Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рамсес III Мединет Хабу (مدينة هابو) жерлену ғибадатханасы.
Mortuary Temple of Ramesses III
Medinet Habu (مدينة هابو; ; ; )
Этимология
Мединет Хабу атауының шығу тегі белгісіз. Ең ерте кездесулер – 17-18 ғасырлардағы еуропалық картографтардың жазбалары, олар оны "Хабу", "Мединех әл-Хабу" және "Мединет Хабу" деп атаған, сондай-ақ "Мединет Абу" және "Мединет Табу" нұсқалары да кездеседі. Ұсынылған этимологиялардың арасында Люксордың копт тіліндегі атауы немесе 18-ші династияның жоғары лауазымды шенеунігі, кейін Хапу ұлы Аменхотеп деп құдайлатылған адамның аты бар, бірақ олардың ешқайсысы ықтимал деп есептелмейді, себебі олар соңғы ұзын "у" дыбылын түсіндіре алмайды. Халық этимологиясы осы атауды Хабу есімді мифтік патшаға байланыстырады. Бұл жердің ежелгі арабша атауы – Ғабал Шама (جبل شامة), ол Джамиден шыққан, ал ол өз кезегінде этимологиясы нақты емес Ежелгі Египеттік ḏꜣmwt сөзінен туындаған. Бохайр копт тіліндегі "Чами" түрі демотикалық Tḏmꜣʾ сөзінен келген, оған әйелдік артиклі қосылған, бұл Сахид тілінде де байқалады. Тебес қаласының (Θηβαι) атауы египеттік атаудың дыбысталуы болып табылуы мүмкін бе, жоқ па, деген мәселе даулы. Грек тілінде бұл аймақ Мемнония (Μεμνονία) немесе Кастрон Мемнонионос (Κάστρον Μεμνονίωνος) деп белгілі болған және Мемнонмен байланыстырылған. Осы атау Мемнонның Колосстарында сақталған.
The origins of the name Medinet Habu are unknown. The earliest attestations are the ones of European cartographers of the 17th–18th centuries who mention it as "Habu", "Medineh el Habou" and "Medinet Habu", with variants "Medinet Abu" and "Medinet Tabu". The proposed etymologies include derivation from Coptic name for Luxor or from a name of high official of the 18th dynasty who was later deified known as Amenhotep, son of Hapu, , but neither of them is considered plausible, as they do not explain the final long u. The folk etymology attributes the name to a mythical king named Habu. The old Arabic name of the place, Gabal Shama, (جبل شامة) comes from Djami , which in turn is derived from Ancient Egyptian ḏꜣmwt, of unclear etymology. The Bohairic Coptic form Tchami comes from Demotic Tḏmꜣʾ, which is preceded by a feminine article, as also seen in Sahidic Whether Thebes (Θηβαι) should be a phonetic rendering of the Egyptian name is disputed. In Greek the area was known as Memnonia (Μεμνονία) or Kastron Memnonionos (Κάστρον Μεμνονίωνος) and was associated with Memnon. This name survives in Colossi of Memnon.
Амон ғибадатханасы
Рамсес III-тің мәйіттер ғибадатханасының кіреберісінің сол жағында Амон ғибадатханасы (Ежелгі Мысыр: Джесер Сет) орналасқан. Ол 18-ші династия кезеңінде Хатшепсут және Тутмоз III салған. Ғибадатхана жылдар бойы көптеген өзгерістерге ұшырады, оның ішінде 20-шы, 25-ші, 26-шы, 29-шы және 30-шы династиялармен қатар грек-рим дәуірінде де өзгертулер енгізілді.
Just left of the entrance to the Mortuary Temple of Ramesses III is the Temple of Amun, (Ancient Egyptian: Djeser Set) dating to the 18th Dynasty, built by Hatshepsut and Thutmose III. It has undergone many alterations and modifications over the years, partially in the 20th, 25th, 26th, 29th and 30th dynasties and the Greco Roman period.
Рамсес III ғибадатханасы
Ғибадатхананың бір бөлігі ұзын болып келеді, ол дәстүрлі архитектуралық стильде салынған және Рамесейге өте ұқсас. Ол жақсы сақталған, ал айналасын биік саз кірпіштен жасалған қоршаумен қоршаған, ол қамал болған болуы мүмкін. Бастапқы кіреберіс мигдол деп аталатын (Азиялық бекініске ұқсайтын) бекінілген қақпа үйі арқылы жасалған. Қоршаудың оңтүстігінде Аменирдис I, Шепенупет II және Нитикрет ғибадатханалары орналасқан, олардың барлығы Амонның Құдайлық Құлшылық етушісі атағын алған. Бірінші пилон ашық алаңға жетелейді, оның бір жағында Рамзес III-нің Озирис ретіндегі алып мүсіндері, ал екінші жағында әшекейленбеген бағаналар тұр. Екінші пилон Рамзес III-нің суреттері салынған перистильді залға апарады. Бұл пандус арқылы үшінші пилонға (бағанды портик арқылы) және одан кейін үлкен гипостильді залға (төбесі құлаған) шығады.
The temple, some long, is of orthodox design, and closely resembles the Ramesseum. It is quite well preserved and surrounded by a massive mudbrick enclosure, which may have been fortified. The original entrance is through a fortified gate house, known as a migdol (and resembling an Asiatic fortress). Just inside the enclosure, to the south, are chapels of Amenirdis I, Shepenupet II and Nitiqret, all of whom had the title of Divine Adoratrice of Amun. The first pylon leads into an open courtyard, lined with colossal statues of Ramesses III as Osiris on one side, and uncarved columns on the other. The second pylon leads into a peristyle hall, again featuring columns of Ramses III. This leads up a ramp that leads (through a columned portico) to the third pylon and then into the large hypostyle hall (which has lost its roof).
Копт қонысы
Мединет-Хабудағы копт қонысы Рамзес III-тің қабір кешенін мекендеудің үздіріліссіз процесінің соңғы кезеңі ретінде құрылды, ол фараондық дәуірде басталып, Рим және Кейінгі Антика дәуірлерінде жалғасты. Қоныс тығыз орналасқан қала болды, шамамен 18 860 тұрғыны бар, олар әртүрлі ішкі секторларға, тіпті ғибадатхананың ішіне орналастырылды. Қоныс үлгісі Карнак және Луксор ғибадатханаларымен үйлеседі, тар көшелермен бөлінген үлкен үйлер блогы және қала құрылымының маңызды орталықтарын құраған діни ғимараттар. Қабір кешенінің әртүрлі секторларында бірнеше шіркеулер салынды, соның ішінде Рамзес III ғибадатханасының екінші ауласында орналасқан бес қанатты үлкен базилика, "Джеме қасиетті шіркеуі" деп белгілі болды. Шіркеудің солтүстік-оңтүстік бағыты ғибадатхананың бастапқы осін кесіп өтеді және орталық нефтің оңтүстік жағына орналасқан фонтан мен құдықпен жабдықталды. Моннерет де Виллард шіркеуді 5-7 ғасырлар аралығында салынған деп мерзімдеді, ал Гроссман оны 6 ғасырдың ортасы немесе екінші жартысына жатқызуды ұсынды. 19 ғасырдың соңында ғибадатхана тазартылғанға дейін копт қаласының көп бөлігі 9 ғасырда тасталып кеткен күйінде көріне берді. Қоныстың діни ғимараттары, соның ішінде Джеме қасиетті шіркеуі, уақыт өте зақымданды, апсидаға орын беру үшін шығыс жағындағы Рамсесид бағаналарының бірі алынып тасталды, ал христиандық ғимаратқа сәйкес келмегендіктен Озирис бағаналары қиып тасталды. Қазіргі уақытта шіркеу алынғаннан кейін аз ғана граффити мен зақым қалды.
The Coptic settlement at Medinet Habu was established as the final stage of a continuous process of occupation of the mortuary complex of Ramses III, which began in pharaonic times and continued into the Roman and Late Antique period. The settlement was a densely populated town with an estimated population of 18,860 residents, which was installed in various inner sectors, including the temple itself. The settlement pattern matched that of the Karnak and Luxor temples, with large blocks of houses separated by narrow streets and religious buildings as important focal points of the urban texture. Several churches were built in different sectors of the mortuary temple, including the great five aisled basilica known as the "Holy Church of Djeme", which was located in the second court of Ramses III's temple. The church had a north south orientation cutting across the original axis of the temple and was provided with a font and a well, placed at the southern end of the central nave. The church was dated between the 5th and the 7th century by Monneret de Villard, while Grossmann suggested an attribution to the middle or second half of the 6th century. Before the clearing of the temple at the end of the 19th century, much of the Coptic town was still visible as it was left after its abandonment in the 9th century. The settlement's religious buildings, including the Holy Church of Djeme, were damaged over time, with one of the Ramesside columns on the east side removed to accommodate the apse and the Osiris pillars cut away since they were inappropriate in a Christian building. Sparse graffiti and damage are all that remain after the removal of the church in modern times.
Ай және Хоремхев ғибадатханасы
Рамсес III-нің мәйіттер ғибадатханасының солтүстігінде, тікелей оны қоршап тұрған саз кірпіш қабырғаға жапсарлас, Ай мен Хоремхеб ғибадатханасы нашар сақталған күйде жатыр.
Located just north of the Mortuary Temple of Ramesses III, right up to the mud brick wall that surrounds it, lies the poorly preserved Temple of Ay and Horemheb.