Кіріспе

XVII ғасырдағы ағылшын дербес адмиралы. Дербес адмирал сэр Джон Берри (шамамен 1636 – 14 ақпан 1689 немесе 1690) – Корольдік теңіз күштерінің ағылшын офицері.

Шығуы және алғашқы жылдары

Джон Берри Англияның Девон графтығындағы Ноустоун елді мекенінде дүниеге келді. Ол Дэниел Берридің жеті ұлының екіншісі болды, ол Ноустоун және Молланд викариі, ал оның әйелі Элизабет Мур, Девоннан Мур Хейс иесі сэр Джон Мурдың қызы еді. Дэниел Берри өз әкесінен мұрагерлік алған, бірақ Англия азамат соғысы кезінде лауазымынан айырылды. Берри отбасы Англия королі Эдуард I билігі тұсында қалыптасқан. Отбасының тегі олардың Девон жағалауындағы Нерберт немесе Нарбор (қазіргі Берринарбор) деген поместьесінен шыққан. Азамат соғысы отбасының қаржылық жағдайын қиратты, себебі Дэниел Берри роялистер тарапынан қолдау көрсеткен. 1652 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Джон Берри және оның үлкен ағасы саудагерлік флотына қосылды.

Командалар

Суаң (7 қазан 1665 – 6 ақпан 1666)

Ерте мансап

1663 жылы Берри Вест-Индиядағы HMS Swallow кешінің ботсвейні болып Корольдік теңіз күштеріне қосылды. 1665 жылы "Свалоу" кемесінің капитаны жоғары лауазымға көтерілгенде, Берри оның орнын басып, 17 қыркүйекте алғаш рет командалық қызметке тағайындалды. 1666 жылы Англияға оралған соң, Альбемарл герцогы Джордж Монк оған ақпан айында "Little Mary" кемесіне, ал 16 тамызда HMS "Guinea" кемесіне тапсырыс берді, осы қызметін ол 1 қарашаға дейін атқарды. 1666 жылғы жазда ол флотқа қарасты кіші кемелердің жалпы жауапкершілігін жүргізді.

Невис (1667)

Голландия мен Франция Батыс Үндістандағы ағылшын иеліктеріне қауіп төндіріп, Невис аралы да құлауға жақын еді. 1667 жылдың сәуір айында Берри, 56 зеңбірекке ие жалдамалы соғыс кемесі «Коронация» Англиядан Барбадосқа келді. Сауда кемелері сатып алынып, қызметке бейімделді, сондай-ақ 10 кеме мен өрт тасуға арналған кеме дайындалды. Барбадостың губернаторы лорд Виллоуби Берриге эскадрильяның бас командасын тапсырды. Француздар мен голландтар Сент-Китсте 20 соғыс кемесінен және басқа да кемелерден жиналған болуы мүмкін. Берри одақтас флотты блокадалап, олардың ағылшындарға шабуыл жасауға дайындалып жатқанда, 1667 жылдың 20 мамырында француздар мен голландтар көп сағатқа созылған шайқаста жеңіліске ұшырады. Ол оларды сәтті кері шегінуге мәжбүр етті, француздар Мартиникаға, ал голландтар Вирджинияға бой жол тартты. Невис шайқасындағы ағылшын жеңісі Корольдік флотқа Антигуа мен Монсерратты қайта иеленуге мүмкіндік берді.

Ньюфаундленд

1675 жылы Берри Ньюфаундлендке жыл сайынғы конвойдың капитаны болды. Ол жердегі тұрақты тұрғындарға Американың басқа колонияларына көшіп кетуі немесе Англияға күштеп көшірілуі бұйырылды. Жыл сайынғы конвойдың капитаны ретінде Берри аралдағы патшалық биліктің өкілі болды және осы шешімді тұрғындарға жеткізу міндеті оған жүктелді. Берри колонистердің әділетсіздікке ұшырағанын хабарлады. Оның олардың жағдайын жақсы жағынан көрсетуге жасаған әрекеттері және пікірлері нәтижесінде олар аралда тұрақты түрде қоныстанды, ал британдық саясат өзгертілді.

Вирджиния (1677 ж.)

Берри 1675–1676 жылдары «Бристоль» кемесімен Жерорта теңізіне барды, ал 1677 жылдың қаңтарында оны Вирджинияға Бэкон көтерілісін басу үшін жіберді. Көтеріліс бұрыннан-ақ тоқтатылған еді, сондықтан Берри Вирджиниядағы көтерілістен кейін туындаған дауларды реттеумен айналысты.

Танжер

1680 жылға қарай Карл II парламент үшін күтімі қымбат, қорғауы қиын Танжерден бас тартуға дайын екенін мәлімдеді, себебі қала мен портыны шабуылдан қорғау үшін периметрін кеңейту қажет болды. Бірнеше бекініс құрылыстары салынды, бірақ 1680 жылғы қоршау оларды жеңуге болатынын көрсетті. 1683 жылы Карл адмирал Лорд Дартмутқа Танжерді тастап кету туралы құпия бұйрық берді. Дартмутқа бекіністерді қиратып, портыны жойып, әскерлерді эвакуациялау тапсырылды. Сол тамызда Дартмут Плимуттен теңізге шықты. Форттар мен қабырғалар миналанды, ал 1684 жылдың 5 ақпанында Танжер эвакуацияланды, қала қираған күйде қалды. 1683 жылы Берри HMS Henrietta, 50 зеңбірекке ие үшінші дәрежелі фрегатқа командир болып тағайындалғаннан кейін, Жерорта теңізіне гарнизонды эвакуациялау және портты, сондай-ақ қорғаныс құрылыстарын жою үшін жіберілген флоттың вице-адмиралы болды.

HMS Gloucester кемесінің батуы (1682)

1682 жылдың сәуірінде «Глостер» кемесі тағы бес кемемен бірге Ирландия арқылы Танжерге аттануға дайын тұрғанда, Берри кемеге командир болып тағайындалды және Йорк герцогын (кейін Англия королі Джеймс II) және оның серіктерін Ширеннестен Лейтке жеткізу міндеті берілді. Бірақ Джеймс мәселені шешіп, орта жолды таңдады. 1682 жылдың 5-6 мамыр түнінде «Глостер» кемесі Ұлы Ярмут жағасындағы Леман және Овер құмды сілкіп, төмен суда қақты. Ол заңгер Эдвард Вентристің ең үлкен баласы, сэр Пейтон Вентристің қарындасы болған болуы мүмкін. Бұл некете ешқандай бала тумаған.

Соңғы жылдар

Берри 1688–1689 жылдары қыс мезгілінде Ширнесс кемежайына басшылыққа тағайындалды, бірақ нашар денсаулығына байланысты 1689 жылы қызметтен шеттесуге мәжбүр болды. Берри 1690 жылдың 14 ақпанында Портсмут қаласында қайтыс болды және Степнидегі Сент-Данстан шіркеуіне жерленді. Ол шіркеу үшін 150 фунт стерлингке өзінің қабырғалық ескерткішін жасап тапсырды. Латын тілінде жазылған жазудың мағынасы былай:

"Егер сен, оқырман, Девоннан шыққан әйгілі сэр Джон Берри туралы білмесең, ол рыцарьлықпен, теңіздің ғана емес (барбарийлер де жақсы біледі) билеушісі болды, ел және патшадан лайықты үлкен даңққа ие болды, табысты аяқталған істері үшін, даңқпен қанағаттанды, көптеген жеңістерден кейін, тағдырды жеңе алмады. Ол 1689 жылдың 14 ақпанында қайтыс болды, 1635 жылдың 7 қаңтарында крещениеден өтті."

Ескерткіш сақталған, бірақ Принц сипаттағандай таза ақ түсі жоқ, сарғыш қоңыр жабынмен жабылған. Принц сипаттаған қару-жарақтардың ешқандай іздері сақталмаған. Оның 1688 жылдың 2 ақпанында жасалған өсиетінен оның әйелі Ребекка есімді әйелі туралы мәлімдеме бар, ол Берри қайтыс болғаннан кейін 10 айдан соң тұрмысқа шықты.