Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Чаоян – Қытай Халық Республикасының батыс Ляонин провинциясындағы префектуралық деңгейдегі қала. Шамамен 15000 км² аумақты алып жатқан ол, Ляонин провинциясының ауданы бойынша ең ірі префектуралық қала болып табылады және батысында Хэбэй провинциясымен және Ішкі Монғолия автономды аймағымен шектеседі. Чаоянның әкімшілік бағынысындағы аумақ екі ауданға (Цзяньпин, Чаоян), екі қалалық ауданға (Лонгченг, Шуанта), екі аудандық деңгейдегі қалаға (Бейпиао, Лингюань) және Харкин сол қанатты моңғол автономды ауданына бөлінген. Аймақтың жалпы халқы 3 миллион адамды құрайды, ал үкімет кеңсесі орналасқан қалалық орталықта 430 000 адам тұрады және Чаоянның ядросын құрайды. Қытайдың «қазба қаласы» деп танылған Чаоян қаласында көптеген маңызды палеонтологиялық жаңалықтар жасалды, ал Харкин аймағы Солтүстік Қытайдағы ең ежелгі тарихқа дейінгі қазба орны болып саналады. Jiufotang формациясының тау жыныстары маңынан ең таңғажайып ерте крест кезеңінің екі құсы табылды және қаланың құрметіне Longipteryx chaoyangensis және Sapeornis chaoyangensis деп аталды.
Chaoyang is a prefecture level city in western Liaoning province, People's Republic of China. With a vast land area of almost , it is by area the largest prefecture level city in Liaoning, and borders on Hebei province and the Inner Mongolia Autonomous Region to the west. The area under Chaoyang's jurisdictional control is split up into two counties (Jianping, Chaoyang), two urban districts (Longcheng, Shuangta), two county level cities (Beipiao, Lingyuan), and the Harqin Left Wing Mongolian Autonomous County. The total regional population is 3 million, while the urban centre where the government office is located has a population of 430,000 and forms the core of Chaoyang. Known as China's 'fossil city', many important paleontological discoveries have been made in Chaoyang, and the Harqin region is the oldest currently known prehistoric site in northern China. Two of the most remarkable Early Cretaceous birds known to date were recovered in the vicinity of the Jiufotang Formation rocks and named Longipteryx chaoyangensis and Sapeornis chaoyangensis in reference to the city.
Атауы
"Чаоян" атауы Қытай поэзиясының ең көне жинақтарының бірі – "Шицзин" поэмасындағы өлеңнен шыққан. "Тау басында утун ағашы өсті, фэнхуан құсы шыңына қонды және таңғы күнге қарай ән салды" ("Чаоян" атауы қытай тілінде "таңғы күн" дегенді білдіреді). Чаоянның шығыс бөлігінде ежелгі заманнан бері Фэнхуан тауы деп аталатын тау орналасқан. 1778 жылы бұл тау "Шицзин" поэмасымен байланыстырылып, Чаоянға қазіргі атауы берілді.
The name "Chaoyang" originates from a poem found in one of the oldest collections of Chinese poetry, the Shijing. "A wutong tree grew on a mountain. A fenghuang bird perched at the top and sang towards the morning sun" (Chaoyang's name means "morning sun" in Chinese). The eastern part of Chaoyang is home to a mountain that has been called Fenghuang Mountain since ancient times. In 1778, this mountain was connected with the poem from the Shijing and Chaoyang was given its current name.
Тарих
Чаоянның ұзақ және бай тарихы бар. Аймақта бес мың жылдан астам бұрын табылған Нюхелианг Хонгшань мәдениетінің қираған орындары, Чаоянды ежелгі қытай мәдениетінің отанының бірі ретінде танымал етті. Бұл аймақ алғаш рет қытай тарихында б.з.д. 3 ғасырдағы Ерте Хань кезеңінде «Лючэн округі» деп тіркелген. 342 жылы Бұрынғы Ян патшасы Муронг Хуан Чаоянды «Лонгченг» («Аждаһа қаласы») деп атап, астанасы етіп жариялады. Қала Кейінгі Ян және Солтүстік Ян кезеңдерінде де астана болып қала берді. Лонгченг орталығы қазіргі Чаоян қаласының ескі бөлігінде орналасқан. Моңғолдар Чаоянды және айналасындағы аймақтарды жаулап алды. Маньчжу Цинь әулетіне бағынысқаннан кейін, Чаоянды Чингисид князьдері мен Джельме ұрпақтары биледі. Олардың иелігінде Томед оң қанаты, Харачин сол қанаты, Харачин оң қанаты және Харачин орта қанаты болды, олардың барлығы Джосуту лигасының құрамына кірді. Цинь әулеті қытайлықтардың моңғол жеріне көшіп келуіне ресми түрде тыйым салса да, Моңғолияның оңтүстік аймағы қытай шаруаларымен толып кетті. Осының салдарынан моңғол жерінде бірнеше қытай префектуралары құрылды және қытайлар көршілес Чэндэ-фуға қарады. Чаоян округі 1778 жылы құрылды, оның орталығы Чаоянның ескі қаласында орналасқан. 1891 жылы «Жиндандао» атты қытай құпия қоғамы көтеріліс ұйымдастырып, ондаған мың моңғолдарды өлтіріп, аман қалғандарын солтүстікке қашуға мәжбүр етті. Маньчжуко кезінде Чаоянның шығыс бөлігі, оның ішінде Чаоян қаласы, Кинчжоу провинциясына, ал батыс бөлігі Жехоль провинциясына қарады.
Chaoyang has a long and rich history. The discovery of the over five thousand year old Niuheliang Hongshan Cultural Ruins in the region has drawn attention to Chaoyang as one of the birthplaces of ancient Chinese culture. The area first appears in Chinese historical records as “Liucheng County” in the Early Han period of the 3rd century B. C. In 342 AD, King of the Former Yan, Murong Huang, made Chaoyang his capital under the name Longcheng ("Dragon City"), and the city remained the capital through the Later Yan and Northern Yan periods. The center of Longcheng was located at the old town of modern Chaoyang. The Mongols seized Chaoyang and surrounding regions. When they submitted to the Manchu Qing Dynasty, Chaoyang was controlled by Chinggisid princes and descendants of Jelme. Their territories became Tümed Right Wing Banner, Kharachin Left Wing Banner, Kharachin Right Wing Banner, and Kharachin Middle Banner, all of which were under Josutu League. Although the Qing officially prohibited the Chinese from immigrating to Mongol lands, the southernmost league of Mongolia was flooded by Chinese peasants. As a result, several Chinese prefectures were created within the Mongol lands, and the Chinese came under the jurisdiction of the neighboring Chengde fu. Chaoyang County was established in 1778, with its seat at the old town of Chaoyang. In 1891, a Chinese secret society named Jindandao raised a rebellion, massacring tens of thousands of Mongols and forcing survivors to flee northward. Under Manchukuo, the eastern part of Chaoyang, including the city of Chaoyang, belonged to Kin chow Province while the western part constituted Jehol Province.
География және климат
Чаоянның климаты ылғалды континенталды / жартылай шөлейтті (Кёппен климаттық жіктелуі: Dwa/BSk) болып келеді, муссондық әсерге ұшырайды, қыстары суық, бірақ өте құрғақ, ал жаздары ыстық және ылғалды; көктем мен күз салыстырмалы түрде қысқа. Қаңтар айындағы тәулік бойы орташа температурадан шілде айына дейін, ал жылдық орташа температурасы А құрайды. Жылдық жауын-шашынның басым бөлігі шілде және тамыз айларында жауады. Құрғақтығына байланысты тәуліктік температураның ауытқуы жоғары, әсіресе көктем мен күзде, және жылдық орташа көрсеткіші шамамен. Айлық күндізгі сәулелену мүмкіндігі шілдеде 50%-дан қаңтарда 71%-ға дейін өзгереді, ал қалада жылдық орташа күн сәулесінің ұзақтығы 2748 сағатқа жетеді.
Chaoyang has a rather dry, monsoon influenced humid continental climate/semi arid climate (Köppen climate classification: Dwa/BSk), with cold but very dry winters, and hot, humid summers; spring and autumn are relatively brief. The monthly 24 hour average temperature ranges from in January to in July, for an annual average of A majority of the annual rainfall occurs in July and August alone. Due to the aridity, diurnal temperature variation is large, especially during spring and autumn, and averages annually. With monthly percent possible sunshine ranging from 50% in July to 71% in January, the city averages 2,748 hours of bright sunshine annually.
Әкімшілік бөлімшелер
Префектура 7 әкімшілік аймаққа бөлінеді. 2 аудан, 2 қарастырылатын қала және 3 округ бар, олардың біреуі моңғол ұлттық азаматтарының автономды округі болып табылады. Сурет Атауы Қытай тілінде Hanyu Pinyin Халық саны (2003 ж. шамамен) Ауданы (км²) Тығыздығы (/км²) Шұңғата ауданы 双塔区 310 000 211 1,469 Лончхенг ауданы 龙城区 170 000 346 491 Бейпиао қаласы 北票市 620 000 4 583 135 Линьюань қаласы 凌源市 650 000 3 297 197 Чаоян округі 朝阳县 620 000 4 216 147 Цзяньпин округі 建平县 580 000 4 838 120 Харкин Зуой моңғол автономды округі 喀喇沁左翼蒙古族自治县 Kālāqìn Zuǒyì Měnggǔzú Zìzhìxiàn 420 000 2 240 188
The prefecture is divided into 7 administrative areas. There are 2 districts, 2 subordinate cities and 3 counties of which one county is an Autonomous County for the Mongolian minority. Map Name Chinese Hanyu Pinyin Population(2003 est.) Area (km2) Density(/km2)Shuangta District双塔区310,0002111,469Longcheng District龙城区170,000346491Beipiao City北票市620,0004,583135Lingyuan凌源市650,0003,297197Chaoyang County朝阳县620,0004,216147Jianping County建平县580,0004,838120Harqin Zuoyi MongolAutonomous County喀喇沁左翼蒙古族自治县Kālāqìn ZuǒyìMěnggǔzú Zìzhìxiàn420,0002,240188
Экономика
Шаоян экономикасының тірегі – ауыл шаруашылығы. Бидай, жүгері, бұршақ және картоптан өзге, Шаоян мақта және жеміс өсіруде де маңызды аймақ. Қала сонымен қатар шажи (теңіз бұтасының жидектері) өндірісіне қадам басып, олардың тағам және медицина ретінде қолданылуының арқасында Қытайда кең танымал болды. Шаоян шажидің ең ірі жасанды түрде жасалған тоғайына ие. Шаоянда 1600-нан астам өнеркәсіптік кәсіпорын бар, олар болат, машина жабдықтары, тоқыма, дизель қозғалтқыштары, автомобильдер және қағаз сияқты алуан түрлі өнімдерді өндіреді. Линьюань темір және болат зауыты мен Ляонин шина фабрикасы – осындай ірі кәсіпорындардың ішіндегі екеуі. Қала Чаоян әуежайымен қамтамасыз етілген.
Agriculture forms the backbone of Chaoyang's economy. In addition to wheat, corn, beans, and potatoes, Chaoyang is also an important region for the growing of cotton and fruit. The city has also begun to venture into the production of shaji (sea buckthorn berries), which have become popular in China because of their dual use as food and as medicine. Chaoyang is home to the largest man made thicket of shaji. Chaoyang has more than 1,600 industrial enterprises, manufacturing a wide range of products including steel, machinery, textiles, diesel engines, automobiles, and paper. Lingyuan Iron and Steel Works and the Liaoning Tyre Factory are two of the largest such enterprises. The city is served by Chaoyang Airport.
Қалдықтар
Ляонин, әсіресе Чаоянг, палеонтология әлемінде зор қызығушылық тудырды. 1990 жылдары осы аймақта көптеген жаңа, бірегей және қызықты қазбалар табылды. Кейбір жаңалықтар динозаврлар туралы біздің түсінігімізді түбінен өзгертіп, құстардың пайда болуына жаңаша жарық түсірді. Чаояңның қазбалары Цзюфотан формациясында кездеседі. Оларға кіреді: Ляоксиптер, төменгі креда кезеңіне жататын ктенохасматид птеродактилоид птерозаврлар туысы; Микрораптор, қауырсынды динозавр; сондай-ақ Лонгиптерикс, Сапеорнис, Янорнис және Джехолорнис сияқты бірнеше ерте құстар. Бұған қоса, төменгі креда кезеңіне жататын Dictyoptera, қазбаланған тарақан және Hymenoptera, қазбаланған ара сияқты жәндіктер де табылды. Осы жаңалықтардан кейін сирек кездесетін қазбалармен жергілікті сауда дамыды, шамамен алпыс сатушы «Ескі көше» деп аталатын бір жерге жиналды.
Liaoning, and in particular Chaoyang, has become the focus of great interest in the world of palaeontology. During the 1990s, many new, unique and fascinating fossils were discovered in this region. Some of the finds have completely revolutionised our ideas of dinosaurs and shed new light on the origin of birds. Chaoyang's fossils are in the Jiufotang Formation. These fossils include: Liaoxipterus, a genus of ctenochasmatid pterodactyloid pterosaur from the Lower Cretaceous; Microraptor, a feathered dinosaur; and several early birds such as Longipteryx, Sapeornis, Yanornis and Jeholornis, an early bird. Insects have also been found such as Dictyoptera, a fossilised cockroach and Hymenoptera, a fossil bee, which also date to the Lower Cretaceous period. A local trade in rare fossils has developed in the wake of the finds, with an estimated sixty vendors gathering in one area, called Ancient Street.