Кіріспе

Серб ақыны Алексие "Бранко" Радичевич (, ; 28 наурыз 1824 – 1 шілде 1853) – романтизм дәуірінде шығармалар жазған серб ақыны.

Өмірбаян

Бранко Радичевич 1824 жылғы 15 наурызда Славонски Брод қаласында дүниеге келген. Оның крещениедегі есімі Алексий болған, бірақ ол оны сербтер арасында кең таралған Бранко есіміне ауыстырған. Ол өзінің ең үздік өлеңдері жазылған Сремски Карловцидегі орта мектепті бітірді. Содан кейін Венада оқыды. 1847 жылы Радичевичтің алғашқы өлеңдер жинағы жарық көрді, ол серб поэзиясында жаңа дәуір ашты. Ол Сербияға барды, бірақ медициналық білімін жалғастыру үшін Венаға оралды. Ол қалада тұратын немесе содан өтетін Богобой Атанацкович, Вук Караджич, Дюро Даничич, Милица Стойадинович Српкиня және Петр II Петрович Ньегош сияқты серб зиялыларымен байланыста болды. Өмірінің соңында ол «Кад младијех умрети» («Жас кезімде өлгенімді ойлағанда») атты танымал өлеңін жазды. Ол халық әндерінің ырғағын қайта жасай алмады, соның арқасында Вук Караджичтің поэзияны жаңадан реформаланған серб тілінде де жазуға болады деген сенімін нығайтты. Радичевич 1853 жылы Венада туберкулезден қайтыс болды, ал 1883 жылы оның денесі Стражиловоға жерленді. Ол «Серб халқының 100 ең көрнекті өкілі» тізіміне енген. Ол Джура Якшич, Йован Миленко Грчич және Милош Црнянски сияқты болашақ серб ақындарына үлкен әсер етті. Оның Юван Солдатович жасаған мүсіні мен туған үйінің іргесіндегі тақтасы 90-шы жылдары Славонски Бродтан алынып тасталды. Мүсінді қайта орнату мәселесі қазіргі таңда талқыланып жатыр. Оның көптеген өлеңдері музыкаға алынды. Оның құрметіне 1954 жылы сыйлық қоры құрылды. Бұл сыйлық 30 жасқа дейінгі авторлар жазған, серб тіліндегі ең үздік өлеңдер жинағына беріледі. Земун және Сремски Карловци қалаларындағы алаңдар оның есімімен аталады. Батайница, Велика Моштаница, Нови-Београд, Нови-Сад, Баня-Лука, Неготин, Смедерево және басқа да қалалардағы мектептер оның есімімен аталған.