап итеру арқылы "Whirl Mart" қатысушыларының тобы. Қатысушылар ештеңе сатып алмайды және бір сағатқа дейін дүкен қатарларының лабиринтында тоқып, айналып, сатып алушы еместердің ұзын тізбегін жасауға тырысады. Қатысушылар өз әрекеттерін "әдетте тек сатып алу мен сату үшін пайдаланылатын кеңістікті бірлесіп қайтару" деп сипаттайды. Whirl Mart қатысушылары сатып алу процесінің, олардың пікірінше, абсурдтығын көшіріп, мазақ етуге ұмтылады.

Шығу тегі

Бұл іс-шара 2001 жылғы 1 сәуірде Нью-Йорк штатының Троя қаласындағы Walmart дүкенінде "Тыныс алатын планета труппасы" тобы тарапынан құрылды. Топ "Adbusters" журналындағы, 1 сәуір күніне орай ақымақтық әрекеттер жасауға шақырған мақалаға жауап беруді мақсат еткен. Содан бері Whirl Mart іс-шаралары Канада және Ұлыбритания сияқты көптеген басқа елдерге тарады.

Тактикасы

Сатиралық және комедиялық құндылығынан өзге, Whirl Mart наразылық білдіруге ниеттенгендерге тұтынушылық пен материализмді қарастыру үшін заңды, қақтығысқа жол бермейтін мүмкіндік береді. Whirl Mart қатысушылары дүкен қатарларын тоқтатуға немесе заңды сатып алушыларға кедергі келтірмейді және әдетте, егер сұрақ қойылмаса, сөйлемейді. Олардың мақсаты – тұтынушылықты үнсіз, зорлықсыз наразылық түрінде немесе оны әжуалау арқылы көрсету. Қатысушылар көбінесе қақтығысқа түспейді, белсенді насихатшылар емес, үндемейтін мысал болуға тырысады. Whirl Mart наразылығының бір түрі – тауарлармен арбаны толтырып, оны тастап кету немесе есептесу кезінде барлығын қайтару, немесе арбадағы заттарды сатып алуға ақшаны ұмытып кеткенімді айту, арбаны қызметкерлерге тазалау үшін қалдыру. Дегенмен, мұндай әрекеттер көбінесе ұсынылмайды, себебі бұл дүкен басшылығына емес, қалыпты қызметкерлерге әсер етеді. Бұл сондай-ақ Whirl Mart қатысушысының бұрын да сол тауарларды сатып алатын болған, бұл тактиканың тиімділігін азайтады. Whirl Mart қатысушылары көбінесе өте еркін ұйымдастырылады, олар өздерін қатысуға ниет білдіргендерге ашық деп сипаттайды.

Қарсылық

Whirl Marters қауіпсіздік қызметкерлерімен немесе дүкен басшылығымен кездескенде, әдетте наразы екендерін мойындамайды, көбінесе тұтынушылыққа немесе дүкеннің өзіне сылтаумен шабуылдайтын әзіл-қалжыңға толы жауап береді. Балама ретінде, олар бір сағатқа дейін мақсатсыз дүкенді аралап шарлағаннан кейін, "әлі бір нәрсе іздеп жүрген" қарапайым сатып алушылар екенін көрсете алады. Whirl Marters дүкеннен шығарылмайтындарына сенімді (дегенмен, Whirl Marters-ті алып тастау үшін құқық қорғау органдарының араласуы да кездеседі). Whirl Mart қатысушылары кейде әртүрлі бөлімдерге таралып, басшылықты немесе қауіпсіздік қызметін жеке-жеке қарсыласуға мәжбүр етеді. Қатысушылар коммерциялық қағидаларды, материализмді немесе олардың нақты мақсатын ешқашан мойындамайды немесе талқыламайды. Whirl Marters көбінесе анықталатын киім киеді, әдетте қарапайым, ерекше белгісі жоқ киімдерден немесе идеологиялық ұрандар немесе символдар бар киімдерден тұрады. Кейбір Whirl Marters жеке басын жасыру үшін капюшондар мен бет маскаларын кие алады, бірақ бұл қызметкерлердің назарын аударады. Кейбір Whirl Marters өз қызметтерін бейнекамералар немесе телефондар арқылы құжаттауға тырысады. Дүкендер әдетте жазбаларға рұқсат бермейді (өздерінің қауіпсіздік камераларынан басқа), сондықтан осы оқиғалардың жазбаларын дүкен басшылары, тіпті жазылған болса да, жиі алып қояды.