Кіріспе

Американдық адвокат, мемлекеттік қызметкер және діни қайраткер (1871–1961)

Джошуа Рубен Кларк-кіші (1 қыркүйек 1871 – 6 қазан 1961) – американдық адвокат, мемлекеттік қызметкер және Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (LDS Church) көрнекті қайраткері. Юта аймағының Грантсвилл қаласында туған Кларк АҚШ Мемлекеттік департаментінде танымал адвокат және АҚШ президенті Кальвин Кулидждің мемлекеттік хатшысының орынбасары болды. 1930 жылы Кларк Мексикадағы АҚШ елшісі болып тағайындалды. Кларк Юта университетін бакалавр дәрежесімен бітірді, онда ол үздік студент және студенттік ұйымның президенті болды. Кларк Колумбия университетінен заңгерлік білім алды, сондай-ақ өмірі бойы белсенді болған Phi Delta Phi халықаралық құқық академиясының мүшесі атанды. Кейіннен Кларк Джордж Вашингтон университетінде доцент болып жұмыс істеді. Бригам Янг университетінің (BYU) J. Reuben Clark Law Society және J. Reuben Clark Law School құрылымдары оның құрметіне аталған.

Ерте өмір

Кларк Джошуа Р. және Мэри Луиза Вулли Кларктың он баласының тұңғышы болды. Ол Туэле аңғарындағы Солт-Лейк-Ситиден оңтүстік-батысқа қарай 33 миль жерде орналасқан Грантсвилл қаласында дүниеге келді және өсті. Сол кезде Грантсвиллден Солт-Лейк-Ситиге дейін атпен және пойызбен төрт сағаттық сапар болатын. Осы аймаққа қоныс аударған ЛДС шіркеуінің мүшелері еңбекқор және қоғамдыққа бағытталған еді. Шаруашылық жұмысынан демалу үшін Кларк жастығынан бастап театрлық қойылымдарға қатысты. Ол жас кезінен-ақ көпшілік алдында сөйлеу, комедия мен юморға бейімділігін көрсетті. Кларк сонымен қатар шекарадағы балаларға арналған ойын-сауықтарға, қыста мұзда сырғанауға және жазда жүзуге қатысты. Кларктың әкесінің әкесі Дункер Фейде (Ағайындық шіркеуі) дінінде пастор болған. Кларктың әкесі Джошуа Юта штатының батысына қарай аң аулаушы және жүк тасушы болып жұмыс істеді, ал алғашқы жексенбілік құлшылыққа қатысқаннан кейін ЛДС шіркеуіне қызығушылық танытып, бір айдан соң крещение рәсімінен өтті. Юта аймағындағы мормон қауымдастықтарында білім мен мәдениет маңызды орын алды. Кларктың әкесі, ауыр еңбекке дағдыланған болса да, білімді және мәдениетті адам ретінде танымал болды. Крещениеден кейін көп ұзамай ол Грантсвилл қаласындағы мектепте мұғалім болып жұмысқа орналасты. Солт-Лейк-Ситиден көшіп келгеннен кейін көп ұзамай Кларктың әкесі Мэри Луиза Вуллиге үйленді, ол ата-анасы мормон пионерлерімен батысқа қарай жол тартқанда далада дүниеге келді. Кларктың әкесі Солт-Лейк-Ситиде жұмыс істеп жүргенде Шекспирдің пьесасын көру үшін сарада ұйықтаған, ал жақсы кітап сатып алу үшін үлкен құрбандықтарға баратын. Кларктардың үйіндегі кішкентай кітапхана тарих кітаптарынан, классикалық әдебиеттен, энциклопедиядан, Киелі кітаптан және ЛДС шіркеуінің басқа да діни еңбектерінен тұрды. Кларктың жастық шағындағы білімі шаруашылық өмірдің талаптары мен отбасының қарапайым жағдайына байланысты толық болмаса да, ол музыка сабақтарын алып, түрлі музыкалық топтарда ойнай алды. Ол алғаш пиколо, сосын флейтада ойнады. Кларктың әкесі Грантсвилл білім беру кооперативінің хатшысы, содан кейін инспекторы болды, 1878 жылы Туэль округінің мектеп инспекторы болып сайланды, Туэль округінің білім беру қауымдастығының президенті болды, ал 1879 жылы екі үлкен ұлының көмегімен есепші және салық жинаушы болып жұмыс істеді. Кейіннен әкесі жергілікті жеке мектепте сабақ бергенде, Кларк алғаш рет ресми білім алу мүмкіндігіне ие болды. Ол он жаста болды және оның анасы оны оқыған. Кларк әр семестрде мектепке бармады; кейде қаржылық қиындықтар мен шаруа жұмыстары оны үйде ұстады. Бірде оның әкесі Кларктың "мектепке бармағаннан гөрі аш қалуды артық көретінін" айтқан. Сегізінші сыныпты бітіргеннен кейін, Грантсвилл мектебіндегі ең жоғары сыныпты аяқтаған Кларк оны тағы екі рет қайталады.

Колледж білімі және ерте мансап

1890 жылы 19 жасында және әкесінің келісімімен Кларк Солт-Лейк-Ситиге соңғы күнгі қасиеттілер университетіне оқуға жіберілді. Кларк ақша жинап, әпкесімен бірге тұрып, өте жақсы баға алды. Мектеп директоры Джеймс Э. Талмидж болды, ол LDS шіркеуінің ең көрнекті ғалымы және ғалымы. Талмидж Кларкты Дезерет мұражайының көмекшісі (кейін – мұражай меңгерушісі) қызметіне алды. Бұл жалақылы лауазым болды және Кларктің жоғары біліміне үлкен көмек қосты. Мұражай меңгерушісінің лауазымы миссионерлік міндет саналды және Кларкты LDS шіркеуінің толық уақытты ресми миссиясына шақырудан босатты. Талмидж директорлық қызметтен босатылып, LDS шіркеуі үшін жаңа колледж құруға шақырылғанда, ол Кларкты химия зертханасының көмекшісі және кеңсе қызметкері ретінде өзімен бірге алып келді. Кларк мұражайда кураторлық қызметін жалғастырса да, бұл оның қаржылық жағдайына көмектесті және алты жылдық білімін төрт жылда аяқтауына мүмкіндік берді. Оның екі жылы орта мектептің бағдарламасын аяқтауға кетті. Талмидж Кларкты "Ютадан шыққан ең ұлы жан" деп атап, оны шығыс университетіне оқуға шақырды. 1894 жылы Кларк Юта университетіне түсті. Кларк қарапайым өмір сүрді және тіпті әкесін ішінара асырады, ол шіркеудің Солтүстік штаттардағы миссиясында миссионер болып қызмет етіп, кейін миссия президенті болды. Талмидж кейін Юта университетінің президенті болды және жақында құрылған Геология кафедрасының алғашқы профессоры атанды. Кларк 1898 жылы бітірушілердің арасында үздік бітіруші болып аталды, сонымен бірге Талмидждің кеңсе қызметкері және университет оқытушысы болып жұмыс істеді. Ол 1894 жылы Солт-Лейк-Ситиде тұратын Чарльз Роско Савиджтің кіші қызы Луасин ("Люта") Аннетта Савиджпен танысты, бірақ оған үйленуге шамасы келмеді. Ол балабақшада сабақ берді, кейін Кларкпен төрт жыл кездесіп, әкесінің дүкенінде жұмыс істеді. Олар 1898 жылдың 14 қыркүйегінде Солт-Лейк ғибадатханасында үйленді. Талмидж осы рәсімді алғаш рет орындады. Той Люттің тілегі бойынша шағын болды, себебі Кларқтың қаржылық жағдайы төмен еді, бірақ ол өркендеген отбасыдан шыққан. Бірнеше күннен кейін Кларк оларға тұратын жер табу және жаңа Хебер-Сити орта мектебінің мұғалімі және директоры ретінде алғашқы жұмысын бастау үшін Юта штатының Хебер қаласына кетті. Келесі жылы Кларк соңғы күнгі қасиеттілер университетінде оқытушы болып жұмысқа орналасты, бірақ ақпан айында Солт-Лейк бизнес колледжінде оқыту үшін жұмысынан кетті. Жозеф Нельсон колледждің директоры болды және Кларк үшін маңызды демеуші болды. 1900 жылдың күзінде Кларк Юта штатының Седар-Сити қаласына филиалдық нормалық мектептің директоры болу үшін барды. Келесі жылы Кларк Солт-Лейк бизнес колледжінде Сауда құқығы пәнінің оқытушысы, стенография бөлімінің директоры және Факультет хатшысы болып жұмыс істеді. 1903 жылы Нельсон Юта Ұлттық Банкінің кассирі болып тағайындалды, ал Кларк колледждегі оның көптеген міндеттерін өз мойнына алды. Сол жылы Нельсон Кларкқа заң факультетіне оқуға ақы төлеуді ұсынды, ал Кларк Колумбия университетіне өтініш берді. Ол қабылданды және заң бойынша барлық білімін Колумбияда алды.

Колумбия

Колумбия құқық мектебінің екінші жылының басында Кларк Колумбия құқық журналының редакциялық кеңесіне сайланды. Ол кеңестегі ең үлкен мүше, үйленген жалғыз адам және құқық мектебіндегі жалғыз Әйелдердің соңғы күндік қасиеттісі болды. 1905 жылы құқық мектебінің екінші курсын аяқтағаннан кейін Нью-Йорк адвокатурасына қабылданды. 1906 жылы құқық бакалавры дәрежесін алды. Оқу кезінде Кларк Джеймс Браун Скоттпен бірге 772 беттік "Квази-шарттар бойынша істер" (1905) кітабын жазған. Скотт оны Мемлекеттік департаменттің көмекші заң кеңесшісі лауазымына ұсынды және Кларк 1906 жылдың 5 қыркүйегінде тағайындалды.

Мемлекеттік қызмет және заңгерлік мансап

Кларк мемлекеттік қызметін 1906 жылы Мемлекеттік департаментке көмекші заңгер болып тағайындалғаннан бастады. Вашингтондағы қызметі кезінде Кларк отбасы (Кларк, оның әйелі және төрт баласы) АҚШ Сенатындағы Рид Смут тыңдауларына байланысты туған дау-дамайдың ортасында болды. Мемлекеттік департаментте көмекші заңгер, кейін заңгер қызметін атқаратын Кларк, халықаралық маңызы бар мәселелерге жиі тап болды. Мысалы, 1911 жылы Мексика революциясы басталғанда, ол маңызды шешімдер қабылдауға және мемлекеттік хатшы мен Говард Тафтқа қадамдар ұсынуға шақырылды. Кларкты ерекше алаңдатқан мәселе – Мексика отарларында тұратын және жиі қақтығыстың ортасына түсіп, революционерлер тарапынан наразылыққа ұшыраған соңғы күннің қасиеттілерінің жағдайы еді. 1913 жылы Вудро Вильсон сайланғаннан кейін Мемлекеттік департаменттен кеткен соң Кларк заңгерлік практикаға көшті. Оның отбасы Ютаға оралды, ол Вашингтон, Нью-Йорк және Солт-Лейк-Ситиде халықаралық және корпоративтік құқық саласындағы заң кеңселерiн ашты. Оның алғашқы маңызды клиенттерінің бірі – Калифорниядағы жапондықтарға қарсы дискриминацияға қарсы күресу үшін оның қызметін пайдаланған Жапон үкіметі болды. Жапон үкіметінің өкілдері оған Токиодағы тұрақты кеңесші болуға және Император сарайында тұруға ұсыныс жасады. Кларк, Джозеф Ф. Смиттің кеңесімен, бұл ұсыныстан бас тартты. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда, Кларк Армиядағы Бас сот судьясының офицерлік резервтік корпусына майор болып кірді, кейін Бас сот судьясының арнайы кеңесшісі болуы сұралды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Кларк АҚШ Бас прокурорының кеңсесінде жұмыс істеді. Ол сондай-ақ, Селективтік қызмет ережелерін жасауға қатысты. 1926 жылы Мексикамен қарым-қатынастардың шиеленісуіне байланысты Кларк қайтадан мемлекеттік қызметке шақырылды. Мексика істеріндегі тәжірибесі мен дипломатиядағы білігі АҚШ президенті оны Мексика мен Америка аралас талаптар комиссиясына тағайындағанда бағаланды. 1924 жылы екі ел арасындағы ақшалық дауларды реттеу үшін құрылған комиссия Мексикамен соғыстан қашудың ең тиімді жолы деп есептелді, ол АҚШ Латын Америкасында әскери күш қолдануға қасақана тырысады деген пікірді жоққа шығарды. Меморандум – 238 беттен тұратын, АҚШ-тың жарты шарлық қамқорлық философиясының барлық нюанстарын зерттейтін мақала. Ол Мемлекеттік департаменттің ресми құжаты ретінде жарияланды және көп жылдар бойы оқулықтарда жартылай қайта басылды. Морроу Сенатқа өту үшін елшіліктен кеткеннен кейін Кларк оның орнына ұсынылды. Герберт Гувер 1930 жылдың 3 қазанында Кларкты Мексикадағы АҚШ-тың Төтенше және Өкілетті Елшісі етіп тағайындады. Бұл АҚШ-тың сыртқы саясатындағы маңызды лауазым болды және оған зор бедел әкелді. Кларк 1930-1933 жылдар аралығында Мексикадағы АҚШ елшісі қызметін атқарды. Кейіннен, Кларк ЛДС шіркеуінің Бірінші президенттігінде қызмет етіп жүргенде, Президент Франклин Д. Рузвельт оны Монтевидеода (Уругвай) өткен Панамерикалық конференцияға делегат ретінде шақырып алды. 1933 жылы Рузвельт Кларкты жаңадан құрылған Шетелдік облигацияларды қорғау кеңесіне мүше етіп тағайындады.

ЛДС шіркеуінің қызметі

1925 жылдың маусым айында Кларк ИСА-ның (Жас ерлердің өзара көмектесу қауымдастығы) басқармасына тағайындалды. 1933 жылдың сәуір айында Кларк шіркеудің Бірінші президенті Хебер Дж. Грантқа екінші кеңесші болып шақырылды. Грант Бірінші президенттік лауазымын бір жылдан астам бос ұстады, Кларк елшіліктен кетіп, қажетті мемлекеттік мәселелерді шеше алғанға дейін. Кларк 1933 жылдың 6 сәуірінде Гранттың екінші кеңесшісі болып бекітілді. Ол 1931 жылдың желтоқсан айында қайтыс болған Чарльз У. Ниблидің орнын басты. Бұл шақыру Ниблидің өлімінен кейін Кларк шақырылғанға дейін болған кешігу үшін де, сондай-ақ кеңесшілердің әдетте шіркеудің жоғары билігінен таңдалатынын ескере отырып, ерекше жағдай болды. Кларк бұрын шіркеуде палуан президенті немесе епископы болған емес. Ол Грантты өзіне жүктеген әкімшілік міндеттердің бір бөлігінен босатуға кірісті, бұл оның шаршауына себеп болатын. Грант өмірі бойымен бизнесте белсенді болды және жаңа екінші кеңесшісіне мүмкіндігінше бизнес және мемлекеттік мүмкіндіктерді пайдалануды ұсынды. Грант Кларктың шіркеуден тыс көшбасшылық қызметке қатысуы ИСА шіркеуінің мүдделеріне ең жақсы қызмет етеді деп сенді. Бірінші президенттікке қосылғаннан кейін бір апта өткен соң, Кларктан Нью-Йоркте орналасқан АҚШ-тың «Equitable Life Assurance Society» директорлар кеңесіне орын алуы сұралды. Одан кейін ол Панамерикандық конференцияға делегат ретінде тағайындалды. Грант екі ұсынысқа да келісім берді, ал Кларк қайтадан қызмет етуге міндетті деп ойлады. 1933 жылдың қазан айында өткен шіркеудің Бас конференциясынан кейін Рузвельт Кларктан Сыртқы облигация иелерін қорғау кеңесінде қызмет етуін сұрады. Ұлы депрессия әлемдік экономиканы қиратқанда, АҚШ азаматтарына тиесілі шетелдік облигациялардың бір миллиард доллары төленбеді. Кларк кеңестің төленбеген облигациялар бойынша ақшаны қайтару жөніндегі күш-жігерін басқаруы сұралды, алдымен бас кеңесші ретінде, содан кейін кеңес президенті ретінде. 1933 жылы Кларк ИСА шіркеуінің әлеуметтік саясатын өзгертуді ұсынды, ол мүшелерді шіркеуден бұрын үкіметтен көмек сұрауға бағытталған, Солт-Лейк Пионерлік қауымының Гарольд Б. Ли енгізген жаңа тәсілдерді қабылдауға шақыру арқылы, мысалы, жұмыспен қамтуды үйлестіру, ферма мен консервілеу зауыдатын ұйымдастыру және Юта компаниясының сатылмаған, кемшілікті өнімдерін жөндеу және сату үшін қауым мүшелеріне жұмыс орындарын ұйымдастыру сияқты шіркеу мүшелеріне көмектесу.

Елшілік

1934 жылдың қыркүйегінде Гранттың алғашқы кеңесшісі Энтони У. Ивинс қайтыс болды. 1934 жылдың қазан айында Кларк елші және Он екі елшілердің кворумының мүшесі болып бекітілді. Одан кейін ол Гранттың бірінші кеңесшісі, ал екінші кеңесшісі ретінде Дэвид О. Маккей тағайындалды. 1935 жылы Грант жаңа "Шіркеу қауіпсіздігі" бағдарламасын ұсынды, ол 1938 жылы "Тұрмыстық жоспар" деп аталды. Бұл жоспар еңбекқорлықты және жеке жауапкершілікті ынталандырып, мүшелерге үкіметке тәуелділіктің "зиянын тигізетін жүйесіне" сүйенудің орнына шіркеуге жүгінуге мүмкіндік берді. Тұрмыстық жоспар шіркеудің күш-жігерін біріктіріп, "Әдемілендіру бағдарламасын", шіркеу шаруашылықтарын, Deseret Industries және Епископтың орталық қоймасын қамтитын болды. 1936 жылдың 2 қазанындағы қасиетті президенттердің арнайы мәжілісінде Кларк шіркеудің тұрмыстық әл-ауқатын қамтамасыз ету мақсатын былай түсіндірді: "Тұрмыстық жоспардың нақты, ұзақ мерзімді мақсаты – шіркеу мүшелерінің, берушілер мен алушылардың мінезін қалыптастыру, олардың ішіндегі ең жақсы қасиеттерін дамыту және осы шіркеудің миссиясы, мақсаты және болу себебі болып табылатын рухтың жасырын байлығын гүлдендіру және жеміс беру". Кларк берген кеңес ЛДС шіркеуінің тұрмыстық әл-ауқатын қамтамасыз етудің басшылық қағидасы болып табылады. 1940 жылы Кларк жалпы конференцияның сессияларын жабық радиоарнасы арқылы қосымша жиналыс залдарына тарату жобасын бастады. 1940 жылдың ақпан айында Грант денесінің сол жағын сал болып қалдырған инсульт алды. Одан кейін Маккей де ауыр сырқатқа шалдықты, сондықтан Кларк қажеттілік туғанда ЛДС шіркеуінің басқаруын өз қолына алды, бірақ ол әрқашан Бірінші Президенттіктің басқа мүшелерін хабардар етіп, кез келген маңызды шешім қабылдамас бұрын олармен кеңесетін. Грант қайтыс болғаннан кейін Кларк пен Маккей Джордж Альберт Смиттың бірінші және екінші кеңесшілері болды. Алайда, Смит қайтыс болып, Маккей шіркеу президенті болғанда, ол кейбір адамдарды таң қалдырды, өйткені ол Кларкты екінші кеңесшісі етіп таңдады, ал Стивен Л. Ричардс бірінші кеңесшісі болды. Маккей Ричардстың елші ретінде ұзақ қызмет еткенін, Кларкты өзінің бірінші кеңесшісі етпеуінің жалғыз себебі ретінде көрсетті, ал Кларк пен Маккейдің басшылық стилі әртүрлі болды. Кларк жалпы конференцияда екінші кеңесші болып бекітілген кезде былай деді: "Раббының қызметінде, сіз қайда қызмет етесіз маңызды емес, қалай қызмет етесіз – сонда ғана маңызды. Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуінде адам өзі шақырылған орынға ие болады, бұл орынды іздемейді де, одан бас тартпайды да". 1959 жылы Ричардс қайтыс болғаннан кейін Кларк бірінші кеңесші лауазымына қайта оралды. Ол 1961 жылдың 6 қазанында қайтыс болғанға дейін бұл лауазымда қызмет етті, бірақ Маккей Кларкты көптеген шешімдерді қабылдаудан шеттетіп қойды. Кларк Бірінші Президенттікте болған кезінде шіркеудің әкімшілік жаңалықтарының көпшілігіне тікелей қатысты. Ол әсіресе аймақтық діни кеңестерді құруға белсенді түрде атсалысты.

Өлім

Кларк 1961 жылғы 6 қазанда өзінің резиденциясында, 80 D Street, Солт-Лейк-Сити, Юта штатында тоқсан жасында қайтыс болды. Кларк Бірінші Президент құрамында 28 жылдан астам қызмет етті, бұл шіркеу президенті болмаған кез келген адамнан ұзақ уақыт. Квинн Кларктың жас кезінде "он тоғызыншы ғасырдың соңында Америкаға тән нәсілшілдікке толығымен ие болғанын" жазды. Кларктың тумашылдық көзқарастары 1898 жылы Юта университетінде сөйлеген сөзінде айқын болды, онда ол: "Америка Еуропаның лас ағынды суларын ағызатын шұңқыр бассейні болудан бас тартуы керек" деп мәлімдеді. Кларк ақырында өзінің кейбір нәсілдік және этникалық көзқарастарын өзгертті, бірақ басқаларын өмірінің соңына дейін сақтады. 1956 жылы шіркеу аудиториясына АҚШ-тың Мексикадағы елшісі ретінде қызмет еткені туралы сөйлеген Кларк Мексикаға "мексикалықтарға үлкен бейімділікпен" барғандығын мойындады. Алайда ол сол халықтың тарихын біліп, араларында өмір сүрген сайын, оларға деген зор сүйіспеншілігі арта түсті. 1913 жылы жапон елшілігінің атынан заңгерлік жұмыс істегеннен кейін Кларк жапондықтарға деген көзқарасы жұмсарады. Квинннің айтуынша, оның күйеу баласы Мервин С. Беннион Пёрл-Харборға шабуыл кезінде қаза тапса да, Кларк "жапондарға ешқандай қаһарлылық сезінбеді және танытпады". 1945 жылы 3 тамызда Кларк бір морг әскери қызметшісіне: "Менің [жапон] нәсіліме деген мейірімділігім ғана бар". Кларк өмір сүрген кезде Юта штатында факті бойынша сегрегациялық саясат болды, ал африкалық нәсілді ерлер ЛСД діни қызметкерінен шеттетілді. Чиркінің басшысы ретінде Кларк ақ пен қараны әлеуметтік интеграциялауға қарсылық білдірді және түрлі нәсілдердің аралас некелеріне қатаң қарсылық білдірді. Ол 1949 жылы жазған хатында былай деп түсіндірді: "Олар діни қызметкерлікке лайық емес болғандықтан, шіркеу негр нәсілімен әлеуметтік қатынасқа бармауға шақырады, өйткені мұндай қатынас некеге әкеледі, ал ұрпақ негр қанына ие және сондықтан біздің Киелі жазбаларда көрсетілген тыйым салуға жатады". Кларк, дегенмен, Браунның білім беру жөніндегі кеңеске қарсы ісін қолдап, "Соңғы күннің қасиеттілері азаматтық істерде [қараларға] барлық құқықтары, артықшылықтары, бостандықтары мен қорғанысын береді, бұл олардың барлық әлеуметтік, экономикалық және саяси қызметтеріне кепілдік береді" деп мәлімдеді. Куинн "Рубен өмір бойы еврейлерді жек көріп, оларға сенімсіздік танытқан бір этникалық топ бар екенін" айтады. Квинннің айтуынша, Кларк өзінің жеке кітапханасында "Сион ақсақалдарының хаттамалары" кітабының бірнеше данасын сақтап, оны және басқа да антисемиттік басылымдарды әріптестерімен және таныстарымен бөлісті. Ол антисемиттік көзқарасын "кодты сөздермен ашық және жеке түрде" білдірді және өзінің шіркеудегі орнын "иудей ықпалы" деп санаған нәрсеге кедергі жасау үшін қолданды. Нацистік Германия Австрияны басып алғаннан кейін, Кларк австриялық мормондардың еврей дінінен ауған, қауіпсіз жерге көшіп кету үшін шіркеудің көмегін сұраған үмітсіз өтініштерін қабылдамады. Кларктың антисемитизмі, кем дегенде, оның жалындаған антикоммунизмінен туындаған сияқты. Куинн "американдық антикоммунистердің бәрі де антисемит болмағанымен, олар неғұрлым қатал болған сайын антисемит болды. Рубеннің коммунизмге қарсы және антисемитизмге қарсы тұруы осы үрдістің көрінісі болды". Кларктың көзқарастары оны ЛДС шіркеуінің президенті Дэвид О. Маккеймен келіспейді, оның "иуделерге, сионизмге және Израиль мемлекетіне деген оң көзқарасы президент Кларктің антисемиттік көзқарастары мен әкімшілік әрекеттерінен гөрі жалпы момондарды көбірек білдірді".

Дәйексөздер

Біздің тарихымызда осы топтың үстемдігіне тікелей қарсы тұрған басқа ешқандай топ болған емес. Осы салалардың – заң шығарушы, атқарушы және сот – тәуелсіздігі мен бір-біріне тәуелділігі, сондай-ақ олардың әрқайсысына жүктелген мемлекеттік функциялардың үйлесімі осы бесжылдық құжаттың тамаша да гениалдылығын құрайды. Дәл осы жерде құдайлық шабыт келді. Бұл шын мәнінде керемет оқиға болды.