Кіріспе

Батыс Африкадан шыққан, дәмін өзгертетін жидекпен өсімдік.

Synsepalum dulcificum – тропикалық Африкаға тән Sapotaceae тұқымдасына жататын өсімдік. Ол жегенде, кейін ішілген қышқыл тағамдардың (мысалы, лимон мен лаймның) дәмі тәтті болып сезілуіне себеп болатын жидегімен белгілі. Бұл әсер мираклинге байланысты. Бұл түр мен оның жидегінің басқа да атаулары: керемет жеміс, керемет жидек, тамаша жидек, ал Батыс Африкада, оның тегін жерінде – агбаюн (йоруба тілінде) және жеңіл тәтті қышқылдық. Оның құрамында мираклин деп аталатын, бірнеше көмірсу тізбегі бар гликопротеин молекуласы бар. Жемістің қабығын жегенде, бұл молекула тілдің дәмді қабылдағыштарына байланысып, қышқыл тағамдардың дәмін өзгертеді. Бейтарап pH-да мираклин қабылдағыштарды байланыстырып, тоқтатады, ал төмен pH-да (қышқыл тағамдарды ішу нәтижесінде) мираклин ақуыздармен байланысып, тәтті қабылдағыштарды белсендіре алады, нәтижесінде тәтті дәм сезіледі. Бұл әсер ақуыз сілекеймен шайылып кеткенше (шамамен 30 минутқа дейін) сақталады. Керемет жеміс және керемет жидек атауларын Gymnema sylvestre және Thaumatococcus daniellii де бөліседі. 1970 жылдары АҚШ диетадағылар мираклиннің таблетка түрін сатып ала алатын. Бұл қызығушылық тағамдарды дәмдеу шараларында қайта жанданды, онда тәлімгерлер лимон, редис, тұршы, ащы соус, сыра сияқты қышқыл және ащы тағамдарды ішіп, содан кейін мираклиннің әсерінен тәттілікке өзгеруін сезінеді.

Сипаттамалары

Бұл биік өсетін, тығыз жапырақты бұта. Жапырақтары ұзын, кең және төменгі жағы тегіс. Олар бұтақшалардың ұштарында шоғырланған. Гүлдері ақ түсті. Онда ұзын, қызыл жемістер өседі. Әрбір жемісте бір тұқым болады.

Пайдалану және реттеу

Бұл өсімдіктің тегі тропикалық Батыс Африка. Ондағы жемісінің қамы қымызды тәттілендіру үшін қолданылады. Тарихи тұрғыдан алғанда, ол қышқылданған жүгері нанының дәмін жақсарту үшін де пайдаланылған, бірақ сыра, коктейль, сірке су, тұздық және басқа да әртүрлі сусындар мен тағамдарға тәттілендіргіш және дәмдеуіш ретінде қолданылып келеді. 2011 жылдан бері АҚШ-тың FDA Тайваньдан Synsepalum dulcificum (яғни "миракулин") импорттауға тыйым салды, оны "заңсыз жарияланбаған тәттілендіргіш" деп мәлімдеді. Дегенмен, бұл тыйым басқа елдерден импортталатын жағдайда қолданылмайды. 2021 жылы Испаниядағы Baïa Food Co. компаниясына Еуроодақта құрғатылған керемет жидекті сатуға рұқсат берілді.