Кіріспе
2005 жылғы фильм, режиссері Джадд Апатов
«40 жастағы бойжеткен» – 2005 жылғы американдық романтикалық комедиялық фильм, режиссері Джадд Апатов (оның толық метражды режиссерлік дебюті). Фильмді Клейтон Таунсенд пен Шауна Робертсонмен бірге Апатов өндірді. Басты рөлде – электроника дүкенінің қызметкері, 40 жастағы бойжеткен Энди рөліндегі Стив Карелл. Пол Радд, Романи Малко және Сет Роген оған бойжеткендігінен айыруға шешім қабылдаған әріптестерін сомдайды, ал Кэтрин Кинер Эндидің сүйіктісі Триш рөлінде ойнайды. Апатовтың «Жаңалықтар шебері: Рон Бургунди туралы аңыз» (2004) фильміндегі Кареллдің актерлік шеберлігі оны фильмнің басты рөліне шақыруға ықпал етті, және олар бірлесіп «40 жастағы бойжеткен» сценарийін жазды. Фильм «Екінші қала» жобасында Карелл жасаған эскиз негізінде түсірілді, онда 40 жастағы ер адам бір құпияны жасырады. Фильм түсірілімі 2005 жылдың қаңтар және сәуір айларында Лос-Анджелесте және Сан-Фернандо аңғарында (Калифорния штаты) өтті. Фильм АҚШ кинотеатрларында 2005 жылдың 19 тамызында Universal Pictures арқылы көрсетілді, $26 миллиондық бюджетпен бүкіл әлем бойынша $177 миллионнан астам табыс тапты. Фильмге қатысты сын-пікірлер көбінесе жағымды болды, Кареллдің актерлік шеберлігі мен фильмнің ізгі ниетпен жасалған, бірақ әдепсіз юморы жоғары бағаланды, бұл кейбір консервативті сыншылар арасында дау тудырды. Ол осы рөлі үшін «Алтын Шмос» және «MTV Movie & TV Awards» сыйлықтарына ие болды, ал Кинер Бостон киносыншылары қоғамы мен Лос-Анджелес киносыншылары қауымдастығынан марапат алды. «40 жастағы бойжеткен» Америка кино институтының 2005 жылғы үздік 10 фильмінің бірі деп танылды.
Сюжет
Энди Ститцер - 40 жастағы ұялшақ интроверт, ол Smart Tech электроника дүкенінде қорды қадағалаушы болып жұмыс істейді. Ол бірнеше рет жыныстық қатынасқа түсуден бас тартты және бірнеше қимыл фигуралары мен бейнеойындар жинағымен пәтерде жалғыз тұрады. Покер ойнаған кезде оның әріптестері Дэвид, Джей және Кэлмен өткен жыныстық әрекеттер туралы әңгімелескенде, олар оның жасырын түрде әлі де пәк екенін біледі. Енді келесі күні жұмыстағылардың бәрі құпия туралы білгенін, оның ішінде оның боссасы Пауланың өзіне қызығатынын, кейін жеке түрде оның пәктігін алуға ұсыныс жасағанын білгенде, қатты ұялады. Ол жұмыссыз қалғанда, Дәуіт оны жұбатып, жыныстық қатынасқа түсуге кеңес береді. Дейвид, Джей және Кэл Андиге осы мақсатқа жетуіне көмектесуге бел буады. Олардың барлығы әйелдермен қарым-қатынас жасау туралы әртүрлі кеңестер береді. Дэвид оны жылдам кездесуге шақырады және бұрынғы қызына, Эмиге, қайта қосылуға тырысады. Джей Эндиді түрлі қоғамдық іс-шараларға сүйреп әкеледі, ауыр көкірекке шайыр жағуды жоспарлайды және оны жезөкшемен бірге жасайды, мұның бәрі ұятты нәтижелермен аяқталады. Кал Эндиге өзі туралы сөйлесудің орнына, өзіне сенімді болып, әйелдерге сұрақтар қоюды кеңес береді. Ол мұны Бет есімді кітап дүкеніндегі сатушымен тәжірибе жасайды, ол оған тез қызығады. Дэвид Эндиге порнографиялық коллекциясын береді, оны мастурбацияға шақырады. Енді ақырында Триш Пьемонт деген клиентпен кездесуге шығады. Бірінші кездесудің соңында олар жыныстық қатынасқа түсе жаздаған, бірақ оны оның жасөспірім қызы Марла үзіп тастайды. Триш жыныстық қатынасты кейінге қалдыруды ұсынады, ал Энди құлшыныспен келіседі; олар жиырмасыншы кездесуге дейін жыныстық қатынастан аулақ болуға шешім қабылдайды. Олардың қарым-қатынасы келесі апталарда өркендейді. Ол Эндидің бизнесті ашу арманын қолдайды және оның коллекциясын сату арқылы оны қаржыландыруға көмектеседі. Марла Тришпен контрацепция туралы айтысқаннан кейін, Энди оны жыныстық денсаулық клиникасына топтық ақпарат беру сессиясына алып барады, онда оны пәктігі үшін мазақтайды. Энди өзінің пәктігін мойындап, Марланың құрметін алады. Бұл арада Дэвид жұмыста Эмиге деген құмарлығынан эмоционалдық күйзеліске ұшырап, бойжеткендікке ант береді, бұл Пауланың бір күндік сату міндеттерін Эндиге беруіне әкеледі, ал кейіннен оны жоғары сату квотасына байланысты қабат менеджеріне көтереді. Кэл Эндидің бұрынғы рөлін атқара бастағанда, ол Бернадетт есімді әйелді дүкенде жұмыс істеуге жалдап, оны Дэвидпен үйлестіреді деп үміттенеді, сондықтан ол Эмиден кете алады. Джейдің қызы Джилл оның опасыздығынан ажырағаннан кейін, ол Эндиге жыныстық қатынас қарым-қатынасты бұза алатынын мойындайды. Джиллмен татуласқаннан кейін, Джей кейіннен Энди мен басқаларды өзінің жүктілігін тойлау үшін түнгі клубқа шақырады. Триш жиырмасыншы кездесуінде Эндимен жыныстық қатынасқа түсуге тырысады және ол қарсылық көрсеткенде ренжіді. Олар айтысып, Энди түнгі клубтағы достарымен кездесуге кетеді. Ол мас болып, Бетпен бірге оның үйіне барып, жыныстық қатынасқа түседі. Кал Дэвид пен Бернадетті қосып алады, ал Марла Тришті Эндимен татуласуға сендіреді. Беттің үйінде Энди есін жиып, жыныстық қатынас жасамай кетуді шешеді, сол кезде оның достары келіп, оны Тришка қайтаруға шақырады. Энди өзінің пәтеріне оралғанда, Триш оны күтіп отырғанын көреді. Ол Дэвидтің порнографиялық коллекциясын тапты; ол түсіндіруге тырысады, бірақ ол үрейленіп, қорқып қашады, Энди жыныстық бұзылушы болуы мүмкін деп қорқады. Энди велосипедпен оны қуып бара жатқанда, оның көлігін ұрып, жарнамалық жүк көлігінің қасына ұшып кетеді. Ол оның жағына жүгіреді, ал Энди ақыры өзінің пәк екенін мойындайды. Триш жеңілдеп, қабылдады, олар бір-бірін жақсы көретіндерін мойындады. Олар алғаш рет жыныстық қатынасқа түсер алдында, оның акшн-фигураларын сатудан шамамен 500 000 доллар жинап, ақырында барлық қатысушылармен салтанатты рәсімде үйленеді. Фильм барлық кейіпкерлер "Аквариус/Let the Sunshine In" әнін әндеген және билеген музыкалық кезеңмен аяқталады.
Актерлік құрам
Басқа актерлар құрамына Кат Деннингс Марла Пьедмонт рөлінде, Минди Калинг Эми рөлінде, Джерри Бедноб Мудж рөлінде, Марика Доминьчик Бернадетт рөлінде, Шеллі Малил Хазиз рөлінде, Мо Коллинз Джина рөлінде, Кимберли Пейдж, Джиллиан Вигман және Сиена Гойнс жылдам кездесу шарасына қатысатын әйелдер рөлінде, Нэнси Уоллс денсаулық сақтау орталығының кеңесшісі рөлінде, Седрик Ярброу, Дэвид Кохнер және Джефф Кан денсаулық сақтау орталығына келген әкелер рөлінде, Лорен Берман, Ник Лашауэй және Джулиан Фостер денсаулық сақтау орталығына келген ұлдар рөлінде, Челси Смит Джулия рөлінде, Эрика Виттина Филлипс Жилл рөлінде, Джона Хилл Триш дүкенінің тұтынушысы рөлінде, Джордан Мастерсон Марк рөлінде, Джазмун проститутка рөлінде, Мики Миа депиляция жасайтын әйел рөлінде, Дениз Мейерсон Робин рөлінде, Майкл Биерман Эндидің 16 жасар нұсқасы рөлінде, Ли Уивер Джо рөлінде, Кевин Харт, Уэйн Федерман, Рон Мараско және Джозеф Т. Мастролия Smart Tech тұтынушылары рөлінде, Кейт Любен бейнекассеттер сатып алатын әйел рөлінде, Сторми Дэниелс порножұлдыз рөлінде, Шеннон Брэдли, Брианна Браун, Элизабет Кэри, Элизабет ДеЧикко, Хилари Шепард және Баррет Сватек бардағы қыздар рөлінде, Карла Галло есік саусақтарын соратын қыз рөлінде, Лаура Боттрелл колледж студенті рөлінде, Джозеф Нуньес еденді жылтырататын адам рөлінде, Чарли Хартсок жылдам кездесу шарасының жүргізушісі рөлінде, Глория Хелена Джонс Сара рөлінде, Мариса Гутерман тіс тіреуіш тағынатын қыз рөлінде, Мэтью МакКейн автокөліктің жүргізушісі рөлінде, Миёко Шимосава официант рөлінде, Роуз Абду, Стив Баннос және Брук Хамлин мейрамхананың тұтынушылары рөлінде, Марлин Доддс Франк теледидар сатып алатын әйел рөлінде және Лаудон Уэйнрайт III дін қызметкері рөлінде.
Өндіріс
"40 жастағы бойжеткен" Джудд Апатовтың режиссерлік дебюті болды. 2004 жылы "Anchorman: The Legend of Ron Burgundy" фильмінің продюсері болып жұмыс істегенде, ол Кареллді басты рөлде түсіру туралы ойға келді, оның сол фильмдегі өнерін көргеннен кейін: "Стив Кареллдің фильмін түсіргеніміз қандай керемет болар еді". Кейін Апатов одан фильм туралы идеясы бар ма деп сұрады, сосын екеуі 40 жастағы бойжеткен туралы фильмді бірге жазды, ол 40 жастағы бойжеткен туралы бірдеңе жасағысы келгенін айтқаннан кейін. Карелл осы туындының көптеген нұсқаларын жасады, 40 жастағы ер адамның "үлкен құпиясын" жасырып жатқан әртүрлі сценарийлерді сынап көрді. Апатов фильмнің соңын ойлап табуда қиындыққа тап болды. Гарри Шендлинг Эндидің жақсы секс жасауының себебі – ол ғашық болғандықтан екенін, сондықтан секс сахналарын тікелей көрсетудің орнына, Эндидің ән айтуын және музыкалық номер қоюды ұсынды. Апатов фильмді дамыту процесінің басында актерлерді таңдап, сценарийді актерлердің қабілеттеріне сәйкес жазды. Апатов Сторми Дэниелсті арнайы шақырды, өйткені фильмнің сюжетіне қажетті жалаңаш сахналарда "нағыз, нағыз сезімтал" болатын адамды іздеді. Кинер 2010 жылы Апатовтың "ешқашан 'стоп' демейтінін", ал импровизацияға байланысты фильмді түсіру кезінде "жаңадан бастап" дейтінін айтты. Ол сондай-ақ: "Бұл фильмде өзіңді ұмытып, өзіңнен тартынбау керек болды, өйткені бұл әзілдерді айту тұрғысынан бәріне дайын еді, тіпті сценаристтердің өзі де кадрдан тыс мониторлардың артында отыратын" деді. Фильм түсіру үшін бір миллионнан астам фут пленка қолданылды, бұл соңғы түсірілім күнінде жетістікке жетіп, Technicolor SA компаниясының шампанымен тойланды. "40 жастағы бойжеткен" фильмінің түсірілімі 2005 жылдың 17 қаңтарында басталып, 2005 жылдың 1 сәуірінде аяқталды. Пол Раддты семіздігі үшін сынға алды, ал студия Апатовтың жобаны тәуелсіз фильм сияқты қабылдауына наразы болды. Апатов бастапқыда Джейсон Сегелге Universal рұқсат бермеген көмекші рөлді қарастырған. "40 жастағы бойжеткен" фильмінде қолданылған балықтардың өліміне байланысты Американдық гуманистік қауымдастық "жануарларға зиян келтірілмеген" деген ескертуді жасамады. Фильмді кинотеатрларға шығару алдында жеті сынақ көрсетілімі өткізілді, олардың әрқайсысының құны шамамен 10 000 долларға бағаланды. Апатов порнографияның мөлшерін азайтудан бұрын фильм "кереметсіз, лас және қызықсыз" деп есептелді. Малко бірде фильмнің шығуынан қорқып, оның сахналарын кесуді өтінді: "Анам - дін қызметкері, аға, мені фильмнен алып тастаңыз, өтінемін. Мен бұл туралы шынымен айтып тұрмын". Бұл өтініш қабылданбады, өйткені Апатов Малконы күлкілі деп тапты. Ол анасының "бірнеше рет шіркеудегі достарының бәрін" көрсетуге алып келгенін білгенде таң қалды және "40 жастағы бойжеткен" фильмі "маған жұмысқа орналасуға көмектесіп, мансабымды өзгертті" деді. Джей бастапқыда "әдемі, студенттік ұйым мүшесі" ретінде ойластырылған, бірақ Малконың кастингі оны "көшедегі, тіл тиектейтін, әйелдерге құмар ер адамға" айналдырды. Ол кейіпкердің "Эндимен бірге өмірден сабақ алатынын" ұнатып, оны басты кейіпкердің "сексуалдық қарсылығы" деп атады. Малко шашты жою сахнасын көріп, ауырып, түсірілім алаңынан қашып кетті. Карелл балауыз сахнасында Келли Кларксонның есімін айтқаннан кейін, Кларксон 2021 жылы Рогенге "бірақ менің есімді адамдар басқа ештеңе жасасам да біледі" деді. Роген бұл идеяны теледидардан көріп, сахнада қолдануға арналған "таза әзілдер" мен "мұсыл әзілдер" тізімін жасап жатқанда келгенін түсіндірді.
Шығару
2005 жылдың 19 тамызында «40 жастағы бойжеткен» фильмі алғаш рет АҚШ кинотеатрларында көрсетілді. Фильм Солтүстік Америка кассасында көш бастады, алғашқы апта соңында 21 422 815 доллар жинады және келесі апта соңында да көшбаспызды сақтап тұрды. Ол осы нарықта барлығы 109 449 237 доллар, ал халықаралық деңгейде 67 929 408 доллар жинады, нәтижесінде 26 миллион долларлық бюджетке қарсы 177 378 645 доллар табыс тапты. Фильм әлемдік кассада 25-орынды, ал АҚШ-та 19-орынды иеленді. 2005 жылдың 2 қыркүйегінде Ұлыбританияда шықты және сол апта соңында елдің кассасында бірінші орынға шықты. Сол айдың соңында фильм Германияда, Грецияда, Жаңа Зеландияда және Ресейде көрсетілді, сәйкесінше 2 195 972 доллар, 202 400 доллар, 144 666 доллар және 443 428 доллар жинады. Басқа елдерде Аргентинада 66 277 доллар, Австралияда 1 608 724 доллар, Болгарияда 5 451 доллар, Чехияда 25 200 доллар, Ливанда 29 884 доллар, Нидерландыда 310 280 доллар, Норвегияда 119 930 доллар, Польшада 133 509 доллар, Словакияда 9 091 доллар, Оңтүстік Африкада 87 535 доллар және Түркияда 157 386 доллармен ашылды. Испания, Оңтүстік Корея, Тайвань және Таиландта көрсетілгеннен кейін «40 жастағы бойжеткен» фильмі осы нарықтарда алғашқы апта соңында тиісінше 874 373 доллар, 240 882 доллар, 78 099 доллар және 72 800 доллар жинады. Universal Pictures компаниясының 100 жылдығына арналған шара аясында екі нұсқасы да 2012 жылдың 10 қаңтарында DVD форматында қайта шығарылды. Бұл нұсқада да «цензураланбаған» деген баннер болды.
Бастапқы сын-тегеурін
2005 жылдың соңында 84% мақұлдау көрсеткішімен Rotten Tomatoes фильмін "40 жастағы бойжеткен" жылдың "Ең жақсы рецензияланған комедиясы" деп атады және "Стив Карелл фильмді тартуға және көптеген күлкілі сәттер сыйлауға қабілетті екенін дәлелдейді" деп қосты. Эберт пен Ропер фильмге "екі бас бармақ" бағасын берді. Роджер Эберт: "Мен фильмнің қаншалықты күлкілі, қаншалықты әдемі және қаншалықты дана екеніне таң қалдым" және "Осы туралы қаншалықты көп ойлансаңыз, соғұрлым жақсы болады «40 жастағы бойжеткен»" деді. Екеуі де шағын сын-ескертпелер жасады, Эберт "Кэтрин Киннердің («Триш» рөлінде) Эндиге деген қатыстылығын" "күлкілі болу үшін тым әдемі" деп сипаттады, ал Ричард Ропер фильмтің тым ұзақ және кейде қатты жалықтыратын болғанын айтты. A. V. Club шолушысы Натан Рабин Кареллдің "Anchorman" фильміндегі рөлінен кейін "басты рөлге өте әдемі өтуін" байқады және олардың екеуінің де "химиялық байланысы мен комедиялық шеберлігі" арқасында жақсы жұмыс істегенін айтты. Ол Кареллді "оның мейірімді бейнесіне күрделілік пен тереңдік" енгізгені үшін мақтап, романның әзіл-қалжыңының жетіспеуін толықтырғанына сенді. Entertainment Weekly басылымының Оуэн Глейберман фильмге А- бағасын берді, Карелл Эндиді "күтпегендей: сенімді адам ретінде" бейнелейтінін айтты. The New York Times газетінің мақалашысы Манола Даргис фильмді "ерекше комедия" деп атады, сондай-ақ Карелл "осы фильмнің жақсы жұмыс істеуіне" маңызды үлес қосты. Эммануэль Леви фильмге B+ бағасын берді, оны "Wedding Crashers" фильмінен асып түсетін, "жомарт жүрегі және ашық, тіпті наив ортасы" бар R бағасымен комедия деп атады, тілдегі қатыгездікке қарамастан. Variety журналының Брайан Лоури "40 жастағы бойжеткен" фильмінің сәл тым ұзақ және "кейбір жасөспірімдік артықшылықтарға" бой алғанын айтса да, ол "софомориялық гомофобия" болған кезде де көбінесе күлкі тудырғанын мойындады. Фильмге 3 1/2 жұлдыз берген The Baltimore Sun газетінің шолушысы Крис Калтенбах: "Адамдар осы фильмнің атын көріп, қорғанысқа түседі. Қыз болудың қандай кінәсі бар? деп сұрайды. «40 жастағы бойжеткен» фильмінің мәні осы, бұл, әдетте, ең әдемі секс комедиясы. Ол өте күлкілі де". Ол басты кейіпкерді "жақсы көрінетін" және "тамаша комедиялық туынды" деп атады. Католиктік жаңалықтар қызметінің Гарри Форбс оны "күнәлі және жиі ұятсыз" деп айыптады, ал саяси комментатор Кал Томас оны "өзін-өзі бақылау немесе бұрынғы тазалық" тұрғысынан әлеуметтік құлдыраудың мысалы деп атады.
Ретроспективті түсініктеме
Rotten Tomatoes сайтында фильмнің 188 рецензияға негізделген 85% мақұлдау деңгейі бар, орташа бағасы 7.20/10. Сайттың сыншыларының консенсусы былай деді: «Стив Кареллдің алғашқы басты рөлі өзінің титулды кейіпкеріне мейірімді көзқараспен үлкен жетістікке жетті, ересек көрермендермен байланысу үшін салқын, бірақ шынайы қызық комедияны пайдаланды». Metacritic сайтында фильмге 35 сыншының бағасы бойынша 100 балдан 73 бал берілді, бұл «жалпы алғанда жағымды пікірлер» дегенді білдіреді. CinemaScore сауалнамасы бойынша фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа баға «A−» қойылды. Фильмнің он жылдығына орай, Complex журналынан Эрик Абрисс және MTV News сайтынан Джош Виглер фильмнің әлі де қызықты екенін айтқан мақалалар жазды. Біріншісі оны «2000-ші жылдардың ең жақсы романтикалық комедиясы» деп атады, сондай-ақ «комедиялық рухты мәнсізден зиялыға, ақылсыздан сезімталға, гипермаскулиндіктен күлкілі шыншылдыққа ауыстырғаны үшін» «ең ықпалды» деп атады, ал екіншісі «10 жыл өткен соң да әлі де күлдіресіз» себептердің тізімін жасады, ал бірінші себеп фильм «заманауи комедия дәуірінің басталуын белгіледі». Сол күні The Atlantic журналына жазған Меган Гарбер «40 жастағы бойжеткен» фильмінің «уақытқа төтеп беретінін» және тіпті уақыт өте келе жақсаруы мүмкін екенін айтты. Ол фильм «мыңға жуық бромдық комедияны бастады», Апатовты «негізгі ағымға» шығарды және оны «Голливуд патшасы (және одан да қызығы, патшайымы) жасаушы» етті деп жазды. Гарбер адамдардың ересек болуына қатысты сұрақтар көтерді және «қазіргі заманда ересек адамды анықтайтын нәрсе, әдетте, адамзат тарихының көп бөлігінде ересектікті анықтаған нәрсе емес: жыныстық қатынас» деп түсіндірді. Today сайтынан Крис Серико фильмнің «комедия жанкүйерлері арасында әлі де резонанс тауып, режиссер Жудд Апатов пен оның сценарийшісі/басты рөлдегі ойнаған Стив Карелл үшін жаңалық болды» деп мәлімдеді. Ол Кареллдің өнерін жоғары бағалап, «оның мансабы мен фильмді жаңа деңгейге көтерді» деді. 2018 жылы Detroit Free Press газетіндегі мақаласында Джули Хиндс «40 жастағы бойжеткен» фильмінің «Мичиганның сүйікті романтикалық комедиясы» екенін атап өтті және «Кареллдің кейіпкерінің алтын жүрегі бар» және «әуел соңында берік қарым-қатынаста болған кезде» бұл рейтингті «жақсы таңдау» деп атады. Фильмнің премьерасынан 15 жыл өткен соң, NME жазушысы Бет Вебб фильмнің «жетілген бойжеткенді» басты кейіпкер ретінде пайдалануын мақтады, ол жыныстық қатынасқа асықпайды. Ол бұл аспектіні «кинодағы бойжеткендік туралы түсініксіз қарым-қатынастың маңызды кезеңі» деп атады, онда әйелдер өздерінің пәктігін экранда өздері бақылай бастады, ал ерлер көбінесе назардан тыс қалды, және фильмді тұтастай алғанда «жыныстық позитивті кино үшін маңызды кезең» деп жариялады.