Кіріспе

"Қоралдан басқа барлық нәрсе" (EBA) – Еуропалық Одақтың бастамасы, оның шеңберінде ең кем дамыған елдерден Еуропалық Одаққа тасымалданатын барлық тауарлар бажсыз және квотасыз импортталады, қару-жарақтан басқа. EBA 2001 жылдың 5 наурызында күшіне енді. Банан, қант және күріш үшін 2006 жылдың қаңтарына, 2009 жылдың шілдесіне және 2009 жылдың қыркүйегіне дейін аралық кезеңді шаралар қолданылды. EBA – Еуропалық Одақтың жалпы преференциялық жүйесінің (ЖПЖ) бөлігі. Мұндай жеңілдіктерден пайдаланатын елдердің жаңартылған тізімі Ереже (EU) 978/2012 консолидацияланған мәтінінің IV қосымшасында келтірілген. Бағдарламаның мақсаты – әлемдегі ең кедей елдердің дамуын ынталандыру. 2014 жылы ең кем дамыған ел статусынан шығып, дамушы ел болған Самоа 2019 жылғы 1 қаңтарда EBA бенефициарлары тізімінен шығарылды. 2019 жылғы 16 қаңтарда Еуропалық комиссия Камбоджа мен Мьянмадан күріш импортына баж салығын қайта енгізу туралы шешім қабылдады. Бұл шешім екі елден де келетін Индика күрішінің импорты соңғы бес күріш өсіру маусымында 89%-ға өскендіктен қабылданды. Сонымен қатар, бағалар Еуропалық Одақ нарығындағы бағалардан айтарлықтай төмен болды және осы кезеңде төмендеді. Бұл арзан импорттың өсуі Еуропалық Одақтың күріш өндірушілеріне елеулі қиындықтар туғызды, олардың Еуропалық Одақтағы нарықтық үлесі 61%-дан 29%-ға дейін төмендеді. Камбоджа 2020 жылы адам құқықтарына қатысты мәселелерге байланысты EBA статусынан айырылды.

Тарих

ГАТТ шешімі IV. D.3, 1979 жылғы 28 қарашада қабылданған, ең кем дамыған елдерге артықшылықты қарау үшін негіз болды. ЕАҚ келісімі бойынша алғашқы ұсыныс 2000 жылғы 20 қыркүйекте басталды: Еуропалық комиссия "барлық ең кем дамыған елдерден Еуроодауға барлық тауарларға бажсыз және квотасыз қолжетімділік" енгізуді ұсынды. Артықшылықты режим ең кем дамыған елдерді (ЕКД) қолдайды, олардың ішінде адам құқықтары туралы халықаралық конвенцияларды сақтау да бар; Камбоджаға берілген тарифтік жеңілдіктер жақында кейбір тауарлар бойынша "Азаматтық және саяси құқықтар жөніндегі халықаралық келісімде бекітілген адам құқықтары қағидаттарын ауыр және жүйелі түрде бұзу" себебінен тоқтатылды.