Коowартаға қарсы Бжелке-Петерсен ісі: Австралия Жоғарғы Сотының шешімі
Koowarta v Bjelke-Petersen
Австралия Жоғарғы Сотының Koowarta v Bjelke Petersen ісі (1982) – аборигендердің жер сатып алу құқығын қорғаған, нәсілдік дискриминацияға қарсы маңызды сот шешімі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралия Жоғарғы Сотының үкімі
Judgement of the High Court of Australia
Koowarta v Bjelke Petersen ісі 1982 жылғы 11 мамырда Австралия Жоғарғы Сотында қаралып, маңызды шешім қабылданды. Бұл іс 1975 жылғы Расалық дискриминация туралы заңның кейбір бөлімдерінің конституциялық заңдылығын және Квинсленд үкіметінің Солтүстік Квинслендтегі аборигендердің жер сатып алуына кедересі келтірген дискриминациялық әрекеттерін қарастырды.
Koowarta v Bjelke Petersen, was a significant court case decided in the High Court of Australia on 11 May 1982. It concerned the constitutional validity of parts of the Racial Discrimination Act 1975, and the discriminatory acts of the Government of Queensland in blocking the purchase of land by Aboriginal people in northern Queensland.
Іс ісі
Джон Куварта, талапкер, Австралияның аборигені, Вик тайпасының мүшесі болды. Вик халқы Кейп-Йорк түбегіндегі Аурукун аймағының түпкі тұрғындары еді. 1974 жылы Куварта және басқа бірнеше малшылар Аборигендер жер қоры комиссиясы ұсынған қаражатты пайдаланып, Вик халқының дәстүрлі мекенінің көп бөлігін қамтитын Арчер өзені мал фермасын сатып алуды жоспарлады. Олар мал фермасын пасторальдық жалға алу шарты бойынша иеленген американдық бизнесмен Ремингтон Рэндке жүгінді, ол оларға жалға алу құқығын сатуға келісті. 1976 жылдың ақпанында Комиссия мүлікті сатып алу бойынша келісім жасады, бірақ сату аяқталуға үлкермес бұрын Квинсленд үкіметі бұғаттады. Квинслендтің сол кездегі премьер-министрі Джо Бжелке Петерсен сатуға қарсы болды, себебі аборигендердің үлкен жерлерді иеленуге құқығы жоқ деп есептеді, бұл көзқарас ресми кабинет саясатында көрініс тапқан. Сондықтан ол Квинслендтің жер министріне сатуды мақұлдамауға тапсырма берді. Куварта бастапқыда Адам құқықтары және тең мүмкіндіктер комиссиясына сатуды тоқтатудың кемсітушілік екендігі туралы шағым түсірді. Комиссия Кувартаның шағымын қанағаттандырды, бірақ Квинсленд үкіметі Квинсленд Жоғарғы сотына шағымданып, істі Жоғары сотқа беруге қол жеткізді. Квинсленд үкіметі сондай-ақ Австралия үкіметіне қарсы жеке іс қозғады, олардың нәсілдік кемсітушілік туралы заң қабылдауға құқығы жоқ деп мәлімдеді.
John Koowarta, the plaintiff, was an Aboriginal Australian man, a member of the Wik nation. The Wik peoples were the Indigenous inhabitants of the Aurukun region of the Cape York Peninsula. In 1974, Koowarta and a number of other stockmen planned to purchase the Archer River cattle station, which covered much of the Wik peoples' traditional homeland, using funds provided by the Aboriginal Land Fund Commission. They approached Remington Rand, an American businessman who owned the station by way of a pastoral lease, who agreed to sell the lease to them. In February 1976, the Commission made a contract to purchase the property, but before the sale could be completed, it was blocked by the Government of Queensland. Joh Bjelke Petersen, the Premier of Queensland at the time, did not approve of the sale, because he did not believe that Aboriginal people should be able to acquire large areas of land, a view which was reflected in official cabinet policy. As such, he had directed the Queensland Minister of Lands not to approve the sale. Koowarta initially made a complaint to the Human Rights and Equal Opportunity Commission, on the basis that blocking the sale was discriminatory. The Commission upheld Koowarta's complaint, but the Queensland Government appealed to the Supreme Court of Queensland. The Queensland Government also brought a separate action against the Government of Australia, arguing that they had no power to pass the Racial Discrimination Act, and as such, the case was moved to the High Court.
Дәлелдері
Куорта Адам құқықтары жөніндегі комиссияға Квинсленд үкіметінің аборигендердің үлкен жерлерді иеленуіне бөгет жасайтын саясатына қарсы шығып, оны 1975 жылғы нәсілдік дискриминацияға қарсы заңның 9 және 12-баптарын бұзу деп мәлімдеді. 9-бапта кез келген адамның басқа адамның адам құқықтарына кедеріс келтіретін, нәсілге негізделген айырмашылық жасауы заңсыз деп қарастырылған. 12-бап бойынша, кез келген адамның басқа біреуге жерді сатудан немесе оның нәсіліне байланысты жерді пайдалануға рұқсат беруден бас тартуы заңсыз. Бжелке Петерсен Квинсленд үкіметі атынан нәсілдік дискриминацияға қарсы заңның күші жоқ екенін және Австралия үкіметінің оны қабылдауға құқығы жоқ екенін айтты. Австралия Конституциясының 51-бабы Австралия үкіметінің өкілеттіктерін анықтайды, ал Бжелке Петерсен осы баптың XXVI-тармақшасы, Австралия Парламентіне "егер кез келген нәсілдің халқына қатысты ерекше заңдар қажет деп танылса", оларға қатысты заңдар шығаруға рұқсат береді, бұл заңға қолданылмайды деді, себебі ол барлық нәсілдерге қатысты дискриминацияны тыйымдайды.
Koowarta presented a case to the Human Rights Commission opposing the policy enacted by the Queensland Government, to block Aboriginal acquisition of large areas of land, arguing that it was discriminatory under sections 9 and 12 of the Racial Discrimination Act 1975. Section 9 makes it unlawful for any person to make a distinction based on race which interferes with another person's human rights. Section 12 makes it unlawful for any person to refuse to sell land to another person, or refuse to allow them to occupy the land, based on their race. Bjelke Petersen, on behalf of the Queensland Government, argued that the Racial Discrimination Act was not valid, and that the Australian Government had no power to make it. Section 51 of the Australian Constitution defines the powers of the Australian Government, and Bjelke Petersen argued that subsection xxvi of that section, which allows the Parliament of Australia to make laws for "the people of any race, for whom it is deemed necessary to make special laws," did not apply to the Act, since it prohibited discrimination against people of all races.
"Тұр" күші
Бұл іс бойынша ең маңызды мәселе – нәсілдік кемсіту туралы заңның қолданылуы еді. Австралия Конституциясының 51(xxvi) бабы, Австралияға кез келген нәсілге жататын адамдар үшін заңдар шығаруға мүмкіндік береді, бастапқыда аборигендер үшін нақты ерекшелік көзделген. Алайда, бұл ерекшелік 1967 жылғы аборигендерге қатысты референдумда жойылды, содан бері Австралия аборигендер үшін заңдар шығаруға құқылы болды. Бірақ, бұл формулировка тек кез келген нәсілге пайдасы тиетін заңдар қабылдануы мүмкін дегенді білдірмейді; шын мәнінде, бұл бап бастапқыда Австралияға кез келген нәсілге жататын адамдарды кемсітуге мүмкіндік беру үшін жасалған. Дегенмен, сот Австралияның кез келген нәсілге қатысты кемсітуді тыйым салатын заңдар шығаруға құқылы екенімен келісті. Алайда сот заңның тек бір ғана нәсілге емес, барлық адамдарға қатысты нәсілдік кемсітуді қамтитынын анықтады. Осылайша, заңның «кез келген нәсіл» өкілеттігіне негізі болмады.
The most important question in the case was whether the Racial Discrimination Act was valid. Section 51(xxvi) of the Australian Constitution, which allows the Commonwealth to make laws for the people of any race, originally made a specific exclusion for Aboriginal people. However, this exception was removed in the 1967 referendum on Aboriginal people, and since then, the Commonwealth had power to make laws for Aboriginal people. However, the wording did not mean that only laws benefiting people of any race could be passed; in fact, the section was originally designed to allow the Commonwealth to discriminate against the people of any race. Nevertheless, the court agreed that the Commonwealth could make laws prohibiting discrimination against the people of any race. However, the court found that the Act addressed racial discrimination against all people, not just the people of one particular race. As such, the Act had no basis in the 'any race' power.
Сыртқы істер өкілеттігі
Сот Растық кемсіту туралы заңның Австралияда 1966 жылдың 13 қазанында қол қойылған БҰҰ-ның Растық кемсітудің барлық түрлерін жою туралы конвенциясына (CERD) күшін беруге бағытталғандығына келісті. Австралия Конституциясының 51-бабының (xxix) тармағы, Парламенттің "сыртқы істерге" қатысты заңдар қабылдауға құқылы екенін күндерінде жазылған (бұл термин нақты анықталмаған), заңның баламалы құқықтық негізі ретінде ұсынылды. Мемлекеттік органдар ұсынған мәлімдемеде, заң Австралияның CERD конвенциясына қол қойған мемлекет ретіндегі халықаралық міндеттемелерін іске асырғандықтан, ол сыртқы істерге қатысты құқықтар шеңберіне кіретіні айтылды. Бірақ, заңның шын мәнінде "сыртқы іс" санала ма деген маңызды сұрақ туды, өйткені ол толығымен Австралия аумағында қолданылады. Бұрынғы Жоғарғы Соттың бірнеше ісінде халықаралық шарттарды іске асыру үшін сыртқы істерге қатысты құқықтарды пайдалану мақұлданған (мысалы, Париж конвенциясы және теңіздер мен су астындағы жерлер жөніндегі іс). Сот сыртқы істерге қатысты құқықтардың Австралиядан тыс мәселелермен ғана шектелмейтінін мойындады, бірақ бұл құқықтар шетелдіктерді немесе басқа елдерді қамтымайтын мәселелерге де қолданылатыны күмәнді болып қала берді. Мемлекеттік органдар, егер Конвенцияға қол қойған ел ретінде өз міндеттемелерін орындамаса, Австралияның халықаралық беделіне зиян келтіретінін мәлімдеді.
The court agreed that the Racial Discrimination Act was intended to give effect within Australia to the United Nations Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination (CERD), which Australia had signed on 13 October 1966. Section 51(xxix) of the Australian Constitution, which simply states that the Parliament has power to make laws with respect to "external affairs" (a term which is left undefined), was put forward as an alternative source of authority for the Act. The Commonwealth in a submission argued that since the Act gave effect to Australia's international obligations as a signatory to the CERD, it came under the external affairs power. An important question was whether the Act could truly be regarded as an "external affair", since it applied entirely within Australia. There had already been a number of High Court cases which approved the use of the external affairs power to implement international treaties (such as the Paris Convention case and the Seas and Submerged Lands case). The court recognised that the external affairs power was not restricted only to matters outside of Australia, but it was still questionable whether it applied to matters that did not involve foreigners or other countries at all. The Commonwealth argued that it would affect Australia's international reputation if it were not able to carry out its obligations as a signatory to the Convention.
Үкім
Алты дауысқа қарсы бір дауыспен сот Расалық кемсіту туралы заңның «раса» билігі шеңберінде жарамсыз деп тапты. Алайда, төрт дауысқа үш дауыспен сот заңның «сыртқы істер» өкілеттігіне кіретінін де анықтады. Үш судья (Гиббс, Айкин және Уилсон) өте тар көзқарас ұстанды, Диксон судьяның R v Burgess; ex parte Генри ісінде ұсынған сынақты қолдады, ол келісімшарттың «күмәндісіз халықаралық» екендігіне баса назар аударады. Олар сондай-ақ, сыртқы істер билігін тым кең түсіндіру Достастық пен штаттар арасындағы билік тепе-теңдігін бұзатынын айтты. Олар сыртқы істер билігін Конституциядағы федерализм қағидаларымен байланыстыра қарастыру қажет деп есептеді. Олар кез келген келісімшарт қосымша сынақтан өтуі және «күмәндісіз халықаралық сипатта болуы» тиіс екенін ұсынды. Осылайша, олардың пікірі расалық кемсіту мәселесіне қатысты болды. Бұл жағдайда заңнама олардың сынағын қанағаттандыра алмады және олар заңның жарамсыз екенін шешті. Үш судья (Мейсон, Мерфи, Бреннан) кең көзқарас ұстанды, келісімшарт міндеттемелерінің болуы мәселені «сыртқы іс» деп санауға жеткілікті екенін айтты, нысаналық мәселе қандай болса да. Осы көзқарас расалық кемсітудің халықаралық сипатына емес, келісімшарт жасау процесіне қатысты болды. Мерфи судьясы штаттардың ұсынған аргументтерін 1920 жылғы «Инженерлер ісінде» қабылданбаған, штаттардың қорланған биліктері туралы доктринаны қайта жаңғырту әрекеті деп сипаттады және келісімшарттарды іске асыру мүмкіндігі болмаса, Австралия «халықаралық мүгедек» болады деді. Бұл жағдайда Австралияның келісімшарт бойынша міндеттемелері анық болды, сондықтан заң жарамды деп танылды. Ниниан Стивеннің пікірі шешуші болды, ол ақырында Мейсон, Мерфи және Бреннанмен фактілер бойынша келісті, бірақ сол қорытындыға жету үшін орташа жолды таңдады. Ол іске асырылып жатқан келісімшарттың «халықаралық маңызы бар» екендігіне негізделген сынақты қабылдады. Бұл сынақ кең көзқарас сияқты кең емес, ал «күмәндісіз халықаралық» сынақ сияқты шектеулі емес еді. Стивен расалық кемсітуді болдырмаудың халықаралық маңызы бар екенін және Расалық кемсіту туралы заңның жарамды екенін анықтады. Барлығы төрт судья заңның сыртқы істер билігі шеңберінде жарамды екенін айтты, бірақ жарамдылықты анықтау үшін қолданылатын сынақ бойынша судьялардың көпшілігі келіспеді. Нәтижесінде, істе нақты шешім болған жоқ; ең жақсы жағдайда, соттың көпшілігі 51(xxix) бабы «халықаралық маңызы бар» мәселелерді қамтитын келісімшарттарды іске асыруға мүмкіндік беретінін ұстана алады.
By a majority of six to one, the court found that the Racial Discrimination Act was not valid under the "race" power. However, by a narrow majority of four to three, the court also found that the Act was within the "external affairs" power. Three judges (Gibbs, Aickin, and Wilson) adopted a very narrow view, endorsing a test proposed by Dixon, J in R v Burgess; ex parte Henry, which focuses on whether a treaty is "indisputably international". They also suggested that reading the external affairs power too widely would destroy the balance of powers between the Commonwealth and the States. They felt that the external affairs power had to be read in light of federalism in the Constitution. In effect, they proposed that any treaty had to meet an additional test and be 'indisputably international in character'. Their view was therefore concerned with the subject matter of racial discrimination. In this case, the legislation was not sufficient to satisfy their test, and they held that the legislation was not valid. Three other judges (Mason, Murphy, Brennan) took a wide view, saying that the mere existence of a treaty obligation was sufficient to render the matter an 'external affair', regardless of the particular subject in question. This view was therefore not concerned with the international character of racial discrimination, but with the activity of treaty making. Justice Murphy, characterised the arguments advanced by the states as an attempt to resurrect the reserved state powers doctrine rejected in the 1920 Engineers' Case, and said that without the ability to implement treaties, Australia would be an "international cripple". Here, Australia clearly had obligations under the treaty, and as such the legislation was valid. The deciding opinion was that of Ninian Stephen, who ultimately agreed with Mason, Murphy and Brennan on the facts, but took a somewhat narrow middle path in order to arrive at the same conclusion. He adopted a test based on whether or not the subject matter of the treaty being implemented is of 'international concern'. This test was not as broad as the wide view, and not as restrictive as the 'indisputably international' test. On the facts, Stephen found that the prevention of racial discrimination was indeed a matter of international concern, and as such the Racial Discrimination Act was valid. In total, four judges held the legislation was valid under the external affairs power, but there was not a majority of judges agreeing on the test for determining validity. As a result, there was no clear ratio decidendi in the case; at best, a majority of the court might hold that s51(xxix) would support legislation implementing treaties with subject matter of 'international concern'.
Салдарлар
Бұл іс Расалық кемсіту туралы заңның қолданылуын растады және Австралия үкіметінің басқа елдерге тікелей қатысы жоқ шарттарды іске асыру үшін "сыртқы істер" құзыретін пайдалануын бекітті. Бұл түсіндірме кейін Тасмания бөгеті ісі сияқты жағдайларда маңызды болды, онда төрт судья көпшілігі Мейсон, Мерфи және Бреннан осы істе қолдаған пікірді қабылдады. Басқа кейінгі істе, яғни "Еңбек қатынастары туралы заң" ісінде, бес судья көпшілігі осы пікірді қолдап, оның Австралия құқығындағы орнын нығайтты. Іс бойынша, Куинсленд үкіметінің Куовартаның жалға алу құқығын сатып алуына кедергі келтіруіне қатысты мәселе Квинсленд Жоғарғы сотына қайтарылды. 1988 жылы сонда Куовартаның пайдасына шешім шығарылды. Сату жоспарланғандай өтуге тиіс еді, бірақ соңғы сәтте Бьелке Петерсен, Австралия табиғатты қорғау қорының кеңесшісі Кевин Гайдың айтуынша, "екіұштық пен ынсапсыздықпен" жасалған әрекетімен Арчер өзеніндегі жерді ұлттық парк деп жариялады – Арчер Бенд ұлттық паркі (қазір Ояла Тхумотанг ұлттық паркі деп аталады), осылайша ешкімнің оны меншікке иеленуіне жол бермеді. Алайда, 2010 жылдың 6 қазанында премьер-министр Анна Блай парктің бір бөлігін Вик Мункана халқына жеке меншікке берілетінін хабарлады.
The case upheld the validity of the Racial Discrimination Act, and endorsed the Australian Government's use of the "external affairs" power to implement treaties not directly relating to other countries, an interpretation that would later become important in cases such as the Tasmanian Dam case, where a majority of four judges would adopt the reasoning favoured by Mason, Murphy and Brennan in this case. In another later case, the Industrial Relations Act case, a majority of five judges endorsed the same reasoning, thus cementing its place in Australian law. The main part of the case, relating to the Queensland Government's action in blocking Koowarta's purchase of the lease, was remitted to the Supreme Court of Queensland. The decision there was eventually made in 1988, in favour of Koowarta. The sale was to proceed, but at the last minute, Bjelke Petersen, in an act described by Australian Conservation Foundation councillor Kevin Guy as one of "spite and prejudice," declared the Archer River property a national park, the Archer Bend National Park (now known as Oyala Thumotang National Park), to ensure that no one could ever own it. However, on 6 October 2010 Premier Anna Bligh announced that a portion of the park would be given over to the Wik Mungkana peoples as freehold land.